Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.Y.1969 57508 KI. 5 b, 13/02 MKP E 21 c W** UKD 622.233.6. 051 Wspóltwórcy wynalazku: mgir: inz. Stanislaw Woronowski, inz. Zygmunt Biernat, inz. Waclaw Bokacki, inz. Rudolf Kowal, mgr inz. Maciej Omicz Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Koncówka wiertla do wiercenia w skalach twardych Przedmiotem wynalazku jest koncówka wiertla do wiercenia otworów strzalowych w skalach twar¬ dych, zwana raczkiem Znane dotychczas w górnictwie rud zelaza przy wierceniach obrotowych otworów strzalowych kon¬ cówki wiertla nie sa dostatecznie wydajne i spraw¬ ne oraz nie sa przystosowane do wiercen otworów strzalowych w skalach o duzych rozpietosciach wlasnosci fizyko-mechanicznych, zwlaszcza w ska¬ lach o znacznej twardosci. Stosowane do skal twardych raczki, na przyklad wedlug polskiego pa¬ tentu nr 39578 nie daja zadawalajacych wyników wiercenia. Podczas wykonywania wiercenia wy¬ stepuja silne drgania przenoszone poprzez zerdz i wiertarke na wiertacza, które nie tylko ujemnie wplywaja na zachowanie sie koncówek wiertel powodujac szybkie wykruszanie sie plytek z we¬ glików spiekanych, ale jednoczesnie wywieraja niekorzystny wplyw na warunki zdrowotne wier¬ tacza stajac sie przyczyna chorób wibracyjnych.Zastosowane zmiany konstrukcyjne wedlug paten¬ tu polskiego nr 51851 polegajace na wprowadze¬ niu niesymetrycznie usytuowanych rowków na krawedzi skrawajacej nie spowodowaly poprawy istniejacego stanu rzeczy. Poza tym przy wierce¬ niu znanymi raczkami zachodzi koniecznosc wy¬ wierania duzych nacisków na raczek, celem skru¬ szenia slupka rdzenia, co jeszcze zwieksza wplyw drgan na wiertacza i pogarsza efekty wiercenia.Wynalazek eliminuje drgania powstajace w cza- 2 sie wiercenia otworów strzalowych, zmniejsza wy¬ silek wiertacza potrzebny do wywierania nacisku na wiertlo oraz poprawia efekt jr wiercenia, umo¬ zliwia znacznie szybsze wykonywanie otworów strzalowych, przedluza trwalosc koncówek wiertel oraz poprawia warunki zdrowotne pracy wierta¬ cza.Koncówka wiertla wedlug wynalazku jest zaopa¬ trzona w element do lamania rdzenia osiowego, zwanym w dalszym Ciagu opisu lamaczem. Lamacz ten stanowi element umieszczony w osiowej prze¬ strzeni pomiedzy skrzydelkami raczka i ma od strony wierconej skaly powierzchnie sferyczna.Powierzchnia ta zgina pozostajacy slupek rdze¬ nia, a w wyniku obrotów wiertla kruszy go i od¬ prowadza do jednego z wglebien pomiedzy pola¬ czeniami skrzydelek z korpusem koncówki wiert¬ la. Lamacz w jednej odmianie wykonania kon¬ cówki jest elementem wymiennym, a w innej od¬ mianie stanowi jedna calosc z korpusem.Skrzydelka w ilosci nieparzystej rozmieszczone sa symetrycznie na obwodzie korpusu koncówki wiertla. Krawedzie skrawajace koncówki wiertla 25 sa lamane, przy czym wierzcholki zalaman w kaz¬ dym skrzydelku sa umieszczone w róznych odle¬ glosciach od osi, a plaskie powierzchnie natarcia nie sa usytuowane promieniowo do osi lecz sa przesuniete o minimalny kat w stosunku do pro- 30 mienia. W zastosowaniu do pewnych skal okazalo 10 15 20 5750857508 sie korzystne umieszczenie w koncówce wiertla przewodu doprowadzajacego ciecz lub powietrze.Przewód ten stanowi otwór osiowy wywierco¬ ny poprzez trzonek i korpus koncówki, którego wylot przypada w powierzchni sferycznej lama¬ cza. Przekrój tego otworu jest tak maly w stosun¬ ku do calosci powierzchni sferycznej lamacza, ze nie wywiera ujemnego wplywu na jego dzialanie.Natomiast doprowadzenie plynu lub powietrza, znane zarówno ze skrawania metali jak i wierce¬ nia skal za pomoca koronek wiertniczych, jest ko- - ^rzystne dla ostrza i przyspiesza wiercenie. r' -% *Pracy wiertla z koncówka wedlug wynalazku nie towarzysza drgania, a przy tym wymagana sila nacisku na wiertlo jest znacznie mniejsza niz przy koncówkach znanych. Poza tym koncówki we¬ dlug wynalazku wykazuja znacznie wieksza trwa¬ losc niz koncówki znane i umozliwiaja znacznie szybsze wykonywanie otworów przy zastosowaniu tych samych wiertarek.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest na ry¬ sunkach, przy czym fig. 1 przedstawia widok kon¬ cówki wiertla z boku, fig. 2 — widok osiowy kon¬ cówki od strony skaly, fig. 3 widok osiowy kon¬ cówki od strony wiertarki, fig. 4 — przekrój kon¬ cówki z uwidocznionym wymiennym lamaczem rdzenia, fig. 5 — przekrój koncówki ze stalym la¬ maczem rdzenia, usytuowanym w korpusie kon¬ cówki.Koncówka wedlug wynalazku sklada sie z trzon¬ ka 1 osadzonego na zerdzi wiertniczej, korpusu 2 oraz trzech skrzydelek 3, 4, 5, zbrojonych plytka¬ mi z weglików spiekanych, rozmieszczonych sy¬ metrycznie na obwodzie kadluba 2. Skrzydelka 3, 4, 5 sa zakonczone lamana krawedzia skrawajaca, przy czym wierzcholki zalaman na kazdym skrzy- delku sa rozmieszczone w róznej odleglosci od osi, dzieki czemu wierzcholki krawedzi skrawajacych poszczególnych skrzydelek 3, 4, 5 zataczaja rózne okregi. Plaskie powierzchnie natarcia skrzydelek 3, 4, 5 nie sa usytuowane promieniowo do osi lecz przesuniete o minimalny kat w stosunku do pro¬ mienia.W osiowej przestrzeni miedzy skrzydelkami 3, 4, 5, znajduje sie wymienny lamacz 6, ze sferycz¬ nie uksztaltowana powierzchnia, zwrócona w kie¬ runku wierconej skaly i przechodzaca do jednego z wglebien pomiedzy laczeniem skrzydelek 3, 4, 5 z korpusem 2, sluzacy do lamania pozostajacego przy wierceniu pomiedzy skrzydelkami 3, 4, 5, 5 slupka niezwierconego rdzenia. Sferyczna powierz¬ chnia lamacza moze takze tworzyc z korpusem 2 jedna calosc, jako lamacz 7 niewymienny. Ta od¬ miana wykonania umozliwia umieszczenie w kon¬ cówce wiertla przewodu doprowadzajacego ciecz 10 lub powietrze.Przewód ten stanowi przewiercenie poprzez trzonek 1 i korpus 2 koncówki otworu osiowego 8, którego wylot przypada w powierzchni sferycz¬ nej lamacza 7. 15 PL