KA '1 Opublikowano: 30.Y.1968 55554 KI. 68 a, 20 MKP E 05 b 45\lo CitTELKIA] UI|D x Wspóltwórcy wynalazku __ , , ,, n , . „T /t i i \ \ Konstanty Markowski, Warszawa (Polska) wlasciciele patentu Maria Stary Warszawa (Polska) Zamek drzwiowy Przedmiotem wynalazku jest zamek drzwiowy o podwójnym ukladzie zapadek plaskich, nadajacy sie w szczególnosci do zamykania takich pomiesz¬ czen, gdzie zachodzi koniecznosc otwarcia jednym kluczem, tak zwanym „matka", kilku, kilkudzie¬ sieciu lub nawet kilkuset zamków z tym, ze kaz¬ dy zamek otwiera sie przynaleznym do niego klu¬ czem oraz kluczem „matka".Zamek wedlug wynalazku stosowac mozna w ukladzie podwójnym i potrójnym, to znaczy, ze w ukladzie podwójnym otwierania i zamykania zam¬ ka dokonywac moze osoba, której powierzono za¬ mykanie drzwi danego obiektu oraz jej zwierz¬ chnik, przy czym zwierzchnik tym samym kluczem, za pomoca którego dokonuje otwarcia zamka oso¬ by lub kilku osób podwladnych, moze równiez otworzyc zamek przydzielonego mu dzialu. Klu¬ czem swym kierownik jednego dzialu nie moze otwierac zamków kierowników i referentów in¬ nych dzialów.W ukladzie potrójnym zamka dyrektor danej instytucji moze otwierac swoim kluczem swój za¬ mek oraz wszystkie zamki kierowników dzialów i zamki wszystkich pracowników, natomiast kie¬ rownicy dzialów' swymi kluczami nie moga otwie¬ rac zamka dyrektora.Znane zamki w ukladzie potrójnym (dyrektor — kierownicy dzialów-referenci) sa produkowane ja¬ ko zamki bebnowe systemu „Yale", w których uklad blokujacy rygiel stanowia zapadki kolkowe. 15 20 Wada tych zamków jest jednak mozliwosc ich otwarcia przez osoby niepowolane za pomoca wy¬ trycha, co nie gwarantuje calkowitego zabezpie¬ czenia zamykanego obiektu. Ponadto w zamkach tych na skutek manipulacji niewlasciwym kluczem powstaja uszkodzenia powodujace trwale zaciecia, w wyniku czego tak uszkodzonego zamka nie da¬ je sie otworzyc nawet przynaleznym do niego wlas¬ ciwym kluczem i wówczas zachodzi koniecznosc wylamywania drzwi.Wada znanych zamków bebnowych jest równiez i to, ze posiadaja one pojedynczy system do zablo¬ kowania rygla i inie maja dodatkowych zabezpie¬ czen, co stwarza mozliwosc dorobienia klucza przez osoby niepowolane. Ponadto rygiel glówny ma nie¬ wielki skok, co stwarza mozliwosc odsuniecia rygla za pomoca narzedzia wlozonego miedzy czo¬ lo rygla i obudowe drzwi.Zagadnienie zabezpieczenia zamkniec rozwiazu¬ je calkowicie zamek wedlug wynalazku, majacy dwa niezaleznie dzialajace rejestry zapadek, uru¬ chamianych za pomoca dwuskrzydelkowego klucza, przy czym kazdy rejestr tych zapadek ma swój trzpien ryglowy. Podwójny uklad zapadek wrecz uniemozliwia otwarcie zamka za pomoca wytry^ cha, a.ewentualne manipulacje w celu otwarcia zamka niewlasciwym kluczem nie powoduja zad¬ nych uszkodzen zamka. Równiez dzieki zastosowa¬ niu podwójnego rejestru zapadek w zamku wed¬ lug wynalazku zostaly stworzone duze mozliwosci 5555455554 3 4 wykonania zróznicowanych kluczy, z których dwa jednakowe nie wystapia w stu tysiacach wypro¬ dukowanych egzemplarzach, co nie bylo osiagalne dotychczas przy znanych zamkach. Wynalazek roz¬ wiazuje równiez zagadnienie wlasciwego zabloko¬ wania rygla oraz zwieksza skok rygla blokujace¬ go.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony tytu¬ lem przykladu na rysunku, na którym fig. 1 uwi¬ dacznia zamek w stanie zamknietym, w widoku z przodu, po zdjeciu przedniej przykrywy, a fig. 2 — przekrój wzdluz linii A—A na fig. 1. Caly me¬ chanizm zamka wedlug wynalazku wmontowany jest najkorzystniej w prostopadloscienna obudowe . 