Opublikowano: 20.XII.1968 56711 KI. 42 h, 34/06 MKP (?Ofn2l|0O CZYTELNIA |*i&0u Po***©- hUkiil Imw Wspóltwórcy wynalazku: inz. Józef Borowiec, inz. Tadeusz Lipowiecki Wlasciciel patentu: Chlodnia Skladowa, Kielce (Polska) Sposób sortowania, zwlaszcza owoców i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób sortowania produktów na przyklad owoców, w zaleznosci od ich barwy powierzchniowej, która okresla ich ja¬ kosc, swiezosc itp. oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu, wyposazone w uklad oswietlaczy oswietlajacych rózne miejsca badanego produktu swiatlem monochromatycznym oraz elementów fotoelektrycznych przekazujacych impulsy zmian barwy na sumator, który wytwarza wedlug okres¬ lonego programu sygnal wypadkowy.Znane sa urzadzenia do sortowania produktów spozywczych, na przyklad kawy, grochu itp., wy¬ posazone w fotokomórki i dzialajace na zasadzie pomiaru natezenia swiatla odbitego od powierzch¬ ni produktu. Urzadzenia te powoduja w przy¬ padku wychylenia mierzonego natezenia poza gra¬ nice tolerancji, co jest wywolane na przyklad nie- dopaleniem lub przepaleniem badanego ziarnka kawy — wyeliminowanie go za pomoca wyrzut- nika uruchamianego przez impuls fotokomórki.Nie znalazly one jednak zastosowania do sorto¬ wania produktów o nierównomiernym zabarwie¬ niu, których jakosc jest funkcja natezenia barwy w róznych punktach powierzchni.W tych przypadkach zdarza sie bowiem, ze zmiana barwy okreslonej czesci powierzchni pro- • duktu wykraczajaca poza granice tolerancji nie dyskwalifikuje calego produktu. Zjawisko to wy¬ stepuje zwlaszcza w przypadku owoców na przy¬ klad barwa kwiatu rózniaca sie od barwy owo- 25 30 cu czarnej porzeczki, albo tez barwa truskawki w miejscu urwanej szypulki rózniaca sie od bar¬ wy pozostalej czesci jej powierzchni nie swiadczy o jakosci samego owocu.Do sortowania tego typu produktów sluzy spo¬ sób wedlug wynalazku polegajacy na pomiarze na¬ tezenia swiatla jednobarwnego odbitego od róz¬ nych punktów powierzchni badanego przedmio¬ tu oraz na sumowaniu wyników pomiarów i prze¬ kazaniu na zespól wykonawczy impulsów, które odpowiadaja przekroczeniu nastawionych granic tolerancji przez okreslony programem wynik wy¬ padkowy.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku jest wyposazone w zespól oswietlaczy oraz wspólpracujacych z nimi, elementów fotoelektrycz¬ nych, które mierza natezenie jednobarwnego swia¬ tla odbitego od róznych punktów powierzchni, ba¬ danego produktu oraz w zespól elektroniczny prze¬ kazujacy odpowiedni impuls do wypadkowego wy¬ niku badania produktów na zespól wykonawczy.W tym celu urzadzenie do sortowania wedlug wy¬ nalazku jest wyposazone w sumator elektroniczny, który sumuje otrzymywane impulsy elementów fotoelektrycznych wedlug okreslonego programu.W przypadku, gdy uzyskana suma przekroczy od¬ powiednio nastawione granice tolerancji — prze¬ kazuje impuls wypadkowy przez wzmacniacz na zespól wykonawczy, który powoduje segregowanie produktów wedlug badanych cech. 56 7113 Zespól wykonawczy urzadzenia jest przy tym wyrzutnikiem pneumatycznym sprzezonym z zawo¬ rem elektromagnetycznym uruchamianym przez impuls zespolu sterujacego. Ponadto urzadzenie wedlug wynalazku jest wyposazone w zespól wpro¬ wadzajacy, który umozliwia przekazywanie w po¬ re badan pojedynczych elementów produktów, na przyklad pojedynczych owoców.Dzieki opisanej konstrukcji, urzadzenie wedlug 'wynalazKu umozliwia sortowanie takich produktów, * 1 o mójNr m kosci, swiezosci itp.) decyduje wypadkowy zespól barw w róznych punktach powierzchni pro¬ duktu.