Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.VII.1966 (P 115 739) 30.VII.1965 Francja 31.1.1970 58054 KI. 63 c, 51/02 MKP B 60 t UKD /im Twórca wynalazku: inz. Bernard Laverdant Wlasciciel patentu: Societs Anonyme D.B.A., Paryz (Francja) Hamulec tarczawy z jarzmem wiszacym Wynalazek dotyczy hamulca tarczowego z jarz¬ mem wiszacym prowadzonym przy pomocy pary chowanych klinów w wycieciu odpowiednich ra¬ mion stalego wspornika w ksztalcie litery U.Kliny oparte sa z jednej strony na bocznych obrzezach Jarzma oraz z drugiej strony na elemen¬ tach stalego wspornika przyleglych do wyciecia.Przemieszczenie jarzma dokonuje sie w kierunku prostopadlym do plaszczyzny tarczy podczas uru¬ chamiania lub zatrzymywania hamulca, przy czym uklad uniemozliwia promieniowe przesuniecie jarz¬ ma na zewnatrz.Celem wynalazku jest usuniecie niedogodnosci, zwlaszcza promieniowego przesuniecia jarzma oraz trudnosci technologicznych w wykonywaniu zna¬ nych hamulców tarczowych.Aby osiagnac ten cel opracowano konstrukcje po¬ legajaca na zastosowaniu w hamulcu klinów o sta¬ lym przekroju, dzieki czemu upraszcza sie techno¬ logie wytwarzania klinów oraz ulatwia sie ich za¬ montowanie przez pominiecie garbu, który wyste¬ puje w konstrukcji znanych klinów.Kliny wedlug wynalazku pomniejszaja rozmiary szczelin, pomiedzy stalym wspornikiem a jarzmem, gdzie wsuwa sie kliny, poniewaz usuniety garb wy¬ magal uprzednio przesuniecia jarzma na zewnatrz, na taka odleglosc jaka odpowiadala wysokosci gar¬ bu. Przez usuniecie garbu ma sie mozliwosc za¬ stosowania mocniejszych sprezyn. Poza tym, spre¬ zyny pracuja przy obciazeniu granicznym z uwagi 15 25 30 na usuniecie nadmiaru ich naprezen, przy czym strzalka ugiecia sprezyny zmniejszona jest o wy¬ sokosc odpowiadajaca wysokosci garbu. Dzieki tej konstrukcji — przy nacisku jarzma na wyzej wy¬ mieniona sprezyne wywolane naprezenia sprezyny sa tego samego rzedu co pozostale naprezenia, gdy kliny znajduja sie na miejscu, to znaczy, ze kliny zaryglowaly jarzmo w przewidzianym wycieciu na obwodzie stalego wspornika. Z tych przyczyn mozna zastosowac silniejsza sprezyne, co polepsza usztyw¬ nienie jarzma wzgledem stalego wspornika.Wedlug wynalazku osiaga sie dodatkowa korzysc polegajaca na nadaniu klinowi ksztaltu katownika dwuramiennego, z których jedno ramie wew¬ netrzne rygluje promieniowo przy jednoczesnym odpowiednim prowadzeniu jarzma, natomiast dru¬ gie ramie zewnetrzne umieszczone pomiedzy obwo¬ dowym odcinkiem jarzma i obwodowym odcinkiem stalego wspornika odgrywa role klocka zachowu¬ jacego zgodnosc pomiedzy plaszczyzna symetrii jarzma i plaszczyzna stalego wspornika. Pod dzia¬ laniem sprezyny, jarzmo opiera sie na obu kli¬ nach pomimo oddzialywania ciezaru jarzma. Od¬ dzialywanie to w klasycznym polozeniu hamulca na kole pojazdu, skierowane jest pionowo.Wewnetrzne ramie klina, najkorzystniej skosne w stosunku do plaszczyzny symetrii hamulca, po¬ siada element koncowy uksztaltowany skosnie w celu