Opublikowano: 30.IX.1969 58094 KI. 87 a, 15 MKP B25b /f3/fi/ UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Jerzy Jaworski, mgr inz. Tadeusz Smoderek Wlasciciel patentu: Osrodek Badawczy Techniki Geologicznej Central¬ nego Urzedu Geologii, Warszawa (Polska) Klucz lancuchowy, zwlaszcza do rur wiertniczych Pinaecimiateim wynalazku jest uniwersalny klucz lancuchowy z wkladami, zwlaszcza do odkrecania i zakrecania ruir lulb innych przedmiotów o prze¬ krojach róznej wielkosci.Dotychczas do skrecania nur stosowano dwa ro¬ dzaje kluczy lancuchowych. Pierwszy z nich, klucz uniwersalny, skladajacy sie z typowego lancucha tulejkowego, krzywki dociskowej oraz dzwigni, ma te wade, ze w czasie pracy uzebiona krzywka wgniata sie w material odkrecanej rury, powodujac niszczenie powierzchni, oraz odksztalcanie odkreco¬ nej rury wskuitek duzego nacisku punktowego.Wymienione wady wykluczaly mozliwosc stoso¬ wania tych kluczy do cienkosciennych aparatów tfdizeniowych, koronek diamentowych i innych kosztownych urzadzen wiertniczych. Inny klucz lancuchowy, przeznaczony do jednej wielkosci sred¬ nicy, sklada sie z lancucha o ogniwach wyposazo¬ nych we wklady ciemne, mocowane do. ogniw za pomoca sworzni oraz dzwigni dwuramiennej, któ¬ rej krótsze ramie stanowi pazur, chwytajacy za spe¬ cjalny zaczep ostatniego ogniwa lancucha. Wada te¬ go typu kluczy jest koniecznosc stosowana ogniw, oslabionych otworami do mocowania wkladek ciernych, jak równiez koniecznosci stosowania oddzielnych kluczy, o róznej dlugosci lancucha do kazdej srednicy poszczególnych nur.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad kluczy i polaczenie zalet uniwersalnosci oraz. maksymalnej ochrony powierzchni odkrecanych 15 20 25 przedmiotów w jednym rozwiazaniu, przy jedno¬ czesnym zachowaniu prostoty konstrukcji.Istota rozwiazania wedlug wynalazku jest kon¬ strukcja kucza, która jest stosowana do odkrecania i zakrecania rur i innych iptrzedmiotów o dowol¬ nej wielkosci przekroju, która nie powoduje niszcze¬ nia i odksztalcania powierzchni odkrecanych przed¬ miotów. Klucz ten przy zachowaniu mozliwie duzej wytrzymalosci ksztailtoiwo-zmeczeniowej odznacza sie prostota wykonania, montazu oraz racjonalnym doborem ksztaltu poszczególnych elementów robo¬ czych.Zadanie iwedflug wynalazku rozwiazano w ten sposób, ze opracowano uniwersalny klucz lancucho¬ wy, którego podstawowa czesc stanowi tyipowy lancuch tulejkowy lub rolkowy z wmontowanymi pomiedzy plytki sasiednich ogniw wkladami cdiemy- mi, zaopatrzonymi w wypusty wiazace je z lan¬ cuchem w sposób nie wymagajacy dodatkowych elementów laczacych,, jak równiez zadnych otwo¬ rów w ogniwach lancucha. Lancuch jest polaczo¬ ny jednym koncem z dzwignia dwuramienna, za¬ konczona pazurem, za posrednictwem szerokiego ogniwa, przez które przeciaga sie drugi, wolny ko¬ niec lancucha, a przez to dostosowuje dlugosc lan¬ cucha do srednicy odkrecanego przedmiotu, IPrzedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku^ na którymi fig. 1 przedstawia klucz lancuchowy w widoku z boku z lancuchem tulejkowym zapietym na rurze, fig. 5809458094 '¦ . • *¦ ¦ 3 *" .^ ..¦¦«' ' 2 — ten sam klucz w drugim raucie z lancuchem rozwinietym, fiig. 3 — wklad cierny zewnetrzny w dwóch rzutach, a fig. 4 — wMad cierny wewnetrzny równiez w dwóch rzutach.Klucz lancuchowy wedlug wynalazku sklada sie z tulejkowego lancucha 1 miedzy którego ogniwami sa wmontowane na przemian cierne wklady, zew¬ netrzne 2 i wewnetrzne 3.Lancuch polaczony jesit z jednej strony pirzegfu- bowo z dzwignia 5 klucza za pomoca szerokiego ogniwa 4.W celu odkrecenia luJb zakrecenia przedmiotu na¬ lezy go opasac lan£fi§hem 1, przeciagnac wolny ko¬ niec lancucha przez szerokie ogniwo 4 tak, aby wszystkie wlaidy cierne 2 i 3 przyHegaly do przed¬ miotu, a nastepnie uchycic pazurem dzwigni 7 naj¬ blizsza tulejke 1 lancucha. Obróft dzwigni w jed¬ nym kierunku np. w lewo (wedlug fig. 1) powo¬ duje zacisniecie lancucha z Wkladami ciernymi na przedmiocie, a w drugim kierunku jego luzowanie.Duza ilosc wkladów ciernych 2 i 3 rozmieszczo^ nyeh w odleglosciach równych padzialce lancucha wywiera (stosunkowo równomierny nacisk na po- wierzohinie przedmiotu, nie powodujac miejscowych zgniotów i zairysowan powierzchni. Sila dociskaja¬ ca przenosi sie z ogniw lancucha poprzez wklesle powierzchnie obwodu plytek zewnetrznych lub wewnetrznych na górne powierzchnie wkladów 2 i 3 o takich samych krzywiznach, jak krzywizyny wspomnianych powierzchni plytek, a nastepnie po¬ przez wklady na zaciskany przedmiot.Wypusty ciernych wkladów 2 13 wyipelniaja wol¬ ne przestrzenie pomiedzy wewnetrznymi i zewnetrz¬ nymi plytkami sasiednich ogmi|w z zachowaniem ta*- kiego luzu, ze opisane wklady cierne ukladaja sie swobodnie na odkrecanym lub zakrecanym przed¬ miocie. Istotna cecha klucza wedlug wynalazku jest zachowanie w kazdym ogniwie lancucha wolnej, przestrzeni,, w. której moze zmiescic sie pazur dzwijgni, chwytajacy tulejke lub rolke lancucha i zaciskajacej go na odkrecanym lub zakrecanym przedmiocie. Dolne powierzchnie wkladów maja 25 30 35 40 ponacinane zeby w celu zwiekszenia przyczepnosci.Wklady sa luzno zamocowane do ogniw za pomoca wypustów, idzieki czemu moga sie dowolinie ukla¬ dac na powierzchni przedmiotu. Uniwersalny klucz - lancuchowy wedlug wynalazku moze byc równiez wykonany analogicznie. przy zastosowaniu lancucha rolkowego. ¦ - " Klucz wedlug wynalazku mozna wykonac rów¬ niez jako klucz do jednej srednicy rur, na przy¬ klad w zastosowaniu do rur pluczkowych, co do¬ datkowo wplynie na usprawnienie pracy. PL