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry- sukku przedstawiajacym schemat urzadzenia do sortowania owoców. Urzadzenie to sklada sie z zespolu wprowadzajacego, zespolu sterujacego, zespolu przetwarzajacego, zespolu wykonawczego i zespolu odbiorczego.Zespól wprowadzajacy urzadzenia w jego przy¬ kladowym rozwiazaniu przedstawionym na ry¬ sunku sklada sie z pojemnika 1 w ksztalcie le¬ ja polaczonego z rynna wstrzasowa 2 wprawiana w ruch drgajacy za pomoca wibratora elektro¬ magnetycznego 3 oraz z umieszczonego pod wylo¬ tem rynny 2 przenosnika tasmowego 4. Tasma przenosnika jest przy tym zaopatrzona w zebra 5, miedzy którymi utworzone sa gniazda, w które wchodzi tylko jeden przedmiot badany 6.Zespól sterujacy urzadzenia sklada sie z ukla¬ du czujników, z których kazdy jest zlozony z os¬ wietlacza 7 emitujacego wiazke 8 promieniowania jednobarwnego oraz z elementu fotoelektrycznego 9, na który pada wiazka odbita 10 od powierzch¬ ni badanego przedmiotu 6 znajdujacego sie w po¬ lu 11 badan. Poszczególne uklady czujników 7, 9; 7\ 9'; V, 9" itp. sa tak umieszczone wzgledem pola 11 badan, ze oswietlaja z róznych stron znaj¬ dujacy sie w nim przedmiot badany 6.Zespól przetwarzajacy sklada sie z sumatora 12 elektronicznego, który przeksztalca wedlug okies- lonego programu impulsy, przekazywane przez po¬ szczególne elementy fotoelektryczne 9, 9' i 9", a wytworzony impuls wypadkowy przekazuje przez wzmacniacz 13 do zespolu wykonawczego.W zaleznosci od ustalonych odchylek barwy pro¬ duktu na przyklad odchylek barwy owocu, które jednak pozwalaja zakwalifikowac owoc do pro¬ duktu dobrego, nastawia sie program sumatora 12 w ten sposób, ze zaleznie od odpowiedniej liczby lub mocy impulsów uzyskiwanych z ele¬ mentów fotoelektsycznych 9, 9\ 9", powoduje on przetworzenie i dalsze przekazanie sygnalu na wzmacniacz 3, albo tez uznaje te impulsy za za¬ warte w granicach tolerancji i nie wytwarza^ im¬ pulsu wypadkowego.Zespól wykonawczy w przykladowym rozwiaza¬ niu przedstawionym na rysunku sklada sie z dy¬ szy 14 oraz z polaczonego z ukladem pneumatycz¬ nym zaworu elektromagnetycznego 15 uruchamia¬ nego przez impulsy otrzymywane z wzmacniacza 13, zespól zas odbiorczy jest zlozony z pojemnika 16 produktów dobrych oraz z pojemnika 17 pro¬ duktów zdyskwalifikowanych. 1711 4 Dzialanie opisanego wyzej urzadzenia do sorto¬ wania ilustrujace równiez istote sposobu sortowa¬ nia wedlug wynalazku jest nastepujace.Przeznaczone do sortowania produkty na przy- 5 klad owoce umieszczone w pojemniku 1 sa po¬ dawane przez rynne wstrzasowa 2 napedzana za pomoca wibratora elektromagnetycznego 3 na prze¬ nosnik 4, na którym zajmuja kolejne gniazda utworzone miedzy zebrami 5 a nastepnie sa z nie- io go zrzucane tworzac strumien przechodzacy przez pole 11 badan. Owoc znajdujacy sie w polu 11 badan zostaje oswietlony z róznych stron swiatlem monochromatycznym emitowanym przez oswietla¬ cze 7, 7', 7", zas wiazki swiatla odbitego 10 od 15 poszczególnych czesci powierzchni owocu padaja na elementy fotoelektryczne 9.W przypadku, gdy owoc jest wysokiej jakosci i ma barwe odpowiadajaca nastawionym grani¬ com tolerancji natezenia swiatla odbitego — ele- 20 menty fotoelektryczne 9, 9', 9" itd., nie przekazuja impulsów na sumator 12, wskutek czego wzmac¬ niacz 13 nie uruchamia zaworu elektromagnetycz¬ nego 15 a badany dobry owoc 6 podaza torem, bedacym przedluzeniem toru wprowadzajacego i 25 spada do pojemnika 16 zawierajacego owoce wy¬ sokiej jakosci.W przypadku, gdy na' przyklad wskutek zepsu¬ cia lub uszkodzenia mechanicznego barwa po¬ wierzchni przedmiotu ulegnie zmianie (sciemnie- *o je) w wielu punktach, a natezenie promieniowa¬ nia odbitego padajacego na 'elementy fotoelek¬ tryczne 9, 9', 9", ulegnie takim zmianom, ze prze¬ kroczy nastawione granice tolerancji i przekaze odpowiednie impulsy i spowoduje uruchomienie 35 przez wzmacniacz 13 zaworu elektromagnetycz¬ nego 15 oraz otwarcie dyszy 14, wskutek tego wy¬ rzucony z dyszy krótkotrwaly strumien powietrza spowoduje odchylenie toru uszkodzonego lub ze¬ psutego owocu 6", który wpadnie do pojemnika 17. 40 Jezeli jednak zmiana barwy owocu -odpowiada ograniczonej tylko czesci powierzchni owocu i spo¬ woduje zmiane impulsu przekazywanego przez je¬ den tylko element fotoelektryczny na przyklad 9', to sumator 12 zgodnie z. nastawionym programem nie przekaze impulsu na wzmacniacz 13 i nie uru¬ chomi zespolu wykonawczego.Sposób i urzadzenie do sortowania wedlug wy¬ nalazku moze znalezc zastosowanie zwlaszcza do sortowania swiezych lub mrozonych owoców, so PL