Pierwszenstwo: Opublikowano: 23.X.1965 (P 111 327) 10.XII.1968 56154 KI. 57 a, 61/00 MKP G 03 b ftjtt CZYTELNIA UDK0U Patentowego WikliJ Izmfpo^BfMii ( :m\ Wspóltwórcy wynalazku: dr Jerzy BSrtke, dr inz. Boguslaw Machowski, inz. Tadeusz Owsiak Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza (Instytut Badan Jadro¬ wych, Zaklad VI Katedra Podstaw Konstrukcji Ma¬ szyn), Kraków (Polska) Urzadzenie analityczno-pomiarowe do zdjec filmowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie anali- tyczno-pomiarowe, sluzace do dokladnego prze¬ gladu poszczególnych kadrów blony filmowej ce¬ lem dokonania analizy materialu fotograficznego ze sladowych detektorów czastek elementarnych, na przyklad z komory pecherzykowej lub z ko¬ mory iskrowej.Urzadzenie pozwala na równoczesny przeglad dwóch filmów z utrwalonymi zdjeciami i dokona¬ nie na nich pomiarów.Dotychczas urzadzenia do analizy zdjec filmo¬ wych z komór, sa nieliczne, spotykane jedynie w niektórych laboratoriach fizycznych zajmujacych sie analiza materialu fotograficznego z komór pecherzykowych. Stad tez urzadzenia te sa wyko¬ nywane jednostkowo i niemal indywidualnie, których konstrukcje dostosowuje sie kazdorazowo do okreslonego typu detektora sladowego czyli komory. Z tego wzgledu urzadzenia te sa przez¬ naczone wylacznie do wspólpracy tylko z okres¬ lonym rodzajem komory, przez co w swej kon¬ strukcji sa raczej niepowtarzalne. Przeprowadze¬ nie na tych urzadzeniach analizy materialu fil¬ mowego uzyskanego z innych komór jest bardzo utrudnione lub wrecz niemozliwe.Nie sa natomiast znane urzadzenia, które poz¬ walalyby na równoczesny przeglad dwóch zdjec filmowych, nakladania ich na siebie w celu uzys¬ kania obrazu przestrzennego i na dokonanie na nich pomiarów. 25 30 Urzadzenie analityczno-pomiarowe do zdjec fil¬ mowych wedlug wynalazku Charakteryzuje sie tym, ze zawiera dwa projektory umieszczone przesuwnie obok siebie na prowadnicach kon¬ strukcji nosnej, do której jest przymocowany wy¬ siegnik. W wysiegniku sa osadzone obrotowo na wspólnej osi zwierciadlo w oprawie i ramiona, na których jest zamocowany ekran. W ramionach znajduje sie mechanizm sprzezony z obiektywami celem ich przesuwania. Pozwala to na wyswietla¬ nie dwóch obrazów obok siebie lub nakladania na siebie obu obrazów w jeden w celu otrzyma¬ nia obrazu przestrzennego zjawisk, zachodzacych w komorze.Urzadzenie wedlug wynalazku jest przedstawio¬ ne w przykladowym rozwiazaniu na rysunku w rzucie bocznym. Do konstrukcji nosnej 1, wyko¬ nanej z odlewów aluminiowych, skladajacej sie z dwóch czesci, umieszczonych w odleglosci okolo 700 mm obok siebie i polaczonych wzajemnie po¬ przecznymi pretami i skrzyzowanymi sciagami, sa przytwierdzone dwie prowadnice 2, ustawione do siebie równolegle. Na prowadnicach 2 sa umieszczone równolegle wzgledem siebie dwa projektory 3, dajace przesuwac sie wzdluz pro¬ wadnic 2. Projektory 3 sa zaopatrzone w obiek¬ tywy sprzezone z osobnym mechanizmem do prze¬ suwania obrazu tak, aby mozna bylo obserwowac obrazy niezaleznie jeden obok drugiego lub przez zblizenie