zapewnienia otworom odpowiedniego poloze¬ nia w zakonczeniach elementu. W wyzej wymie- 5805458054 nione otwory wpuszcza sie kolki wykonane ze sta¬ lowych pretów, przy czym z przyczyn montazowych kolki oddalone sa od konców piórowej sprezyny opartych na elementach stalego wspornika. Spre¬ zyna posiada wpusty skierowane do srodka i sty¬ kajace sie z obwodowym obrzezem sciernej plyty oporowej, zwlaszcza z obrzezem wzmacniajacej ply¬ ty, zaopatrzonej w okladzine scierna. Piórowa spre¬ zyna posiada wygieta srodkowa czesc wchodzaca do przewidzianego gniazda obwodowego odcinka jarz¬ ma, co zapewnia ustalenie polozenia sprezyny.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok boczny hamulca, przy czym le¬ wa polowa rysunku odpowiada przekrojowi wyko¬ nanemu wedlug linii 1—1 na fig. 2, fig. 2 — prze¬ krój przez srednice symetrii hamulca, przy czym odpowiada to przekrojowi linii 2—2 z fig. 1, oraz fig. 3 — klin w ksztalcie katownika sluzacy do za¬ ryglowania jarzma i stalego wspornika.Wyzej wymieniony hamulec zawiera staly wspor¬ nik 2 uksztaltowany w postaci litery U, posiadajacy dwa ramiona 4 i 6, których sztywnosc zwieksza sie para plyt wzmacniajacych spawanych na wew¬ netrznej powierzchni wyzej wymienionych ramion, przy czym jedno z nich po lewej stronie fig. 1 oznaczone jest liczba 8. Ramie 6 posiada na koncu wygieta czesc 10 spelniajaca role przegrody. W ra¬ mionach 4 i 6 wykonane jest wyciecie 12 otwarte do srodka. Ramiona. 4 i 6 polaczone sa miedzy soba obwodowym wycinkiem 14, stanowiacym integral¬ na czesc stalego wspornika, przy czym wycinek ten zachodzi na tarcze. Otwory 16 w ramieniu 4 i w przylegajacej plycie wzmacniajacej 8 przeznaczone sa do zamocowania wspornika, przy pomocy srub (nie uwidocznionych na rysunku) do stalej czesci pojazdu.Wyciecie 12 posiada prostoliniowa podstawe 18 oraz dwa ramiona 20 prostopadle do podstawy spel¬ niajace role zderzaków przewidzianych do pochla¬ niania reakcji hamowania przekazanej przez cier¬ ne plyty oporowe 22, które opisane sa nizej. Zde¬ rzaki 20 przedluzone sa dwoma wystepami wspól- liniowymi 24. Cierne plyty oporowe 22 wykonane sa ze stalowej plyty wzmocnionej 26 pokrytej blo¬ kiem wykladziny 28. Ta wzmocniona plyta 26 po¬ siada prostokatna czesc 30 ciagnaca sie wzdluz pod¬ stawy 18 wyciecia 12, przy czym brzegi wyzej wy¬ mienionej czesci stanowia krawedzie zamocowania, wspólpracujace ze zderzakami 20. Podstawa wew¬ netrznej czesci 30 wzmacniajacej plyty 26 prowa¬ dzona jest przy pomocy podpór 32 wykonanych na odpowiednich koncach podstawy 18 wyciecia 12.Czesc prostokatna 30 w taki sposób przedluzona jest wezsza czescia 34 umieszczona pomiedzy wystepa¬ mi 24, ze na plycie wzmacniajacej tworzy zlobki narozne 36. Brzeg obwodowy czesci 34 posiada ksztalt kolisty. Odleglosc miedzy wystepami 24 do¬ biera sie w ten sposób, ze odpowiedni luz pozo¬ stawia sie pomiedzy wystepami a brzegami przy¬ legajacymi do obwodowej czesci 34 plyty wzmac¬ niajacej. W ten sposób, krawedzie