Pierwszenstwo: Opublikowano: 08.VIII.1966 (P 116 002) 15.1.1969 56093 Zje 19/00 MKP G 01 r J9|oo CZYTELNIA UKD Urzedo Po4©nt^*-*o o PUIWUI IZI" Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Jan Leszczynski, mgr inz. Andrzej Gonerski Wlasciciel patentu: Politechnika Lódzka (Katedra Elektrotechniki Ogól¬ nej), Lódz (Polska) Sposób pomiaru skladowej stalej pradu jednokierunkowego przerywanego i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru skladowej stalej pradu jednokierunkowego prze¬ rywanego i urzadzenie do stosowania tego spo¬ sobu.Znany jest sposób pomiaru skladowej stalej pradu jednokierunkowego przerywanego polega¬ jacy na tym, ze prad mierzony steruje za posred¬ nictwem elementu ferromagnetycznego, na przy¬ klad transduktora równoleglego, pradem prze¬ miennym zródla zewnetrznego. Wartosc srednia tego pradu jest w jednym z zakresów liniowo zalezna od wartosci skladowej pradu mierzonego.Niedogodnoscia tego sposobu jest to, ze wyma¬ ga dodatkowego zródla pradu przemiennego i za¬ stosowania zlozonego dwurdzeniowego ukladu transduktorowego. Ksztalt pradu wtórnego jest przy tym niezalezny od ksztaltu pradu mierzone¬ go, co uniemozliwia oscylografowanie pradu mie¬ rzonego.W drugim znanym sposobie wykorzystuje sie zjawisko transformowania jednokierunkowego przerywanego pradu z uzwojenia skojarzonego z rdzeniem ferromagnetycznym do skojarzonego z tym rdzeniem innego zwartego uzwojenia, w którym dzieki wlaczeniu zaworu prostowniczego uzyskuje sie przebieg czasowy pradu analogiczny do przebiegu czasowego pradu mierzonego.Wada tego sposobu sa wystepujace na zaworze prostowniczym, w przedziale zaporowym, impulsy napiecia o znacznej wartosci szczytowej, które 15 20 moga doprowadzic do jego zniszczenia. Inna wada tego sposobu jest oddzialywanie procesów zacho¬ dzacych w obwodzie drugiego uzwojenia na prze¬ bieg czasowy pradu mierzonego. Istotna wada urzadzenia do wykorzystania tego sposobu jest koniecznosc stosowania w obwodzie drugiego uzwojenia specjalnych elementów sluzacych do obnizania wartosci szczytowej impulsów napiecia powstajacego na zaworze prostowniczym.Niedogodnosci znanych sposobów zmniejsza sposób pomiaru wedlug wynalazku, w którym wykorzystuje sie zjawisko transformowania skla¬ dowej zmiennej pradu mierzonego z obwodu uzwojenia skojarzonego z rdzeniem ferromagne¬ tycznym (uzwojenia pierwotnego) do skojarzone¬ go z tym rdzeniem drugiego uzwojenia (uzwoje¬ nia wtórnego), przy czym istota wynalazku jest to, ze dla wyznaczenia skladowej stalej pradu mie¬ rzonego (pradu pierwotnego) wyznacza sie pro¬ porcjonalna do niej wartosc szczytowa tej pólfali pradu w uzwojeniu wtórnym (pradu wtórnego), która odpowiada przerwie w pradzie mierzonym.Istote wynalazku ilustruja wykresy.Na fig. 1 jest przedstawiony przebieg okreso¬ wego pradu pierwotnego ii w funkcji czasu t, zas na fig. 2 — przebieg okresowego pradu wtór¬ nego i2 tez w funkcji czasu t. Poniewaz prad wtórny i2 nie zawiera skladowej stalej, jego war¬ tosc srednia w okresie T jest równa zero. Wy¬ nika stad zaleznosc miedzy wartoscia skladowej 56093-'¦%¦ S stalej pradu mierzonego Iisr, a wartoscia szczyto¬ wa dolnej pólfali pradu wtórnego i -^i gdzie: Zi — liczba zwojów uzwojenia pierwotne¬ go, a Z2 — liczba zwojów uzwojenia wtórnego Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku, przedstawione na fig. 3, jest zlozone z przekladnika pradu zmiennego P sluzacego do , transformowania skladowej zmiennej pradu mie- Q-r% ^|pnego oraz z ukladu M sluzacego do pomiaru v < wartosci szczytowej tej pólfali pradu wtórnego i2, która odpowiada przerwom pradu mierzonego.Przekladnik P sklada sie z rdzenia ferromagne¬ tycznego R, uzwojenia pierwotnego Zl9 uzwoje¬ nia wtórnego 2^ i uzwojenia dodatkowego Zk polaczonego szeregowo z dlawikiem Dl i opor¬ nikiem Rk.Uklad M zawiera opornik R2 wlaczony do za¬ cisków uzwojenia wtórnego Zj przekladnika P, zawór prostowniczy D, przez który kondensator C laduje sie do wartosci szczytowej napiecia wy¬ stepujacego na oporniku R2 i miernik V wlaczo¬ ny równolegle do kondensatora C.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest nastepujace.Do obwodu wtórnego przekladnika P transfor¬ muje sie skladowa zmienna pradu pierwotnego ii.Zawór prostowniczy D jest wlaczony tak, ze umozliwia ladowanie kondensatora G do napie¬ cia Uc odpowiadajacego wartosci szczytowej spadku napiecia na oporniku R2, wywolanego dolna pólfala pradu wtórnego i2, czyli ta pól- fala, która odpowiada przerwie w pradzie pier¬ wotnym ii.Uc= l2m R2 i Napiecie Uc wystepujace na kondensatorze C mierzy miernik V.Wartosc skladowej stalej pradu pierwotnego jest okreslona wtedy zaleznoscia = Z2 Jlsr ~Z,R2Uc 4 Poniewaz prad pierwotny ii zawiera skladowa stala, która podmagnesowuje rdzen R przeklad¬ nika P zwiekszajac uchyb pomiaru, przekladnik ten jest wyposazony w dodatkowe uzwojenie kompensacyjne Zk zasilane ze zródla zewnetrzne¬ go pradem stalym ik, kompensujacym skladowa stala pola magnetycznego w rdzeniu R przeklad¬ nika P.Wartosc pradu ik jest regulowana za pomoca 10 ukladu samoczynnej regulacji. Wskaznikiem uzy¬ skania optymalnych warunków transformacji skladowej zmiennej pradu pierwotnego jest mi¬ nimum wskazafi miernika V. Uzyskany %w tych warunkach stan magnetyczny odpowiada maksy¬ malnej przenikliwosci odwracalnej rdzenia R.W celu wytlumienia skladowej odwracalnej rdzenia R pradu pierwotnego ii transformowanej do obwodu uzwojenia Zk, jest wlaczony do tego obwodu dlawika Dl. 20 PL