Pierwszenstwo: Opublikowano: 17.XI.1966 (P 117 414) 20.XI.1965 Holandia 30.VI.1969 57414 KI. 21 a1, 32/54 MKP H 01 j J4 UKD Wlasciciel patentu: N. V. Philips* Gloeilampenfabriken, Eindhoven (Ho¬ landia^ Ferromagnetyczny kolpak ekranujacy do lampy obrazowej tele¬ wizji kolorowej z prostokatnym ekranem i lampa obrazowa z tym kolpakiem Przedmiotem wynalazku jest ferromagnetyczny kolpak ekranujacy, w zasadzie stozkowy, przy¬ stosowany do umieszczenia go na stozku telewi¬ zyjnej lampy obrazowej z prostokatnym ekranem, jak równiez lampa obrazowa telewizji kolorowej zaopatrzona w taki kolpak.W lampach obrazowych telewizji kolorowej, kazdy promien elektronowy musi, przy okreslo¬ nym odchyleniu, trafiac na okreslony element ekranu swietlacego. Niewielkie odstepstwo od tej zasady staje sie juz powodem blednego odtwa¬ rzania kolorów. W celu zaekranowania ukladu elektrod lampy przed szkodliwym wplywem ze¬ wnetrznych pól magnetycznych, umieszcza sie zwykle na stozku lampy ekran z materialu fer--, romagnetycznego. Jak sie jednakze okazalo, w ze¬ wnetrznych srodkach ekranujacych, jak równiez w ferromagnetycznych elementach umieszczonych wewnatrz lampy, w szczególnosci w polozonych blisko ekranu swietlacego organach wybierania barwy, moga wystepowac miejscowe zmiany opor¬ nosci magnetycznej materialu, z którego te ele¬ menty sa wykonane. Zmiany te sa wywolane przez zewnetrzne pola zaklócajace i sa powodem miejscowego przeklamania barwy obrazu. Stwier¬ dzono, ze pola zaklócajace, o których mowa, mo¬ ga byc wytwarzane przez uzywanie, jak równiez przez wlaczanie i wylaczanie urzadzen elektrycz¬ nych znajdujacych sie w poblizu lampy.Chociaz lampa z kolpakiem ekranujacym po- 10 15 20 25 80 2 dobnie jak i caly aparat telewizyjny zostaje pod¬ czas montazu odmagnesowana za pomoca zmien¬ nego pola magnetycznego o powoli malejacym natezeniu, to jednak okazuje sie, ze wspomniane wyzej zjawiska moga na nowo powodowac lo¬ kalne magnesowania. Dalsze trudnosci sprawia wplyw pola magnetycznego ziemskiego, poniewaz skladowe poziome tego pola sprawiaja to, ze apa¬ rat telewizyjny musi byc ponownie odmagneso- wany po kazdorazowej zmianie kierunku usta¬ wienia.Znane jest samoczynne odmagnesowanie aparatu telewizyjnego wystepujace kazdorazowo w chwili jego wlaczania. Do tego celu umieszcza sie np. na czesciach kolpaka ekranujacego, pokrywajace¬ go boczne scianki lampy obrazowej dwie nieza¬ lezne od siebie cewki toroidalne. W przypadku najkorzystniejszym, zwoje kazdej cewki toroidal- nej sa ulozone w poblizu krawedzi szerokiego konca kolpaka ekranujacego, czesciowo równo¬ legle do plaszczyzny obrazu i czesciowo wzdluz tworzacej stozkowej czesci kolpaka w kierunku jego waskiego konca. Kolpak tworzy przy tym jak gdyby rdzen tych cewek, poniewaz kazda z cewek jest umocowana czesciowo na powierzch¬ ni wewnetrznej kolpaka i czesciowo na jego po¬ wierzchni zewnetrznej, W srodku dlugich boków prostokatnych kolpaka umieszcza sie dodatkowo cewki pomocnicze. Kolpak musi byc zatem dzie¬ lony, aby istniala mozliwosc umieszczenia cewek 5741457414 pomocniczych. Wymagana liczba amperozwojów wynosi okolo 750 lecz wartosc pradu moze byc obnizona po kilku okresach pradu zmiennego prawie do zera.- Stosowanie cewek pomocniczych i dzielonego 6 kolpaka jest klopotliwe i drogie.Celem wynalazku jest uzyskanie dzialania od- magnesowujacego przy liczbie amperozwojów rów¬ nej dotychczasowej lub wiekszej i przy stosowa¬ niu wylacznie dwóch cewek toroidalnych bez zad- 10 nych cewek pomocniczych, jak równiez przy sto- % sianiu nierozdzielnego kolpaka.Istota wynalazku polega na tym, ze czesci uzwo¬ jenia kazdej z cewek toroidalnych sa umieszczo¬ ne na wewnetrznej stronie kolpaka ekranujacego 15 równolegle do dlugich boków ekranu obrazowe¬ go, przy czym dlugosc tych czesci uzwojenia jest równa 1/6 do 1/3 dlugosci dlugiego boku ekranu.Czesci te sa umocowane na wewnetrznej po¬ wierzchni kolpaka ekranujacego. Szczególna ko- 20 rzyscia wynikajaca z wynalazku jest polaczenie magnetyczne kolpaka ekranujacego z opaska antyimplozyjna umieszczona na obwodzie stozka lampy w miejscu jego najwiekszego przekroju, jak równiez umieszczenie cewek toroidalnych na 25 zewnetrznej powierzchni kolpaka ekranujacego tak, ze mieszcza sie w obrebie profilu montazo¬ wego lampy.