Opublikowano: 20.VIII.1968 55734 KI. 42 k, 32 MKP G 01 m AlAZ Cl LNlA Uia^J Patentowego J § NsfcJij Izc^pospoliUj LiiLOBej Wspóltwórcy wynalazku: mgr inzi Wdclaw Kuczkowski, dr inz. Kazi¬ mierz Kubik Wlasciciel patentu: Politechnika Wroclawska, Wroclaw (Polska) Urzadzenie do statycznego wywazania czesci wirujacych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie o ulozys- kowaniu powietrznym czesci wywazanych do sta¬ tycznego wywazania czesci wirujacych maszyn i ich podzespolów jak: sprzegla, wirniki maszyn elek¬ trycznych, tarcze szlifierskie, tarcze tokarskie, ko¬ la pasowe, zestawy kolowe, waly pedne, wrzeciona tokarek szybkobieznych wraz z zespolami kól, uchwyty tokarskie i tym podobne.Dotychczas do tego celu uzywane sa wywazarki statyczne i dynamiczne róznych konstrukcji. Wywa¬ zarki dynamiczne ze wzgledu na swoja skompliko¬ wana budowe i wysoka cene znajduja zastosowanie tylko w nielicznych zakladach produkcyjnych.Wiekszosc zakladów posluguje sie urzadzeniami prostszej konstrukcji. Sa to najczesciej linialy sta¬ lowe o róznych przekrojach, pryzmy, krazki na lo¬ zyskach tocznych oraz urzadzenia wagowe.Wada tych urzadzen jest miedzy innymi to, ze nie mozna na nich wywazac czesci maszyn o róz¬ nych srednicach czopów. W urzadzeniach o pros¬ tej budowie w miejscach podparcia przedmiotu wystepuja w czasie jego obrotu sily tarcia, które przeciwstawiaja sie ruchowi. Jezeli moment sil tar¬ cia jest wiekszy od momentu wywolanego silami ciezkosci, wówczas srodek ciezkosci nie zajmuje najnizszego polozenia, lecz jest odchylany od pio¬ nu o pewien kat, który jest tym wiekszy im nie- wywazenie jest mniejsze, a opory tarcia tocznego wieksze. Wywazanie tym sposobem jest obarczone 10 15 20 duzym bledem i nie zapewnia wlasciwej pracy czesci w maszynie.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia do statycznego wywazainia o najwyzszej czulo¬ sci, niezbednej do poprawnego wywazania elemen¬ tów maszyn.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie ?urzadzenia do statycznego wywazania czesci wiru¬ jacych maszyn posiadajacego ulozyskowanie po¬ wietrzne dla czesci wywazanych, utworzone przez wymienne pólpanwie zaopatrzone w zwezki przez które przeplywa powietrze pod cisnieniem tworzac warstewke nosna unoszaca czesc wywazana, przy czym pólpanwie umieszczone sa w lozyskach na wspornikach.Zasadnicza korzyscia techniczna wynikajaca z za¬ stosowania urzadzenia wedlug wynalazku jest to, ze eliminuje sie wady dotychczas stosowanych urza¬ dzen do wywazania statycznego, gdyz zapewnia zmniejszenie tarcia tocznego w punktach podpar¬ cia oraz wplywu bledów ksztaltu geometrycznego linialów, krazków, rolek na dokladnosc wywaza¬ nia i eliminuje odksztalcenia plastyczne powstajace na powierzchni styku czesci wywazanej z kraz¬ kami przy wywazaniu przedmiotów ciezkich, co po¬ zwala na wywazanie przedmiotów o róznych sredni¬ cach czopów.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia w 55 73455 3 widoku z przodu, fig. 2 — widok urzadzenia z bo¬ ku, a fig. 3 — schemat instalacji powietrznej.Na plycie 1 umieszczone sa wsporniki 2 i 3.Wspornik 3 jest przesuwny ustawiany odpowiednio da dlugosci wyiwa£anej czesci 4. Lozyska powie¬ trzne 5 i 6 wraz z wymiennymi pólpamwiamili 7 i 8 zamocowane sa na wsporniku 2 i czesci ruchomej 9 wspornika 3. W czesci ruchomej 9 znajduje sie urzadzenie 10 do mikroregulacji wysokosci lozyska 6. Powietrze z sieci zakladowej lub odzielnej spre¬ zarki doprowadzane jest przez zawór odcinajacy 11 do filtra 12 i stabilizatora 13, umieszczonych w obudowie 14 i dalej przeplywa przez umieszczony w pulpicie 15 zawór 16, zawory 17 i 18, stabilizatory 19 i 20, zawory 21 i 22, przewodami (gietkimi 23 i 24 do lozysk 5 i 6.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: po zamoco¬ waniu w lozyskach 5 i 6 pólpanwi 7 i 8 odpowia¬ dajacych swoimi wymiarami czopom czesci wywaza¬ nej umieszcza sie na nich czesc wywazana. Dopro¬ wadzone powietrze przez zawór odcinajacy 11, fiftr 12. stabilizator 13, zawór roboczy 16, rozgalezia sie i doplywa jednym strumieniem przez zawór 17, stabilizator 19, zawór 21, przewodem 23 do lozyska 5, zas drugim strumieniem przez zawór 18, stabiliza¬ tor 20, zawór 22, przewodem 24 do lozyska 6, gdzie oba strumienie po przejsciu przez zwezki 25 tworza warstewke nosna która unosi czesc wywazana.W ten sposób uniesiona czesc wywazana z usta¬ wiona pozioma osia obrotu, tworzy wahadlo fizycz¬ ne mogace wykonywac wahania dookola osi lozysk powietrznych 5 i 6, w którym srodek ciezkosci ma¬ sy usytuuje sie w pionie pod osia obrotu. Pozio¬ mowanie czesci wywazanej odbywa sie za pomoca urzadzenia do mikroregulacji 10, umieszczonego w czesci ruchomej 9 wykonanej wedlug znanych roz¬ wiazan urzadzen regulacyjnych. 734 4 Cisnienia panujace w urzadzeniu wskazuja mano¬ metry 26, 27 i 28. Brak odpowiednich wymiarów pólpanwi 7 i 8, moze zastapic zastosowanie wymien¬ nych tulei posredniczacych 29, których srednice ze- 5 wnetrzne odpowiadaja wymiarom pólpanwi 7 i 8.Tuleje 29 zakladane sa na czopy czesci wywazanej i wraz z nia umieszczane na lozyskach 7 i 8.Takie czesci maszyn jak tarcze, kola zebate, kola pasowe i tym podobne w celu ich wywazania na- 0 klada sie na walek stozkowy 30, którego czopy po¬ siadaja wymiary pólpanwi 7 i 8. Do wyposazenia urzadzenia nalezy komplet pólpanwi 7 i 8, tulei wy¬ miennych 29 oraz walki stozkowe 30. PL