Opublikowano: 31.VII.1968 55852 KI. 42 k, 50 MKP GOln 33/Ós Wspóltwórcy wynalazku: Teresa Janikowska, inz. Roman Kraus, mgr inz. Leszek Pawlowski, inz. Kazimierz Pio¬ trowski, mgr inz. Tadeusz Stefanowski Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Gumowego, Warszawa (Polska) Urzadzenie do badania termicznego skurczu swobodnego i sily skurczu termicznego kordowych nitek z wlókien syntetycznych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do bada¬ nia termicznego skurczu swobodnego i sily skurczu termicznego mtek kordowych z wlókien syntetycz¬ nych.Nitki kordu uzywanego do wytwarzania opon sa¬ mochodowych wymagaja przeprowadzania róznego rodzaju badan, miedzy innymi badan ich skurczu.Dotychczas uzywany kord wiskozowy posiadal skurcz w granicach 1 — 2%, nieszkodliwy dla kon¬ strukcji i eksploatacji opon. Ostatnio coraz po¬ wszechniej stosuje sie kord z wlókien syntetycz¬ nych.Jedna z podstawowych wlasciwosci, ja£a powin¬ na odznaczac sie kordowa nitka jest jej termosta- bilnosc wymiarowa. Wlókna syntetyczne maja zdol¬ nosc do kurczenia sie pod wplywem temperatury.Kordowe nici wykonane z wlókien syntetycznych sa narazone na dzialanie podwyzszonej temperatu¬ ry w czasie technologicznego procesu wytwarzania opon, jak i w czasie ich uzytkowania. Powoduje to powstawanie duzych naprezen w oponach juz w trakcie procesu produkcji, niezaleznie od dalszej ich eksploatacji. W tym celu dla kordowych nitek przeznaczonych do opon, nalezy okreslac wartosc skurczu swobodnego i sily skurczu, które charakte¬ ryzuja tendencje kordu do kurczenia sie.Skurcz badano dotychczas w ten sposób, ze od¬ mierzony odcinek nici wkladano do suszarki, a po wysuszeniu nici — mierzono jej dlugosc ponownie.Róznica dlugosci przed i po nagrzaniu stanowila 25 warlosc skurczu badanej nici. Tego rodzaju meto¬ da okreslania skurczu nitki nie byla dokladna, w wyniku czego uzywany do produkcji opon kord z wlókien syntetycznych odbiegal czesto od stawia¬ nych mu warunków technicznych, co rzutowalo z kolei na jakosc opon.Niedokladnosci te eliminuje urzadzenie do bada¬ nia termicznego skurczu swobodnego i termicznej sily skurczu. Sklada sie ono z izolowanej komory grzejnej, prowadnic z podzialkami, uchwytów, w które zakleszcza sie badana nic, oraz z dynamo- metrów.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z przodu, fig. 2 — urzadzenie w przekroju wzdluz linii A—A na fig. 1, fig. 3 — uklad teleskopowy w przekroju wzdluz linii B—B na fig. 1, fig. 4 — uklad mecha¬ nizmu podnoszacego w przekroju wzdluz linii C—C na fig. 1.Obudowa 1 urzadzenia jest wypelniona materia¬ lem termoizolacyjnym 2. Z przodu urzadzenie ma drzwi 3, w które sa wbudowane hartowane szyby 4.Drzwi 3 sa otwierana za pomoca zamka 5. W obu¬ dowe 1 jest wbudowany wentylator 6 napedzany przez przekladnie 7 silnikiem 8. Do tylnej wew¬ netrznej sciany 9 obudowy 1 sa wmontowane ele¬ menty grzejne 10. Grzejna komora 11 jest oddzie¬ lona od wentylatora 6 i elementów grzejnych 10 przeslona 12, tworzaca miedzy nia a obudowa 1 