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, 30 na którym fig. 1 przedstawia widok perspekty¬ wiczny kolpaka wedlug wynalazku, fig. 2 — przebieg linii strumienia magnetycznego na otwartym koncu kolpaka, fig. 3 — odmiane wy¬ konania wedlug wynalazku i fig. 4 przedstawia 35 lampe obrazowa^ telewizji kolorowej, wedlug wy¬ nalazku, z kolpakiem ekranujacym i z opaska antyimplozyjna.Przedstawiony na fig. 1 kolpak ekranujacy 1 ma w zasadzie ksztalt stozka i jest wykonany 40 z materialu ferromagnetycznego. Na szerokim, otwartym koncu kolpaka widoczne sa swobodne scianki 3, 4 utworzone wskutek wyciecia kawal¬ ków 2. Po nalozeniu kolpaka na lampe obrazo¬ wa, scianki 3 przylegaja do krótszych bocznych 45 scianek lampy, prostopadlych do plaszczyzny obrazu. Cewki toroidalne 5 sa umieszczone w ta¬ ki sposób, ze czesc Q kazdej cewki lezy na ze¬ wnetrznej powierzchni kolpaka równolegle do bo¬ ków ekranu obrazowego. Zgodnie z wynalazkiem, 50 zwoje cewek nie przebiegaja bezposrednio wzdluz krawedzi tworzacych stozka, do waskiego konca 8 kolpaka 1, lecz ich czesci 7 sa umieszczone na wewnetrznej stronie kolpaka równolegle do dlu- kich boków ekranu obrazowego. Dlugosc czesci 7 55 uzwojenia jest równa 1/6 do 1/3 dlugosci dlugie¬ go boku ekranu.Cewki 5 wytwarzaja równomierne poziome po¬ le magnetyczne 9(fig. 2). Pole to powoduje lo¬ kalne magnesowanie wymienionych na wstepie 60 ferromagnetycznych czesci lampy oraz usuwa za¬ klócenia powstajace przy zmianie polozenia apa¬ ratu, które wynikaja ze zmiany kierunku tegoz aparatu wzgledem skladowych poziomych pola magnetycznego ziemskiego. 65 Szczególnie korzystny przyklad wykonania wy¬ nalazku uzyskuje sie wówczas, gdy kolpak ekra¬ nujacy 10 (fig. 3) wspóldziala z opaska antyim¬ plozyjna 11 umieszczona na czesci stozka lampy 12 o najwiekszym przekroju. Gdy opaska 11 nie wywiera nacisku na stozek lampy, wówczas mo¬ ze byc ona wykonana z miekkiego materialu fer¬ romagnetycznego i stanowic jak gdyby nabiegun- nik kolpaka. W tym przypadku kolpak 10 moze byc znacznie nizszy, poniewaz czesci 6 cewek 5 przylegaja do opaski, jak to zostalo pokazane na fig. 4. Omawiane rozwiazanie konstrukcyjne jest poza tym korzystne z tego wzgledu, ze obecnosc cewek nie wplywa na wymiary otworu w skrzyn¬ ce. Ponadto unika sie przy tym rozwiazaniu ko¬ niecznosci robienia wyciec na krawedziach kol¬ paka (fig. 1), których wplyw na ekranujace dzia¬ lanie kolpaka nie jest korzystny.Jak to widac na fig. 4, pole magnetyczne, wy¬ twarzane przez cewki 5, przebiega przez opaske antyimplozyjna 11 do pierscienia nosnego 12 elektrody wybierania barwy 13, a przez te elek¬ trode 13 na druga strone ekranu 14.Poniewaz skladowa prostopadla pola magne¬ tycznego ziemskiego nie powoduje zaklócen przy zmianie kierunku polozenia odbiornika, przeto skladowa ta nie musi byc osobno kompensowa¬ na. Wystarczajace odmagnesowanie uzyskuje sie, gdy cewki 5 zostana umieszczone, jak to zostalo opisane, na powierzchni ferromagnetycznego kol¬ paka ekranujacego.Cewki moga byc umieszczone takze w calosci wewnatrz kolpaka, jednak ich skutecznosc jest wtedy mniejsza. W Wyniku umieszczenia cewek czesciowo na zewnetrznej stronie i czesciowo na wewnetrznej stronie kolpaka, kolpak ten dziala jak rdzen magnetyczny tych cewek.Opaska 11 moze byc w razie potrzeby izolowa¬ na elektrycznie od kolpaka. Krawedzie opaski moga zachodzic na krawedzie kolpaka, uzyskuje sie w ten sposób lepsze zamkniecie obwodu ma¬ gnetycznego.Prad zmienny o malejacej amplitudzie, który musi plynac przez cewki 5 w chwili wlaczania aparatu mozna uzyskac w prosty sposób przy Wykorzystaniu do tego celu zjawiska uderzenia pradowego jakie wystepuje w chwili wlaczania odbiornika do zródla. PL