Opublikowano: 30.VIII.1968 55855 MKP G 01 r H^l^h CZYTELNIA uggl Twórca wynalazku: mgr inz. Zbigniew Dunajski Wlasciciel patentu: Polska Akademia Nauk (Instytut Automatyki), War¬ szawa (Polska) Przyrzad do pomiaru indukcyjnosci i opornosci i Przedmiotem wynalazku jest przyrzad przezna¬ czony do pomiaru indukcyjnosci i opornosci, któ¬ ry zaopatrzony jest w hallotron.Znane i stosowane dotychczas przyrzady do po¬ miaru indukcyjnosci, na przyklad mostek Max- wella, maja szereg wad i niedogodnosci. Maja one zlozone uklady elektronicznej duze wymiary i przy wykonywaniu pomiarów wymagaja wy¬ konania kilku czynnosci pomocniczych.Wynalazek stawia sobie za cel opracowanie prostego przyrzadu o duzej niezawodnosci i ma¬ lych wymiarach, a ponadto umozliwia dokona¬ nie pomiarów bez wykonywania czynnosci pomoc¬ niczych z dokladnoscia l°/o.Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety przez zastosowanie mostka Wheatstone'a oraz ukladu przesuwajacego prad w jednej z galezi o 90° wzgjledem napiecia sieci. Mostek Wheatsto- ne'a sluzy do pomiaru opornosci czynnej cewki badanej a ponadto do utrzymania w czasie po¬ miaru indukcyjnosci stalej * opornosci galezi, W której wlaczona jest badana cewka. Stala opornosc musi byc utrzymana dlatego, aby wska¬ zania galwanometru byly zalezne tylko od prze¬ suniecia fazowego spowodowanego przez induk- cyjnosc. Uklad przesuwania fazy (zwany ukla¬ dem Hummla) ma w galezi, w której wlaczona jest cewka badana, wlaczony elektromagnes z rdzeniem ferromagnetycznym ze szczelina.W szczelinie jest umieszczony hallotron bedacy 10 15 20 25 30 wskaznikiem przesuniecia fazy miedzy napie¬ ciem zasilajacym a indukcja. Dla mierzonej opornosci i indukcyjnosci róznych od zera prze¬ suniecie pradu sterujacego hallotron wzgledem indukcji magnetycznej w szczelinie elektroma¬ gnesu jest rózne od 90° i na wyjsciu hallotronu pojawia sie skladowa stala napiecia o wartosci zaleznej od cosinusa kata przesuniecia. Przesu¬ niecie to zalezne jest od wartosci indukcyjnosci i opornosci badanej cewki. Wskaznikiem zera dla obydwu ukladów jest galwanometr. Takie rozwiazanie przyrzadu pozwala na szybkie do¬ konanie) pomiaru indukcyjnosci i opornosci przy duzej stosunkowo dokladnosci.Przyrzad wedlug wynalazku zostanie objasnio¬ ny blizej na podstawie rysunku.Uklad do pomiaru indukcyjnosci stanowi zna¬ ny uklad przesuwajacy o 90° prad w jego galezi AB wzgledem napiecia zasilajacego U (uklad Hummla). Uklad ten sklada sie z nastepujacych elementów: elektromagnesu 6 z rdzeniem ferro¬ magnetycznym ze szczelina, w której znajduje sie hallotron 7, potencjometru 13 polaczonego szeregowo z badanym elementem, z oporników 8, 9, 10 i dlawika 11. Mostek Wheatstone'a sta¬ nowia: galaz AB, oporniki 2, 3, 4 oraz ogniwo 5, przy czym galaz AB sklada sie z szeregowo polaczonego elektromagnesu 6, badanej cewki 1 i potencjometru 13. Wskaznikiem zera w obu 5585555855 ukladach jest galwanometr G. Uklad do pomia¬ ru indukcyjnosci zasilany jest ze zródla pradu zmiennego. Jak widac pomiarowa galaz AB jest wspólna dla ukladów: mostkowego i przesuwa¬ jacego faze.Parametry obwodu sa tak dobrane, ze induk¬ cja magnetyczna w szczelinie elektromagnesu jest przesunieta o 90° wzgledem pradu ^ ste¬ rujacego hallotron przy zerowej wartosci mie¬ rzonej opornosci i indukcyjnosci. Dla opornosci i indukcyjnosci mierzonej róznych od zera, prze¬ suniecie pradu Ix wzgledem indukcji magne¬ tycznej w szczelinie elektromagnesu jest rózne od 90i° a na wyjsciu* hallotronu pojawia sie skla¬ dowa"Stala" napiecia o wartosci zaleznej od cosi- nusa kata przesuniecia. Przesuniecie to zalezne jest od wartosci indukcyjnosci i opornosci cewki badanej 1.Pomiaru-dokonuje, sie w nastepujacy sposób.Przy polozeniu przelacznika 12 w pozycji a, za pomoca potencjometru 13 sprowadza sie do rów¬ nowagi mostek Wheatstone^, zapewniajac w ten sposób stala wartosc galezi AB. Z podzialki umieszczonej na osi potencjometru 13 wyskalo- wanej w jednostkach opornosci odczytuje sie war¬ tosc opornosci cewki badanej. Po przelaczeniu prze¬ lacznika 12 w pozycje b, potencjometrem 9 spro¬ wadzamy do zera odchylenie galwanometru, co stanowi jednoczesnie uzyskanie przesuniecia 90° miedzy pradem sterujacym hallotron a indukcja w szczelinie elektromagnesu. Z podzialki wyska? lowanej w jednostkach indukcyjnosci, umieszczo¬ nej na osi potencjometru 9 odczytuje sie bezpo¬ srednio wartosc indukcyjnosci mierzonej. 10 20 25 30 35 4 Przyrzad wedlug wynalazku moze znalezc za¬ stosowanie jako przenosny warsztatowy i labora¬ toryjny miernik indukcyjnosci i opornosci. 1 2 PL