ich do siebie nakladac jeden obraz na 5615456154 3 drugi aby otrzymac przestrzenny widok sfotogra¬ fowanych zjawisk fizycznych. Polozenie projekto¬ rów moze byc regulowane przez ich przesuniecie wzgledem siebie w tym celu, aby uzyskac scisle jednakowe powiekszenia obrazu. Zmiana poloze¬ nia projektorów 3 powoduje zmiane powieksze¬ nia obrazu od powiekszenia 5:1 do 10:1. Przesu¬ wajacy ,sie w projektorze film jest prowadzony pomiedzy dwoma maskownicami, których zacis¬ niecie powoduje ustalenie polozenia filmu. Prze- io suw filmu jest mozliwy przy rozsunietych (zluz- nipnych) maskownicach.Z konstrukcja nosna 1 jest polaczony wysiegnik 4, w którym jest zamocowana obrotowo na osi 5 oprawa 6 z zawieszonym na przegubach zwier- 15 ciadlem 7, o wymiarach na przyklad 550 X 750 X X15 mm, wykonanym ze szkla optycznego. Na wspólnej osi 5 z oprawa 6 zwierciadla 7 jest za¬ wieszony obrotowo na ramionach 8 ekran 9 w w postaci plyty o wymiarach okolo 850Xl150X #20 X40 mm, pokrytej frialym, matowym laminatem, sluzacy zarazem jako stól roboczy do analizy badanych zdjec filmowych. Wychylenie ekranu 9 z polozenia poziomego moze wynosic okolo 20°, przy czym kazde polozenie ekranu 9 zabezpie- 25 cza urzadzenie aretujace, skladajace sie z metalo¬ wych pretów 10, zamocowanych pomiedzy sworz¬ niami 11 obydwu czesci konstrukcji nosnej 1.Pod ekranem 9 jest zamontowana w ramieniu 8 dzwignia 12, która poprzez ciegno Bowdena 30 jest polaczona z ukladem, sluzacym do przesuwu filmu w projektorach 3. Uklad sklada sie z dwóch sprzegiel tarczowych, wlaczanych na przemian, zaleznie od pozadanego kierunku przewijania fil¬ mu. Ponadto w ramieniu 8 jest zamontowany ste- 35 rujacy mechanizm 13, skladajacy sie ze sruby lub dzwigni polaczonej z ciegnami Bowdena, któ¬ ry przesuwa obiektywy w kierunku prostopadlym do biegu filmu w ten sposób, ze obiektywy obu projektorów 3 zblizaja sie lub oddalaja od siebie, 40 dzieki czemu, jak juz opisano uzyskuje sie nalo¬ zenie na ekranie 9 obrazów z obu projektorów.W podstawie konstrukcji nosnej 1 jest zamon¬ towane pedalowe urzadzenie sterujace 14, sluzace do uruchamiania ukladu przesuwu filmu. Nacis¬ niecie pedalu 14 powoduje kolejno rozsuniecie maskownicy za pomoca ciegna Bowdena, urucho¬ mienie silnika i stopniowe zwiekszanie jego obro¬ tów. W ten sposób film przesuwa sie przy rozsu¬ nietych maskownicach co zapobiega ewentualne¬ mu porysowaniu filmu.Urzadzenie analityczno-pomiarowe do zdjec fil¬ mowych wedlug wynalazku odznacza sie latwos¬ cia w obsludze, duza szybkoscia przegladu zdjec filmowych wynoszaca od kilkudziesieciu do ponad stu kadrów na godzine, z równoczesna mozliwos¬ cia patrzenia „wzdluz sladu" pod niewielkim ka¬ tem. Jest to wazne dla znajdowania miedzy in¬ nymi rozproszen na male katy. Duza wiernosc odwzorowania umozliwia dokonywanie róznych pomiarów na ekranie jak pomiarów katów, pro¬ mieni krzywizny luków i innych. Urzadzenie daje sie latwo zastosowac do filmów o róznej szero¬ kosci, wynoszacej do 70 mm o dlugosci kadru do 140 mm, przy czym filmy moga byc perforowane lub nieperforowane. PL