Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.1.1969 56653 KI. 50 d, 18/50 MKP B 07 b UKD m Wspóltwórcy wynalazku: Józef Groohowicz, Janusz Haman Wlasciciel patentu: Wyzsza Szkola Rolnicza, Lublin (Polska) Urzadzenie do sortowania materialów sypkich, zwlaszcza nasion Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sor¬ towania materialów sypkich, zwlaszcza nasion, oparte na wykorzystaniu róznych wlasciwosci spre¬ zystych tych materialów.Znane liczne rozwiazania konstrukcyjne urza¬ dzen sluzacych do tego celu dziela sie na dwie podstawowe grupy, a mianowicie na urzadzenia wibracyjne oraz na urzadzenia pneumatyczne.W pierwszej grupie urzadzen wystepuje szereg sit polaczonych z mechanizmami wibracyjnymi, które to sita sa pochylone do poziomu pod katem, który mozna regulowac. Proces sortowania mate¬ rialów sypkich za pomoca tej grupy urzadzen po¬ lega na oddzielaniu czastek tych materialów za¬ leznie od ich wymiarów, co w przypadku selekcji nasion nie stanowi wystarczajacego kryterium.Okazalo sie bowiem, ze chociaz niektóre z nasion maja wymagany do selekcjonowanej grupy wy¬ miar sa wewnatrz puste i dyskwalifikuja jakosc nasienia.Druga grupa iznanych urzadzen do sortowania materialów sypkich, których dzialanie jest oparte na strumieniu sprezonego powietrza, przemieszcza¬ jacego poszczególne ziarna sortowanego materialu na odleglosc zalezna od ich ciezaru, jak to ma na przyklad miejsce w konstrukcji .podanej w opisie patentowym NRF Nr 1146336, wykazuje analo¬ giczna wade jak pierwsza grupa urzadzen. Odle¬ glosc przemieszczania poszczególnych ziaren sor- 10 15 20 25 30 towanego materialu przez staly strumien sprezo¬ nego powietrza jest uzalezniona nie tylko od cie¬ zaru selekcjonowanych ziaren, lecz równiez od ich wielkosci, wymiarów i ksztaltu.W urzadzeniach stanowiacych przedmiot wy¬ nalazku proces rozdzielania materialów sypkich, zwlaszcza nasion, jest oparty na wlasnosciach spre¬ zystych tych materialów, niezaleznie od ich pozo¬ stalych wlasnosci fizycznych.Urzadzenie wedlug wynalazku jest zaopatrzone w poziomy stól wprawiany w regulowane co do wartosci amplitudy drgania za pomoca znanego wzbudnika drgan mechanicznego lub elektromag¬ netycznego. Na ten stól drgajacy jest zsypywany material przeznaczony do sortowania, w wyniku czego poszczególne czastki lub ziarna tego mate¬ rialu sa podrzucane na pewna wysokosc, przy ustalonej amplitudzie i czestotliwosci drgan stolu, zaleznej od wlasnosci sprezystych poszczególnych ziaren. Czastki odbijajace sie najwyzej, przedo¬ staja sie w strefe dzialania strumienia powietrza wytwarzanego przez wentylator i sa kierowane po¬ przez cyklon do pojemnika zbiorczego. Zwieksza¬ jac stopniowo amplitude drgan stolu lub tez zbli¬ zajac do stolu strumien powietrza uzyskuje sie stopniowa selekcje materialu o coraz to innych wlasnosciach sprezystych i innej jakosci.Wynalazek jest szczególowo objasniany na przy- 56653kladzie wykonania urzadzenia przedstawionego schematycznie na rysunku.Na wsporczej konstrukcji 1 jest osadzona ko¬ mora sortownicza 2, wewnatrz której znajduje sie drgajacy stól 3. Stól 3 jest osadzony na trzonie 4, który jest ulozyskowany przesuwnie w lozysku 5 konstrukcji wsporczej 1 i jest sprzezony mecha¬ nicznie ze znanym wzbudnikiem drgan 6 typu me¬ chanicznego lub elektrycznego o regulowanej cze¬ stotliwosci drgan oraz wielkosci ich amplitudy.