Pierwszenstwo* | Opublikowano: 5.X.1968 56185 KI. 59 a, 14 MKP Fllib 9&\A iUKD r 1 L- -ja u s ¦-¦¦tentown.K-o Twórca wynalazku: inz. Kazimierz Dziura Wlasciciel patentu: Fabryka Urzadzen Budowlanych „Hydroma", Szcze¬ cin (Polska) Pompa hydrauliczna, nurnikowa osiowa Przedmiotem wynalazku jest pompa hydraulicz¬ na nurnikowa osiowa z przegubowym polaczeniem tloczysk z nurnikaimi, na dwóch wspólsrodkojwych powierzchniach kulistych w niurnilku dla oporni ku/li tloczyska i elementów oporowych zwiazanych s z tyrrn tloczyskiem.W znanych obecnie tyjpach pamp hydraulicznych nurnikowych osiowych ruch posuwisto zwrotny nurników w obracajacym sie wirniku uzyskuje sie dziejki nachyleniu tego wirnika pod katem do 10 osi walu napedowego oraz dziejki polaczeniu nur¬ ników z kolnierzem walu napejdowego przy pomo¬ cy przegubowo umocowanych tloczysk w kolnie¬ rzu walu i otworach nurników.Przenoszenie ruchu obrotowego z walu napedo- 15 wego na wirnik, odbywa sie najczesciej poprzez polaczenie tych dwóch elementów sprzeglem prze¬ gubowym lub na dnodze ciaglego kontaktu trzo¬ nów tloczysk z otworami nurnika a nastepnie za'bierainie tych nurników razem z wirnikiem. W 20 tym ostatnim przypadku odpowiednio duza ilosc nurników zapewnia wystarczajaco synchroniczne dbroty walu i wirnika a zaitem i w dostatecznym stopniu bezpiuilsacyjine tloczenie cieczy do ukladu hydraulicznego. Pelny cyM pracy nurnika miesci 25 sie w jednym obrocie wirnika i sklada sie z sisania i tloczenia. Katowe ustawienie walu i wirnika wy¬ maga przegubowego osadzenia tloczysk w nurni¬ kach, aby mogly sie one wychylac z nurników o niewielkakat. 30 Stosowane przegubowe polaczenia tloczyska z nurnikiem w pompach o których wyzej wspom¬ niano oparte jest na wspólipracy kuli tloczyska z odpowiadajaca jej powierzchnia kulista w nur¬ niku. Zalbezpieczenie tloczyska przed wysuwaniem sie z otworu nurnika w czasie ssania cieczy opar¬ te jest najczesciej na wprowadzeniu dodatkowych elementów zwiazanych z nurnikiem i opieraja¬ cych sie na czesci kuli tloczyska tuz przy Jego trzonie. Te elementy laczone z nurnikiem 'najczes¬ ciej przy pomocy wkretów lub kolków, powoduja oslabianie przekroju nurnika. Najistotniejsza wa¬ da takiego polaczenia jest jednak mala powierz¬ chnia elementu opierajacego sie o czesc powierz¬ chni kulistej tloczyska, oraz trudny montaz tego elementu.Ograniczenie wielkosci elemenitu opierajacego sie o czesc powierzchni kulistej tloczyiska wynika ze srednicy trzonu tloczyska, której minimalny przekrój wyznaczaja wzgledy wytrzymalosciowe.Tloczyska z nurnikami w pompach nurnikowych osiowych podlegaja prawom ruchu harmonicznego i przy wysokich obrotach wirujacych czesci, wy¬ stepuja na nich duze przyspieszenia, a zatem i duze sily bezwladnosci. Sily te dzialaja na mala powierzchnie elemenitu opierajacego sie o czesc powierzchni kulistej, powoduja duze naciski jed¬ nostkowe i szybkie zuzywanie sie wspólpracuja¬ cych czesci. 56 18556185 Z Istota wynalazku polega na tym, ze element oporowy zabezpieczajacy tloczysko, przed wypad¬ nieciem z nurnika jest zwiazany z tloczyskiem, oraz ze opiera sie on o zewnetrzna powierzchnie kulista w nurniku, wspólosiowa z wewnetrzna 5 powierzchnia, o która opiera sie kula tloczyska.Element oporowy zwiazany z tloczyskiem na je@o cylindrycznym przedluzeniu jest stale dociskany sprezyna talerzowa do zawneftrznej powierzchni . kulistej w nurniku i kasuje powstaly w czaisie 10 pracy luz. lijfldraiuwczna pompa nurnikowa osiowa z prze¬ gubowo polaczonymi tloczyskaimi z nurnikami na skutek nieoslabiania nurnika otworami pod wkre¬ ty lub kolki wiazace element oporowy z nurmi- 15 kiem umozliwia powiekszenie srednicy kuli tto- czyiska osadzonej w gniezdzie nurnika co wplywa na zmniejszenie nacisków jednostkowych wspól¬ pracujacych czesci.Na skutek przeniesienia elementu oporowego 20 z czesci kuli tloczyska na zewnetrzna powierzchnie kulista w nurniku jest mozliwe zastosowanie» wiekszych powierzchni oporowych, a zatem rów¬ niez zmniejszenie nacisków jednostkowych.Trzon tloczyska moze miec srednice prawie 25 równa srednicy kuli tloczyska osadzonej w nur¬ niku, dzieki czemu tloczysko moze przenosic wieksze obciazenia osiowe.Po zuzyciu sie wspólpracujacych powierzchna tloczyska z nurnikiem do tego stopnia, ze napie- 30 cie sprezyny usltaje, latwo mozna spowodowac nowe jej napiecie, za pomoca docisniecia podklad¬ ki oporowej sprezyny i zabezpieczenia jej w no¬ wym polozeniu, na przyklad przez dalsze roznito- wanie cylindrycznej czesci tloczyska. 35 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ogólny pompy hydraulicznej nurnikowej osiowej, fig. 2 — tloczysfoo 1 z nurnikiem 2, talerzem opo¬ rowym 3, dociskanym sprezyna talerzowa 4, pod¬ trzymywana podkladka oporowa sprezyny 5, zwia¬ zana z tloczyskiem 1 w przekroju wzdluznym.Hula tloczyska osadzona jest w gniezdzie nurni¬ ka. Przedluzenie kuli tloczyska stanowi cylindrycz¬ na czesc 6, która przeprowadzona jest przez otwór ^ w nurniku 2, miedzy wewnetrzna i zewjnetrzina jego kulista powierzchnia.Do zewnetrznej powierzchni kulistej w nurniku, przylega talerz oporowy 3 dociskany sprezyna ta¬ lerzowa 4 podpairta podkladka oporowa sprezyny 5, który jest na stale zwiazany z cylindryczna czescia tloczyska 6, stanowiaca przedluzenie kuli osadzonej w gmiezdzie nurnika. PL