Opublikowano: 30.VI.1969 KI. 21 a4, 29/04 MKP H 03 f UKD Wspóltwórcy Wynalazku: prof. Wilhelm Rotkiewicz, mgr inz. Henryk Smorag, mgr inz. Wlodzimierz Stawski, dr inz.Ryszard Grzegorz Struzak Wlasciciel patentu: Instytut Lacznosci, Warszawa (Polska) Selektywny uklad logarytmujacy i Przedmiotem wynalazku jest selektywny uklad logarytmujacy pracujacy jako wzmacniacz prze¬ biegów elektrycznych przemiennych o czestotli¬ wosci od dziesiatków kiloherców do dziesiatków megaherców i o szerokosci pasma przenoszonych 5 czestotliwosci od pojedynczych kiloherców do me¬ gaherców w zaleznosci od wykonania, zapewnia¬ jacy logarytmiczna zaleznosc miedzy napieciem wyjsciowym i wejsciowym przy zachowaniu sta¬ lej szerokosci przenoszonego pasma czestotliwosci. 10 Uklad ten przewidziany jest do wykorzystania w selektywnych urzadzeniach wielkiej czestotli¬ wosci zwlaszcza pomiarowych i wszedzie tam gdzie wymagana jest stala szerokosc pasma prze¬ noszonych czestotliwosci przy duzej dynamice 15 przenoszonych sygnalów. Specjalnie nadaje sie on do stosowania w miernikach zaklócen radioelek¬ trycznych, analizatorach widma czestotliwosci, pomiarowych odbiornikach panoramicznych itp.Dotychczas znane Uklady selektywnych wzmac- 20 niaczy zapewniajacych logarytmiczna zaleznosc miedzy napieciami wyjsciowymi i wejsciowymi opieraja sie na zasadzie bocznikowania obwodów obciazenia poszczególnych stopni wzmacniacza ele¬ mentami nieliniowymi lub na zasadzie kolejnej 25 detekcji i sumowania sygnalów z poszczególnych stopni, albo na zasadzie nieliniowego sprzezenia zwrotnego oraz na zasadzie wykorzystania auto¬ matycznej regulacji wzmocnienia.Pierwsze trzy rozwiazania, to jest selektywne 30 wzmacniacze logarytmiczne z nieliniowym obcia¬ zeniem poszczególnych stopni, kolejna detekcja oraz z nieliniowym sprzezeniem zwrotnym maja wspólna wlasciwosc, polegajaca na tym, ze sze¬ rokosc pasma przenoszonych czestotliwosci zalezy od amplitudy napiecia wejsciowego. Ta wlasci¬ wosc uniemozliwia stosowanie wspomnianych ty¬ pów wzmacniaczy logarytmicznych w przypad¬ kach, kiedy wymagana jest stala szerokosc pasma przenoszonych czestotliwosci, niezaleznie od am¬ plitudy napiecia wejsciowego.Selektywne wzmacniacze logarytmiczne z auto¬ matyczna regulacja wzmocnienia moga zapewnic w przyblizeniu stala szerokosc pasma, jednakze ze wzgledu na bezwladnosc tego ukladu prowa¬ dzaca miedzy innymi do znieksztalcania wzmac- rianych przebiegów impulsowych, w niektórych przypadkach nie moga byc stosowane.Pozbawiony wspomnianych wad jest selektywny uklad logarytmujacy wedlug wynalazku, w któ¬ rym uzyskuje sie logarytmiczna charakterystyke wzmocnienia przy szerokosci pasma przenoszo¬ nych czestotliwosci niezaleznej od amplitudy na¬ piecia wejsciowego, bez wprowadzania znieksztal¬ cen typowych dla automatycznej regulacji wzmoc¬ nienia.Istota wynalazku polega na zastosowaniu w ukladzie jednego lub dwóch elektrycznych filtrów srodkowoprzepustowych o liniowej charakterystyce amplitudowei i wl&czonych na wejscie lub na 5711057110 wejscie i wyjscie wzmacniacza logarytmicznego z nieliniowym obciazeniem poszczególnych stopni, z nieliniowym sprzezeniem zwrotnym albo z ko¬ lejna detekcja i sumowaniem sygnalu.Na rysunku przedstawiono schemat blokowy przykladu wykonania ukladu wedlug wynalazku.FI i F2 oznaczaja na tym rysunku elektryczne filtry srodkowoprzepustowe, WL natomiast selek¬ tywny wzmacniacz logarytmiczny z nieliniowym obciazeniem, z kolejna detekcja i sumowaniem sygnalu albo z nieliniowym sprzezeniem zwrotnym.Wejscia i wyjscia poszczególnych bloków ukladu oznaczono • cyframi od 1 do 6. Ul i U6 oznaczaja odpowiednio napiecie wejsciowe oraz napiecie wyjsciowe.Napiecie Ul jest przylaczone do wejscia 1 filtru FI, który okresla wymagana selektywnosc ukladu.Wyjscie 2 filtru FI jest polaczone z wejsciem 3 wzmacniacza logarytmicznego WL. Szerokosc pas¬ ma przenoszonych czestotliwosci przez wzmac¬ niacz WL jest wieksza od szerokosci pasma cze¬ stotliwosci przenoszonych przez filtry pierwszy FI i drugi F2 dla calego zakresu zmian amplitudy napiecia Ul. W ten sposób zmiany szerokosci pas¬ ma przenoszonego przez wzmacniacz logarytmicz¬ ny nie maja wplywu na szerokosc pasma czesto¬ tliwosci przenoszonych przez caly uklad.Wyjscie 4 moze stanowic wyjscie ukladu w przy¬ padku zastosowania tylko jednego filtru FI, w przypadku zastosowania obu filtrów pierwszego FI i drugiego F2 jest ono polaczone z wejsciem 5 filtru drugiego F2. W tym przypadku, uwidocznio¬ nym na rysunku wyjscie ukladu stanowi wyjscie 6 filtru drugiego F2. Filtr F2 jest przewidziany do 15 20 25 30 stlumienia niepozadanych skladowych sygnalu po¬ wstajacych we wzmacniaczu logarytmicznym WL na skutek jego nieliniowosci. PL