* Z boku komory 2 znajduje sie wsyp 7 sluzacy do* wprowadzania do urzadzenia sortowanego ma¬ terialu sypkiego, przy czyim wielkosc otworu wlo¬ towego 8 do wnetrza komory 2 jest regulowana zastawka 9, której polozenie jest ustalone sruba regulacyjna 10.Na górnej czesci komory 2 jest osadzona prze¬ suwnie komora 11 polaczona dysza 12 z wentyla¬ torem 13 oraz przewodem 14 z cyklonem 15, przy czym przewód 14 jest równiez przesuwnie osa¬ dzony na cyklonie 15. Komora 11 wraz z przymo¬ cowanymi do niej elementami 12, 13 i 14 jest za¬ wieszona na srubie regulacyjnej 16 osadzonej w nieuwidocznionej na rysunku nakretce przyspawa- nej do konstrukcji wsporczej 1. Wskutek takiego zamocowania komory 11 w przedmiotowym urza¬ dzeniu uzyskuje sie dowolna regulacje jej polo¬ zenia wraz z wspólpracujacymi z nia elementami w stosunku do plaszczyzny drgan stolu 3, co w po¬ laczeniu z regulacja amplitudy drgan wzbudnika 6, daje podwójna regulacje procesu sortowania mate¬ rialów sypkich.W dolnej czesci cyklonu 15 sa przymocowane uchwyty 17, w których na osi 18 jest ulozysko- wana wahliwie przegroda rozdzielcza 19, kieruja¬ ca wysortowany material badz do zasobnika 20 przy polozeniu tej przegrody jak na rysunku linia ciagla badz tez do zasobnika 2l przy ustawieniu tej przegrody w polozeniu przedstawionym linia przerywana.Niezaleznie od przykladowo podanego rozwiaza¬ nia rozdzialu sortowanego materialu do odpowied¬ nich zasobników mozna stosowac dowolne inne znane rozwiazania jak, na przyklad, uklad kilku zasobników osadzonych na pierscieniach prowadza¬ cych, ulozyskowanych w osi pionowej tych zasob¬ ników.Sortowanie materialów sypkich za pomoca przed¬ miotowego urzadzenia polega na tym, ze materialy te sa wprowadzane wsypem 7 poprzez szczeline 8 do wnetrza komory sortowniczej 2, gdzie opada¬ jac na drgajacy stól 3 zostaja podrzucane w góre w kierunku komory 11. Poszczególne ziarna tego • materialu odznaczajace sie najwieksza sprezysto¬ scia dostaja sie w komorze 11 w strefe strumienia powietrza kierowanego z wentylatora 13 poprzez dysze 12 i sa przemieszczane przewodem 14 do cyklonu 15. Po oddzieleniu pierwszej grupy ziaren sortowanego materialu umieszczonego na przyklad 56653 • ' "' ¦""¦ ¦'¦ - * . ¦ ;"/¦¦¦ '. w zbiorniku 20, zmienia sie (polozenie przegrody rozdzielczej 19 do polozenia uwidocznionego na rysunku linia przerywana, a nastepnie zmienia sie amplitude lub czestotliwosc drgan wzbudnika 6 5 i sprzezanego z nim stolu 3, albo sruba 16 zbliza sie komore 11 do plaszczyzny stolu 3. W wyniku tego, czastki sortowanego materialu odznaczajace sie mniejsza sprezystoscia -od pierwszej grupy sor¬ towanego materialu przedostaja sie do strefy dzia- 10 lania strumienia powietrza w komorze 11, skad sa przemieszczane poprzez przewód 14 i cyklon 15 do zasobnika 21 i sa w ten sposób wydzielane jako nastepna grupa tego materialu.Przykladowe urzadzenie uwidoczniane na ry- 15 sunku nie ogranicza istoty wynalazku tylko do sortowania materialów sypkich zwlaszcza nasion . wedlug ich wlasciwosci sprezysTych, ale moze zna¬ lezc szersze zastosowanie w oparciu o inne wla¬ snosci tych materialów. 20 PL