Przedmiotem niniejszego wynalazku jest lacz¬ nik elektromagnetyczny z blokowaniem mecha¬ nicznym, przystosowany zwlaszcza do odlaczania obwodu glównego baterii akumulatorowej w po¬ jazdach mechanicznych, który stanowi jednoczes¬ nie urzadzenie zabezpieczajace pojazd przed kra¬ dzieza i pozarem poprzez celowe wylaczenie zdal¬ ne lacznika, jak równiez wylaczajace automatycz¬ nie instalacje elektryczna w pojezdzie w przy¬ padku zderzenia czolowego tego pojazdu z prze¬ szkoda.Wiadomym jest, ze wskutek mozliwosci powsta¬ wania zwarc poszczególnych urzadzen elektrycz¬ nych pojazdu mechanicznego z masa nastepuje niezamierzone rozladowanie akumulatora, które niezauwazone podczas postoju pojazdu moze do¬ prowadzic do calkowitego zniszczenia tego akumu¬ latora. Z tych samych wzgledów korzystnym jest równiez odlaczanie od baterii akumulatorowej in¬ stalacji elektrycznej pojazdu, aby zabezpieczyc go przed pozarem, na przyklad w garazu. Odlaczenie przy tym instalacji elektrycznej od akumulatora utrudnia w znacznym stopniu kradziez pojazdu pozostawionego bez nadzoru.W tym celu stosuje sie odlaczniki nozowe, insta¬ lowane przewaznie na zaciskach akumulatora, które spelniajac wspomniane wyzej wymagania wykazuja ta niedogodnosc, ze w celu dokonania manipulacji odlaczenia akumulatora od instalacji elektrycznej pojazdu mechanicznego trzeba pod- 15 2 niesc maske pojazdu, co jest bardzo klopotliwe w jego eksploatacji. Znane przy tym laczniki elektromagnetyczne, uruchamiane zdalnie, musza miec zasilana w sposób ciagly cewke dla utrzy¬ mania wylaczonego lub zalaczonego stanu pracy lacznika, w zwiazku z czym nie spelniaja zakre¬ slonych wyzej wymagan.Celem wiec wynalazku jest zaprojektowanie ta¬ kiego lacznika elektromagnetycznego, którego oba skrajne stany pracy zalaczenia i wylaczenia mogly by byc sterowane zdalnie i impulsowo, bez ciagle¬ go podawania napiecia na jego cewke.Cel ten zgodnie z wynalazkiem osiagnieto glów¬ nie dzieki temu, ze lacznik zostal zaopatrzony w dwa oddzielne czlony elektromagnetyczne, z których jeden sluzy do chwilowego zanikniecia toru glównego lacznika w obwodzie akumulator— instalacja elektryczna pojazdu mechanicznego, po czym nastepuje mechaniczna blokada tego stanu lacznika, oraz drugiego czlonu sluzacego do zwol¬ nienia blokady mechanicznej, a wiec doprowadze¬ nia* do stanu rozlacznego lacznika, dzieki ...czemU. uzyskuje sie odlaczenie instalacji elektrycznej po¬ jazdu od baterii akumulatorowej.Jak z tego wynika, wystarczy odpowiednio ukryc przycisk zwierajacy chwilowo obwód cew¬ ki zalaczajacej lacznika wedlug wynalazku, aby zabezpieczyc pojazd przed kradzieza w chwili po¬ zostawienia go bez dozoru. Okazalo sie przy tym, nieoczekiwanie, ze zespól konstrukcyjny drugiego 5789457894 4 Czlonu elektromagnetycznego, sluzacego do zwal¬ niania blokady mechanicznej dziala równiez auto¬ matycznie z pominieciem impulsu elektrycznego przy zderzeniach czolowych pojazdu z przeszkoda, co ma zasadnicze znaczenie zabezpieczeniowe po¬ jazdu przed przypadkowym jego pozarem w wy¬ padkach drogowych.Wynalazek zostanie objasniony szczególowo na podstawie przykladowego wykonania lacznika zi¬ lustrowanego na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia osiowy przekrój tego lacznika, a fig. 2 — jego widok od strony zacisków przylaczowych, przy czym w przykladowym rozwiazaniu przedsta¬ wiono lacznik przystosowany do pojazdów mecha¬ nicznych, co nie stanowi przeszkody do stosowania lacznika w tych wszystkich dziedzinach, w których wymagane jest blokowanie jego zalaczenia w spo¬ sób beznapieciowy.Jak to przedstawiono na rysunku lacznik we¬ dlug wynalazku stanowi zwarta budowe, mimo wielofunkcyjnych parametrów jego pracy. W cy¬ lindrycznej tulei 6 wykonanej z materialu para¬ magnetycznego jest osadzona trwale plytka izola¬ cyjna 11 z zaciskami srubowymi 12, 12a wlaczony¬ mi w obwód glówny bateria akumulatorowa — in¬ stalacja elektryczna pojazdu mechanicznego, któ¬ re to zaciski sa zwierane mostkiem stykowym 9 usprezynowanym za pomoca sprezyny Uh Wspo¬ mniany uklad stykowy lacznika wedlug