ka- 55 85255 852 nal grzejny 13. Przeslona 12 naprzeciwko wentyla¬ tora 6 oraz w poziomej czesci ma otwory wentyla¬ cyjne 14.Do kazdej z bocznych scian 15 komory 11 jest na stale zamocowana prowadnica 16, w której jest umieszczony teleskop, skladajacy sie z wewnetrz¬ nej prowadnicy 17 i zewnetrznej prowadnicy 18.Do dolnej i górnej czesci prowadnicy 18 sa na sta¬ le zamocowane uszczelniacze 19 i 20. Do dolnego uszczelniacza 19 sa zamocowane uchwytowe pro¬ wadnice 21 z podzialka 22. Miedzy prowadnicami 21 sa umieszczone suwliwie uchwyty 23 ze wskazówka¬ mi 24. Do górnego uszczelniacza 20 sa zamocowane uchwytowe prowadnice 25', miedzy którymi sa umie¬ szczone suwliwie uchwyty 26. Na górnym uszczel¬ niaczu 20 sa umieszczone dynamometry 27, z któ¬ rych kazdy ma ciegno 28. Uchwyty 23 i 26 maja blokujace elementy 29 i 30.Do kazdej z prowadnic 18 jest na stale zamoco¬ wana zebata szyna 31 zazebiajaca sie z zebatym kólkiem 32 osadzonym na stale na wale 33, zakon¬ czonym korba 34. Wal 33 jest ulozyskowany we wsporniku 35 przymocowanym na stale do prowad¬ nicy 16. W korbie 34 jest umieszczona sruba za¬ ciskowa 36.Na czolowej scianie 37 sa umieszczone: termore¬ gulator 38, wlacznik 39 silnika 8 oraz wlaczniki 40 elementów grzejnych 10, umozliwiajace wlaczenie urzadzenia na zadana moc grzejna.Celem uzycia urzadzenia do oznaczania termicz¬ nego skurczu swobodnego, pokrecajac korba 34, wysuwa sie uchwytowe prowadnice 21 i 25 na zewnatrz komory 11 tak wysoko, by uszczelniacz 19 oparl sie o górna plaszczyzne komory 11, uszczel¬ niajac ja. Nastepnie wlacza sie grzejne elementy 10 i wentylator 6. W czasie nagrzewania urzadzenia, w uchwytach 23 i 26 zakleszcza sie pod wstepnym obciazeniem, zaleznym od grubosci nitki, badana próbke kordowej nitki o okreslonej dlugosci i od¬ czytuje sie wskazanie wskazówki 24 na podzialce 22. Nastepnie prowadnice 21 i 25 wsuwa sie do ko¬ mory 11. Po okreslonym uplywie czasu ponownie odczytuje s:.e wskazanie na podzialce 22. Róznica miedzy odczytami stanowi wynik pomiaru. Po po¬ nownym wysunieciu na zewnatrz prowadnic 21 i 25, odczytuje sie skurcz nici w temperaturze otocze- Celem przebadania termicznej sily skurczu, wy¬ suwa sie na zewnatrz prowadnice 21 i 25 i nagrze¬ wa sie komore 11, usuwajac jednoczesnie uchwyty 2b i blokujace elementy 30, natomiast uchwyty 5 23 blokuje sie elementami 29. Próbke kordowej nitki przeklada sie przez ciegno 28 i oba jej konce zakleszcza sie pod wstepnym obciazeniem w uchwy¬ cie 23. Po wprowadzeniu prowadnic 21 i 25 do ko¬ mory 11, po uplywie okreslonego czasu, odczytuje 10 sie maksymalna wartosc sily skurczu bezposrednio na dynamometrze 27.Urzadzenie wedlug wynalazku zapewnia bardzo dokladne okreslanie termicznego skurczu swobod¬ nego, jak i termicznej sily skurczu kordowych nitek 15 przy optymalnych warunkach dla tego rodzaju ba¬ dan. Urzadzenie to moze byc równiez uzyte do ba¬ dania innych rodzajów przedzy i nitek. Po usunie¬ ciu z grzejnej komory czesci ruchomej, urzadzenie moze byc uzyte jako suszarka. 20 PL