Opublikowano: 31.111.1969 57089 KI. 21 e Zte 14/06 MKP GOI r UKD W/06 Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wladyslaw Waclawik, mgr Jerzy Ha- nisch — Pacoully Wlasciciel patentu: Cieszynska Wytwórnia Urzadzen Chlodniczych, Cie¬ szyn (Polska) Przyrzad do wykrywania zwarc miedzy zwojami bezrdzeniowych cewek elektrycznych Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do wy¬ krywania zwarc miedzy zwojami bezrdzeniowych cewek elektrycznych, za pomoca pomiaru skutków tlumienia obwodu rezonansowego zasilanego przez oscylator LC polaczony z miernikiem wychylowym.Znane dotychczas przyrzady o duzej czulosci do wykrywania zwarc miedzyzwójowych w cewkach elektrycznych za pomoca pomiaru skutków tlu¬ mienia obwodu rezonansowego, budowane jako uklady mostkowe, kompensacyjne lub bezposrednio mierzace, odznaczaja sie skomplikowana konstruk¬ cja, w sklad k*tórej wchodza poza istotnymi ele¬ mentami funkcyjnymi jeszcze rózne pomocnicze uklady elektroniczne i elektryczne.Znane jest urzadzenie zlozone z generatora pra¬ dów zmiennych o czestotliwosci akustycznej i wzmacniacza mocy z regulowanym wspólczynni¬ kiem wzmocnienia, który zasila probierczy obwód rezonansowy polaczony z woltomierzem lampowym zaopatrzonym w miernik wychylowy o regulowa¬ nej czulosci oraz zlozone z przynaleznych do posz¬ czególnych podzespolów funkcyjnych zródel zasi¬ lania.Dotychczas znane urzadzenia posiadaja wiele wad i niedoskonalosci. Przede wszystkim nieza¬ wodnosc dzialania tych urzadzen stoi w odwrot¬ nej proporcji do ilosci uzytych do budowy urza¬ dzenia czesci, a wskazania urzadzenia sa tylko ja¬ kosciowe i nie pozwalaja na ilosciowa interpre¬ tacje. Ponadto wskazania te nie sa porównywalne, 10 15 20 25 poniewaz przez zmiane wspólczynnika wzmocnie¬ nia wzglednie czulosci az trzech podzespolów fun¬ kcyjnych za pomoca przeznaczonych do tego ele¬ mentów, zwarcia miedzy rózna iloscia zwojów przedstawione sa jednakowym wychyleniem mier¬ nika i na odwrót zwarcia jednakowej ilosci zwo¬ jów przedstawione sa zupelnie dowolnymi, rózny¬ mi wychyleniami miernika.Inne urzadzenia wymagaja czesto galwanicznego przylaczenia badanych cewek, wykonywania wzor¬ ców a takze specjalnych rdzeni probierczych do¬ stosowanych do ksztaltu badanych cewek. Celem wynalazku bylo wyeliminowanie wad i niedosko¬ nalosci znanych przyrzadów, zas zadaniem wyna¬ lazku bylo stworzenie ukladu elektrycznego roz¬ wiazujacego zagadnienie przy uzyciu najmniejsze¬ go nakladu srodków technicznych.Cel ten zostal osiagniety przez konstrukcje przy¬ rzadu do wykrywania zwarc miedzy zwojami bez¬ rdzeniowych cewek elektrycznych, który wedlug wynalazku zawiera oscylator samowzbudny pola¬ czony z miernikiem wychylowym, zas skladowa samoihdukcyjna obwodu rezonansowego LC oscy¬ latora stanowi cewke probiercza z która jest sprze¬ zona za pomoca rdzenia ferromagnetycznego cewka odczepowa kalibratora oraz cewka badana na zwarcia miedzyzwojowe. Korzysci techniczne ze stosowania wynalazku wynikaja z niezawodnosci przyrzadu, prostoty budowy i obslugi, jednoznacz- 570893 nosci i powtarzalnosci wskazan miernika oraz z mozliwosci otrzymywania wskazan ilosciowych.Wynalazek zostanie blizej objaniony na przy¬ kladzie przedstawionym schematycznie na rysun¬ ku, gdzie a jest oscylatorem samowzbudnym trzy- punktowym, na którego wyjsciu znajduje sie ob¬ wód rezonansowy LC a skladowa samoindukcyjna w postaci cewki bf lub jej czesci jest