56139 KI. 21 ds, 2 MKP Opublikowano: 25.X.1968 H 02 || 6|0H i;.aiOTEKA Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Marek Dzikowski, mgr inz. Henryk Mroczek Wlasciciel patentu: Politechnika Lódzka (Katedra Techniki Sterowania), Lódz (Polska) Uklad zabezpieczenia temperaturowego Przedmiotem wynalazku jest tranzystorowy uk¬ lad z czujnikami termistorowymi o ujemnym wspólczynniku cieplnym oporu, sluzacy do zabez¬ pieczania maszyn i urzadzen, szczególnie silników elektrycznych, przed przekroczeniem szkodliwej dla nich temperatury w jednym, dwu, trzech lub wielu punktach.Dzialanie ukladu wedlug wynalazku polega na wylaczeniu zabezpieczanego urzadzenia lub ma¬ szyny z chwila gdy temperatura w jednym z punktów zainstalowania czujników przekroczy nastawiona wartosc. Po ochlodzeniu urzadzenia lub maszyny do temperatury nizszej od temperatury wylaczenia, uklad wedlug wynalazku umozliwia ponowne jej zalaczenie.Do wad znanych zabezpieczen temperaturowych z czujnikami termistorowymi w pierwszym rzadzie zaliczyc nalezy: mala dokladnosc dzialania, maly zakres regulacji histerezy temperaturowej, wplyw regulacji histerezy na temperature zadzialania, du¬ za bezwladnosc cieplna czujników oraz wrazli¬ wosc na zaklócenia elektryczne i elektromagne¬ tyczne.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest na rysunku, w przykladowym wykonaniu, na którym fig. 1 przedstawia schemat podstawowego ukladu, a fdig. 2 fragmentaryczny schemat odmiany ukladu.Podstawowa czesc ukladu stanowi wzmacniacz róznicowy zrealizowany na tranzystorach 1, 2, 3, 10 4 i-opornikach 5, 6, 7. Bazy tranzystorów 1, 2, 3 przylaczone sa do dzielników utworzonych przez termistory 8, 9, 10 i oporniki nastawne 11, 12, 13.Baza tranzystora 4 przylaczona jest do dzielnika zlozonego z oporników 14, 15. Opornik 15 boczni¬ kowany jest nastawnym opornikiem 16 polaczo¬ nym szeregowo z zestykiem rozwiernym 17 prze¬ kaznika elektromagnetycznego 18. Elementem po¬ sredniczacym miedzy przekaznikiem 18 i wzmac¬ niaczem róznicowym jest wzmacniacz pradu sta¬ lego 19.Zamiast rozwiernego zestyku 17 w odmianie ukladu wedlug wynalazku, którego fragment po¬ kazano na fig. 2, zastosowano zwiemy zestyk 21.Zestyk 21 bocznikuje opornik 20 polaczony w sze¬ reg z opornikiem 14.Wzmacniacz 19 ma tak dobrana charakterysty¬ ke, ze zarówno przy malej wartosci napiecia wej¬ sciowego, a wiec gdy tranzystor 4 jest nasycony, jak i przy duzej wartosci napiecia wejsciowego, a wiec gdy tranzystor 4 jest zatkany, wszystkie tranzystory wchodzace w sklad wzmacniacza (z wyjatkiem ewentualnego tranzystora pracujacego jako wtórnik) sa albo nasycone albo zatkane. Pc- 25 za tym, jezeli tranzystor 4 jest nasycony, wzmac¬ niacz powoduje zalaczenie przekaznika 18 a je¬ zeli zatkany, wylaczenie przekaznika.Przy temperaturze czujników nizszej od tem- 3e peratury zadzialania tranzytory 1,2,3 sa zatkane, 20 50 13956 3 a tranzystor 4 nasycony, przeto przekaznik 18 jest zalaczony.Wzrost temperatury przynajmniej jednego z czujników termistorowych 8, 9, 10 powyzej tem¬ peratury zadzialania powoduje odblokowanie, a 5 nastepnie wysterowanie tranzystora 1, 2 lub 3 i zatkanie tranzystora 4, a wiec wzrost napiecia na wejsciu wzmacniacza 19 i w konsekwencji wy¬ laczenie przekaznika 18. Zestyk rozwierny 17 prze¬ kaznika 18 wlacza opornik nastawny 16 rów.no- 10 legje «do opornika 15, a w przypadku odmiany ukladu zestyk zwiemy 21 przekaznika 18 wlacza w szereg z opornikiem 14 dodatkowy opornik 20, dzieki czemu ponowne zalaczenie przekaznika 18 moze nastapic po obnizeniu temperatury czujni- 15 ków do wartosci mniejszej od temperatury za¬ dzialania.Opornikiem 16 lub w odmianie ukladu oporni¬ kiem 20 reguluje sie histereze temperaturowa za¬ bezpieczenia. Poniewaz oporniki te zalaczane sa 20 z zestykami przekaznika elektromagnetycznego 18, regulacja histerezy nie wplywa na temperature zadzialania. Ten sposób regulacji histerezy czyni uklad calkowicie niewrazliwym na zaklócenia elektryczne i elektromagnetyczne. 25 Dla zapewnienia zadzialania ukladu, gdy przy¬ najmniej jeden z czujników osiagnie temperature dopuszczalna, zastosowano w ukladzie wedlug wynalazku równolegle polaczenie tranzystorów 1, 2, 3. Rozwiazanie takie zapewnia wieksza doklad¬ nosc i jest tansze od znanego rozwiazania z jed¬ nym tranzystorem przylaczonym do dzielników oporowo-termistorowych za pomoca diod rozdzie¬ lajacych. 35 Oporniki nastawne 11, 12, 13 umozliwiaja do¬ kladne nastawienie progu zadzialania przy du- 139 4 zych wartosciach tolerancji oporu termistorów 8, 9, 10.W ukladzie wedlug wynalazku sygnal ze wzmacniacza róznicowego pobierany jest z kolek¬ tora tranzystora nie wspólpracujacego bezposred¬ nio z czujnikami, co ma ta zalete, ze w przy¬ padku zwarcia jednego z czujników urzadzenie lub maszyna zabezpieczana, zostanie wylaczona. PL