1,^ majaca,w ^swej bocznej sciance prostokatne wy¬ ciecie do wyprowadzania na zewnatrz poziomo usy¬ tuowanego rygla blokujacego 2, wodzonego na pro- , wadnicy 3, wchodzacej w podluzna szczeline 4 ry¬ gla. Prowadnica 3 od strony czolowej jest zaopa- trzona.j^dtwór; sluzacy do centrycznego prowa¬ dzenia klucza, od tylnej zas strony otwór ten jest zaslepiony, w wyniku czego zamek jest jednostron¬ ny i moze byc zamykany i otwierany tylko od ze¬ wnetrznej strony drzwi.Wewnetrzny koniec rygla blokujacego 3 jest za¬ opatrzony w otwór, w który wchodzi trzpien 5 dzwigni 6 obracajacej sie ma zapadkowym trzpie¬ niu 7* Na obu ramionach nierównoramiennej dzwigni 6 sa umocowane na stale dwa trzpienie 5 i 8, z któ¬ rych trzpien 5 przesuwa rygiel blokujacy 2, a trzpien 8 sluzy do prowadzenia dzwigni 6 przez ry¬ giel glówmy 9, przesuwany za pomoca klucza w kie¬ runku pionowym. Przesuniecie kluczem rygla glównego 9 w góre powoduje obrót dzwigni 6 na trzpieniu 7 i równoczesne przesuniecie rygla blo¬ kujacego 2 w kierunku poziomym do wewnatrz zamka i tym samym nastepuje otwarcie zamka.Przesuniecie zas rygla glównego 9 w dól powodu¬ je wysuniecie rygla blokujacego na zewnatrz obu¬ dowy i zamkniecie drzwi.Dlugosc ramion dwuramiennej dzwigni 6 jest ce¬ lowo tak dobrana, ze jej dolne ramie, wspólpracu¬ jace z ryglem blokujacym 2 posiada wiekszy roz¬ miar, zezwalajacy na oddalenie trzpienia 5 od osi obrotu dzwigni, co w rezultacie umozliwia zwiek¬ szenie skoku rygla blokujacego, podczas gdy sto¬ sunkowo krótkie ramie sprzezone trzpieniem 8 z ryglem glównym 9 powoduje zmiane ruchu tego rygla w stosunku do rygla blokujacego,, przy czym dlugosc skoku rygla glównego w tym przypadku nie ma znaczenia zasadniczego.W zamku wedlug wynalazku sa przewidziane dwa zespoly niezaleznie dzialajacych, plaskich za¬ padek 10, z których jeden zespól osadzony jest na trzpieniu 7, a drugi zespól na trzpieniu 11. Dolne obrzeza kazdej z zapadek 10 jest zaopatrzone w jedno, dwa lub trzy wyciecia 12, w które wchodza zastawki 13 umocowane na stale w ryglu glów¬ nym 9. Jedno, dwa lub trzy wyciecia 12 umozli¬ wiaja otwarcie zamku jednym, dwoma lub trzema zupelnie róznymi kluczami, co jest konieczne w przypadku zastosowania potrójnego ukladu zamka (dyrektor — kierownik — referent). W tym przy¬ padku klucz dyrektora podnosi zapadki 10 tak, ze wprowadza ryglowa zastawke 13 w jedno z wyciec 12 wlasciwe dla klucza dyrektora, klucz kierowni¬ ka wprowadza w inne, a klucz referenta w trzecie wyciecie.Klucz do zamka wedlug wynalazku jest wyko¬ nany w postaci dwu pletw, osadzonych przeciw¬ stawnie na trzpieniu wodzacym, zakonczonym nie¬ symetrycznym uchem, przy czym jedina z tych pletw jest krótka, a druga znacznie dluzsza, co za¬ pobiega przed odwrotnym wprowadzeniem klucza do dziurki zamka. Zamek wedlug wynalazku ce¬ chuje zwarta i nieskomplikowana budowa o zespo¬ lach rygli i zabezpieczen tak dobranych, ze gwa¬ rantuja one calkowite zabezpieczenie przed otwar¬ ciem zamka za pomoca wytrycha lub innego do¬ robionego klucza.Nieskomplikowana, a tym samym niezawodnie dzialajaca budowa zamka gwarantuje kilkudziesie¬ cioletnia jego eksploatacje bez koniecznosci prze¬ prowadzania napraw, w zwiazku z tym koszt wy¬ twarzania zamka i eksploatacji jest bardzo niski.Zamek moze byc szczególnie stosowany do drzwi obiektów, wymagajacych pewnego zabezpieczenia, jak biura, fabryki, hotele lub inne, specjalne po¬ mieszczenia. PL