umieszczona wewnatrz lub zewnatrz obudowy oscylatora a stanowiac jednoczesnie cewke probiercza przy¬ rzadu, zaopatrzona w rdzen ferromagnetyczny e, na którym znajduje sie cewka odczepowa f kali- *b£atora, polaczona z przelacznikiem odczepów g oraz zwieraczem h.Na rysunku przedstawiono badana cewke j sprzezona z cewka probiercza h za pomoca jej rdzenia ferromagnetycznego e. W obwodzie wej¬ sciowym oscylatora a znajduje sie miernik wychy- lowy ej, który oprócz wskazówki wychylen, posia¬ da jeszcze jedna lub wiecej wskazówek znaczniko¬ wych, recznie nastawnych umocowanych na .dogod¬ nej czesci tego miernika obrotowo i wspólosiowo z jego skala. Oscylator a przylaczony jest do za¬ silacza d podajacego potrzebne napiecia i prady.Cewka probiercza b jest przylaczona nieruchomo lub ruchomo na gietkich przewodach o dogodnej dlugosci do zacisków wejsciowych oscylatora a, natomiast rdzen ferromagnetyczny e tej cewki mo¬ ze byc przemieszczany w dowolny sposób w sto¬ sunku do cewki odczepowej f i badanej j.Dzialanie przyrzadu wedlug wynalazku jest na¬ stepujace. Po wlaczeniu oscylatora a i ustaleniu sie punktu pracy jego ukladu elektronicznego, wskazówka miernika wychylowego c, przez który plynie prad uplywowy obwodu wejsciowego oscy¬ latora aj, ustala sie w skrajnym polozeniu skali oznaczonym przez zero a wykazujacym brak zwar¬ cia. Nalozenie badanej cewki j nie posiadajacej zwarc miedzyzwojowych, na wystajacy z cewki probierczej h rdzen ferromagnetyczny e nie ma zadnego wplywu na warunki pracy oscylatora a i dlatego wskazówka miernika c nie zmienia swe¬ go polozenia. Natomiast gdy badana cewka j ma choc jeden krótko zwarty zwój, nastepuje wzrost tlumienia obwodu rezonansowego LC oscylatora a wskutek poboru mocy przez zwarty zwój. Powo^ duje to zmiane warunków pracy oscylatora a cze¬ mu towarzyszy znaczna zmiana wielkosci pradu uplywowego w obwodzie wejsciowym oscylatora a, wykazywana przez zmiane polozenia wskazówki miernika wychylowego c proporcjonalna do wiel¬ kosci energii traconej w zwartym zwoju, badanej cewki j.Kalibrator przyrzadu zlozony z cewki odczepo¬ wej f, przelacznika odczepów g i zwieracza h slu¬ zy do kontroli prawidlowego dzialania przyrzadu oraz do okreslenia bezwzglednej ilosci zwartych zwojów w badanych cewkach. Ustawienie prze¬ lacznika g na pierwszym, jednozwojowym odcze- * .;;, :, ~. r pie cewki odczepowej f i zamkniecie zwieracza h symuluje zwarcie jednego zwoju i wywoluje zmia¬ ne polozenia wskazówki miernika wychylowego c.Wskazówka t wówczas wychyli sie do polozenia 5 oznaczonego cechowana dzialka kontrolna które oznajmia prawidlowa prace przyrzadu.Okreslenie bezwzglednej wartosci zwartych zwo¬ jów w badanych cewkach odbywa sie w ten spo¬ sób, ze polozenie wskazówki miernika wychylo- 10 wego o które ujawnia zwarcie, zaznacza sie wska¬ zówka znacznikowa ustawiana recznie, a nastep¬ nie zdejmuje sie badana cewke z rdzenia probier¬ czego i manipulujac przelacznikiem odczepów g i zwieraczem h, dobiera sie takie polozenie przy- 15 lacznika odczepów g, przy którym wskazówka miernika wychylowego o pokryj fe sie z poprzednio nastawiona wskazówka znacznikowa.Odczytanie danego stopnia przelacznika odcze¬ pów gi, cechowanego liczba przylaczonych zwojów 20 cewki odczepowej f, podaje ilosc zwojów podsta¬ wionych z tym samym skutkiem w zamian za nie¬ znana ilosc zwojów zwartych w badanej cewce j a tym samym ustala liczbe zwartych w tej cewce zwojów. 25 PL