plyty wzmocnio¬ nej 26 ustawiaja sie w zderzakach 20, w czasie uruchomiania hamulca, a zatem przenosza one ha staly wspornik reakcje hamowania poszczególnych plytek oporowych.Blok okladzinowy 28 prostokatnego ksztaltu ma podstawe prawie równa wyzszej czesci obwodowej 5 34 plyty wzmacniajacej 26, przy czym odpowiednie zakonczenia tej szerszej dolnej czesci 30 wyzej wymienionej plyty, pozbawione sa okladziny. Na fig. 1 uwidoczniono te zakonczenia wchodzace w wyciecia stalego wspornika wykonane pod wyste- 10 parni 24 i okreslone zderzakami 20.Wysokosc prostokatnej czesci 30 plyty wzmac¬ niajacej okreslona krawedziami zamocowania, któ¬ re wspólpracuja ze zderzakami 20, wynosi 20—50% calkowitej wysokosci plytki oporowej, najkorzyst- 15 niej 40%. W ten sposób reakcja wspornika stalego przeniesiona jest w kierunku osi tarczy czyli zbli¬ za sie do podstawy 18 wyciecia 12 i z tego powodu zmniejsza sie jego dazenie do rozwarcia ramion wyciecia, gdy plytki oporowe opieraja sie na wy- 20 zej wymienionych zderzakach w czasie uruchomia¬ nia hamulca.Mechanizm sterowniczy hamulca sklada sie z jarzma zespolu 38, zaopatrzonego w slepy cylinder 40, w którym przesuwa sie tlok 42 posiadajacy cy- 25 lindryczny plaszcz 44. Gumowa podkladka 46 umie¬ szczona w rowku przewidzianym w wewnetrznej scianie cylidra, zapewnia szczelnosc tloka 42. Usz¬ czelniajacy mieszek gumowy 47 zapobiega przedo¬ staniu sie obcych cial do cylindra. Mieszek posiada 30 poszerzone obrzeze wchodzace w przygotowane podpory otworu cylindra oraz w zakonczenie tloka.Jarzmo 38 posiada obwodowy element 48, ewen¬ tualnie wzmocniony nieuwidocznionymi zebrami, przy czym element zachodzi na tarcze i scierne 35 plytki oporowe 22. Obwodowy element 48 przedlu¬ zony jest para wkladek wzmacniajacych 50 prze¬ strzennie polozonych i skierowanych prostopadle do osi hamulca, przy czym posiadaja one wybra¬ nie o profilu prawie kolistym usytuowane naprze- 40 ciw cylindra 40 umieszczonego po drugiej stronie tarczy.Jarzmo 38 podtrzymywane jest na stalym wspor¬ niku przy pomocy sprezyny 52, która dzialajac na jarzmo i staly wspornik laczy te elementy za po- 45 srednictwem klinów 54, stanowiacych przedmiot wynalazku. Sprezyna 52 jest sprezyna piórowa wcisnieta pomiedzy wewnetrzna scianke obwodo¬ wego elementu 48 oraz podpore 56 na obwodzie brzegu wystepów 24. Sprezyna ta ma wygieta 50 srodkowa czesc 58 wchodzaca w gniazdo uzupel¬ niajace wykonane W wewnetrznej scianie obwodo¬ wego elementu 48 jarzma. Poza tym piórowa spre¬ zyna 52 posiada wpusty 60 skierowane do srodka, w celu oparcia ich na obwodzie plytek oporowych. 