Wynalazek pod piowyzszym tytulem dotyczy maszyny rejestracyjnej, do której zastosowano system statystyczny, poslugu¬ jacy sie przedziurawionemii kartkami. Wy¬ róznia sie ona glównie urzadzeniem do li¬ czenia, które tworzy synchronicznie z prze¬ suwaniem karty pokrecajace sie zebate kolo o dziewieciu zebach, które jest tak u- rzadzone w stosunku do kól liczbowych, ze skoro tylko jeden ze styków liczbowych za¬ mknie obwód pradu przez otwór przedziur- kowanej liczby w jednej z odpowiednich rubryk karty, wówczas odnosne kolo licz¬ bowe jest zwalniane przez elektromagnes i zaczepia zab kola zebatego, który posiada ten sam numer, jak i przedziurkowana liczba na karcie; kolo pokreca sie wówczas naprzód o odpowiednia ilosc zebów, Oprócz tego odznacza sie wynalazek szczególnem urzadzeniem do wydzielania, polaczonem z urzadzeniem do liczenia, przez co moze byc uskutecznione sumowa¬ nie pozycji jednej albo wiecej wybranych grup na karcie.Na rysunku jest uwidocznione dla przy¬ kladu schematycznie urzadzenie maszyny wedlug wynalazku,.Karty jedna po drugiej doprowadza sie zapomoca przesuwajacego urzadzenia H pod styki Vr, V2, jak równiez pod styki T1% T2 i Tg. Na przedluzeniu tej samej osi przesuwajacego urzadzenia sa umieszczone ramiona c1 i c2, które podczas obracania slizgaja sie po izolowanych plytkach sty¬ kowych C1 i C2,, ulozonych na lukach, przy- czem ilosc tych plytek odpowiada iloscicyfr w 4ioaop#ycli szpaltach kart. Jedna lub wiecej plytek na kontaktowych tukach Cx, C2 moze byc polaczona z magnesami zaporowemi R1 i R2. Wskazane czesci sa tak zestawione, ze kazde z ramion cr, c2 przechodzi na te plytke, której cyfra rów¬ na sie cyfrze podsunietej pod styki Vr, V2, a znajdujacej sie na karcie.Na przedluzeniu tej samej osi przesu¬ wajacego urzadzenia jest dalej umieszczo¬ ny szeroki wieniec zebaty D, który przy podliczaniu obraca kólka liczbowe Ev E2, Ez. Wieniec ten D posiada dziewiec ze¬ bów, znajdujacych sie w takim stosunku do kólek liczbowych, ze skoro styki T ulo¬ za sie na jednej z cyfr karty, wówczas od¬ powiedni zab wienca D znajdzie sie tuz przed miejscem zaczepienia liczbowych kólek.Wreszcie przedstawia schemat baterje /£, magnesy i polaczenia, które ponizej zosta¬ na opisane.Jezeli nalezy np. podsumowac dochód wszystkich inzynierów miasta, których liczba wynosi 73, wiec wszystkie karty dziurkuje sie wskazanym sposobem w obu pierwszych rubrykach. Trzy szpalty na prawo na karcie moga wskazywac w tysia¬ cach, setkach i dziesiatkach wplywy np. 6470 marek.Przy podsuwaniu karty w kierunku strzalki styk Vx przez dziurke 7 dotyka bebna, a wiec zamyka obwód pradu, prze¬ plywajacego z baterji K przez os, ramie clf plytke stykowa 7, magnete zaporowy Rv styk Vv beben i zpowrotem do baterji.Przez to magnes i?L zamyka przez pierwszy styk R obwód pradu mechanizmu liczbo¬ wego, jednakze w ten sposób, ze styki R \G zostaja dopiero wówczas zlaczone, gdy wyfaczy sie magnes zaporowy R2. Podczas dalszego przesuwania karty styk V2, przy przechodzeniu dziurki 3 w karcie, zamyka obwód pradu, plynacego z baterji K przez os, ramie c2, plytke kontaktowa 3, magnes R2 i znów przez styk V2 Oraz beben, na- powrót do baterji, przytem zwalnia magnes R2 drugi styk, i dopiero teraz moze ramie R opasc i zlaczyc styki G i R.Karta przechodzi nastepnie przy dal- szem przesuwaniu pod styki T mechanizmu liczbowego. Najpierw dotyka styk T3 przez dziurke 7 bebna, wskutek czego zamyka sie obwód pradu, plynacego z baterji przez os, ramie clf palak 5, styki G, R, magnes F3; styk T3, plaszcz bebna, os i napowrót do baterji. Wówczas zwalnia magnes F3 zapad¬ ke, przez co kólko liczbowe 2s3, obracajace sie na dzwigni, bedacej pod dzialaniem sprezyny, zaczepia zab Nr 7 na wiencu D, który to kólko pokreca o siedem zebów.W podobny sposób pokrecaja sie kól¬ ka liczbowe E1 i E2 o szesc wzglednie czte¬ ry zeby. Przy kazdem pokreceniu sie beb¬ na zostaja wylaczone kólka, poczem na¬ stepuje zlaczenie dziesiatków, jak w ma¬ szynach do dodawania.Pod bebnem znajduje sie klapa (nie¬ wskazana na rysunku), która otwiera sie równoczesnie z ramieniem stykowem R, odchylonem wdól ku stykowi G, wskutek czego zostaja wyrzucone wszystkie karty, które spowodowaly rozlaczenie magnesów R, i i?2.Po kazdem pokreceniu bebna klapa zapada napowrót. Podsuwane sa wiec po¬ zycje dochodowe, oznaczone na kartach, których odpowiednie rubryki (dwie z le¬ wej strony) w podany sposób podziurko¬ wano (przy cyfrach 7 i 3), karty zas te zbieraja sie w osobnej skrzynce, podczas gdy wszystkie inne karty przebiegaja przez maszyne, nie wywolujac zadnego dziala¬ nia.Oczywista jest rzecza, ze urzadzenie, o- pisane dla przykladu i zastosowane do dwucyfrowych liczb, moze byc zbudowane równiez dla wielocyfrowych liczb; nalezy wówczas zastosowac tylko odpowiednia ilosc magnesów i luków z izolowanemi plytkami, przytem nalezy magnesy tak po¬ laczyc, dtvy maszyna dopiero po wylacze- — 2 —niu wszystkich magnesów mogla rejestro¬ wac jedna albo wiecej pozycyj statystycz¬ nych w celu ugrupowania kartek, W ten sam sposób mozna zastosowac wiecej sze¬ regów liczbowych dla równoczesnego doda¬ wania wiekszej ilosci rubryk kartkowych.Polaczywszy magnesy zaporowe z kil¬ koma plytkami na lukach Clf C2, mozna wyodrebnic zapomoca szeregu styków Vlf V2 kilka grup kartkowych i policzyc je.Jezeli np. ma sie zamiar wyodrebnic i pod¬ liczyc, oprócz grupy 73 takze grupy 74, 75 i 76, to nalezy polaczyc plytki 4, 5 i 6 na luku C2 z magnesem R2 tak, ze jego za¬ padka, która przy cyfrze 3 karty zostala wylaczona, wylacza sie równiez przy cy¬ frach 4, 5 i 6 w tym samym szeregu prze- dziurkowanych.W podanym powyzej przykladzie jest zastosowane urzadzenie do liczenia z urza¬ dzeniem do wydzielania. Rozumie sie jed¬ nak, ze urzadzenie do liczenia moze byc stosowane oddzielnie. PL