wynalaz¬ ku jest oddzielony od jego glównej cewki zalacza¬ jacej 17 ferromagnetyczna plytka 2, osadzona trwa¬ le w tulei 6 i zaopatrzona w paramagnetyczna tuleje 1. Wewnatrz tulei 1 zaopatrzonej w swej dolnej czesci w trzy otwory rozmieszczone na obwodzie co 120°, w których sa osadzone kulki 13 mechanizmu blokady, jest osadzony suwliwie ferromagnetyczny rdzen 4 wspólpracujacy z most¬ kiem stykowym 9 za posrednictwem sprezyny skretnej 7 oraz osadzonego w niej izolacyjnego kolka 8 z kolnierzem 8a, przy czym rdzen 4 ma odpowiednie gniazdo 4a sluzace do osadzenia w nim sprezyny 7. Cewka 17 do chwilowego zwarcia mostka stykowego 9 z zaciskami 12, 12a za pomoca rdzenia 4 ma jeden koniec uzwojenia przylaczony do zacisku 21 umocowanego w plytce izolacyjnej, zas drugi koniec tej cewki jest przy¬ laczony do masy, to jest do korpusu 6 lacznika.Dolna czesc cewki 17 jest zamknieta w laczniku plytka ferromagnetyczna 3 oraz plytka parama¬ gnetyczna 19, przy czym plytki te sa ustalone w korpusie 6 lacznika za pomoca pierscienia 20 utrzymujacego w stalym polozeniu druga cewke 18 sluzaca do wyzwalania blokady mechanicznej lacznika, przy czym cewka ta jest trwale osadzo¬ na w laczniku za posrednictwem tarczy 15 umo¬ cowanej w obudowie 6 lacznika pierscieniem 16 rozprezonym w kanale pierscieniowym korpusu 6, przy czym jedna z koncówek uzwojenia cewki jest przylaczona w sposób podany wyzej do masy, zas druga koncówka tego uzwojenia jest przylaczona do zacisku 22 równiez przymocowanego do plytki (izolacyjnej 11.Mechanizm blokady lacznika wedlug wynalazku Sklada sie ponadto z ferromagnetycznego pierscie¬ nia 5, dociskanego w kierunku górnym za pomoca sprezyny 14, który w swej górnej czesci zawiera stosowny do profilu kulek 13 pierscieniowy ka¬ nal 5a, podobnie jak kanal pierscieniowy 4b rdze¬ nia 4.Zasada dzialania lacznika wedlug wynalazku jest opisana ponizej. Po zamknieciu obwodu cewki 17 za pomoca odpowiednio ukrytego przycisku, nieuwidocznionego dla prostoty zagadnienia na rysunku, podany zostaje impuls wywolujacy przy¬ laczenie instalacji elektrycznej pojazdu mechanicz¬ nego do baterii akumulatorowej tego pojazdu, co jest realizowane zwarciem mostka stykowego 9 z zaciskami 12, 12a, wywolanym silnym polem elektromagnetycznym w cewce 17 powodujacym ruch rdzenia 4 sprzezonego z tym mostkiem.W tym samym czasie pierscien 5 swym kanalem pierscieniowym 5a wprowadza kulki 13 mecha¬ nizmu blokady poprzez otwory w tulei 1 do ka¬ nalu pierscieniowego 4b rdzenia 4, a w dalszym ruchu pierscienia 5 jego powierzchnia cylindrycz¬ na 5b utrzymuje te kulki 13, tak iz polozenie rdzenia 4 jest zablokowane, po zaniku pola ma¬ gnetycznego, wywolanego uprzednio cewka 17.Ten prosty zabieg powoduje przylaczenie do ba¬ terii akumulatorowej instalacji elektrycznej po¬ jazdu mechanicznego.W celu manewru przeciwnego, a wiec odlacze¬ nia tej baterii od instalacji elektrycznej pojazdu, nalezy zewrzec inny obwód cewki 18, która wy¬ twarzajac odpowiednie pole magnetyczne prze¬ mieszcza pierscieniowy rdzen 5 wbrew dzialania sprezyny 14 i wówczas scianki kanalu pierscienio¬ wego 4b rdzenia 4 wypychaja kulki 13 do prze¬ strzeni pierscieniowej kanalu 5a pierscienia 5, zwalniajac tym uprzednio zablokowana pozycje rdzenia 4.Zgodnie z innym celem przystosowania lacznika wedlug wynalazku do wlaczania i wylaczania obwodu zasilania pojazdu mechanicznego z bate¬ ria. akumulatorowa okazalo sie celowym, aby na¬ cisk sprezyny 14 byl tak celowo dobrany, aby w przypadku zderzenia czolowego pojazdu mecha¬ nicznego z przeszkoda sila bezwladnosci pierscie¬ nia 5 w kierunku poosiowym lacznika, zainstalo¬ wanego prostopadle do kierunku jazdy tego po¬ jazdu, a wiec w kierunku oznaczonym na rysunku strzalka A, wywolala jego przemieszczenie sie wbrew dzialaniu tej sprezyny, wskutek czego na¬ stapi odblokowanie lacznika i odlaczenie od ba¬ terii akumulatorowej instalacji elektrycznej po¬ jazdu mechanicznego. Jak to juz zostalo wspo¬ mniane, lacznik wedlug wynalazku moze znalezc szerokie zastosowanie w innej dziedzinie niz w pojazdach mechanicznych. PL