55 W ten sposób, sprezyna poddana jest statycznemu obciazeniu i rygluje za pomoca klinów 54 jarzmo ze stalym wspornikiem.Zgodnie z wynalazkiem, kliny 54 maja ksztalt katowników posiadajacych dwa ramiona o stalym 60 przekroju, tak ze produkcja tych klinów jest prosta.Najkorzystniej kliny te, wedlug fig. 1 i 3, posia¬ daja skosna pólke 64 skierowana do srodka i wcis¬ nieta pomiedzy poszczególnymi obrzezami 62 jarz¬ ma oraz krawedziami 66 wykonanymi w ramieniu 65 stalego wspornika o ksztalcie litery U. Skosne pól-58054 6 ki klinów maja za zadanie zaryglowanie jarzma w wycieciu 12 'i zapobiezenie promieniowemu przesu¬ nieciu jarzma. Poza tym kliny posiadaja proste ra¬ mie 68 skierowane na zewnatrz, które miesci sie pomiedzy brzegami obwodowego elementu 48 jarz¬ ma i równoleglymi brzegami krawedzi 66. Ramie 68 klinów spelnia role klocka utrzymujacego zgod¬ nosc pomiedzy plaszczyznami symetrii jarzma i stalego wspornika. Pod dzialaniem piórowej spre¬ zyny 52 jarzmo 38 jednoczesnie opiera sie na obu klinach pomimo odzialywania ciezaru jarzma, któ¬ ry w klasycznym polozeniu hamulca na kole po¬ jazdu skierowany jest pionowo.Skosna pólka 64 klinów 54 (fig. 3) posiada ramie 70 skosnie wykonane, przy czym ramie wchodzi w uzupelniajace wyciecia w ramionach stalego wspor¬ nika w celu wlasciwego ustawienia otworów 72.Poprzez otwory te wprowadza sie kolki 74 wyko¬ nane ze stalowych pretów, przy czym kolki odda¬ lone sa od zakonczen piórowej sprezyny 52, które stykaja sie z podpora 56 stalego wspornika.W celu zamontowania hamulca i zaryglowania jarzma ze stalym wspornikiem przy pomocy kli¬ nów, ustawia sie obie cierne plyty oporowe 22 w wycieciu_12 po jednej i drugiej stronie tarczy, przy czym sprezyne 52 ustawia sie na podporach 56 ra¬ mion stalego wspornika oraz plyt wzmacniajacych 8 przyspawanych do wewnetrznych powierzchni tych ramion, a wpusty 60 sprezyny doprowadza sie do styku z zewnetrznymi brzegami plyt oporo¬ wych. Po czym naklada sie na zespól ten jarzmo i wciska do wnetrza przy jednoczesnym sciskaniu sprezyny 52 i uwydatnieniu szczelin. Szczeliny ogra¬ niczone sa z jednej strony przez dwie gladkie po¬ wierzchnie na jarzmie, z których ta zwrócona na obwodzie jest równolegla do plaszczyzny symetrii hamulca a druga okreslona jest zewnetrzna po¬ wierzchnia odpowiedniego bocznego obrzeza 62, z drugiej zas strony krawedzia 66 w ramionach 4 i 6 stalego wspornika jak równiez na obwodowej czesci 14 stalego wspornika. Katownikowe kliny 54 wpro¬ wadza sie bez zmiany polozenia jarzma w stosunku do stalego wspornika, nastepnie ustala sie umiesz¬ czone kliny przy pomocy pary kolków 74, które wprowadza sie w otwory 72 odpowiednich koncó¬ wek skosnego ramienia 70. Powoduje to zaryglo¬ wanie klinów kolkami 74 z ramionami 4 i 6 stalego wspornika. Przesuniecie sie jarzma na skutek od¬ ryglowania sie klinów jest w ten sposób niemozli¬ we. Pod naciskiem sprezyny 52 jarzmo 38 jedno¬ czesnie opiera sie na obu klinach $4, przy czym obnizenie jarzma uniemozliwione jest ramieniem 5 68 klina spelniajacym role klocka.' Podkreslic na¬ lezy, ze montaz jarzma wywoluje sciskanie pióro¬ wej sprezyny, przy czym sprezyna wywoluje nacisk nieco wiekszy niz ciezar jarzma. W ten sposób wsuniete jarzmo na staly wspornik, zaryglowane io jest piórowa sprezyna, przy czym naprezenie spre¬ zyny jest mniejsze od dopuszczalnego. PL