Opublikowano: 12.VI.1968 55474 ki. *4Tf,7/a ; t(W,<2//06 MKP-F1W1 i- Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Marian Pawlinski, mgr inz. Stani¬ slaw Walkiewicz Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Zlacze rurociagu podsadzkowego Przedmiotem wynalazku jest zlacze sluzace do szybkiego laczenia i rozlaczania odcinków rur, z których utworzony jest rurociag do pneumatycz¬ nego .transportu materialu podsadzkowego. Zlacze to dociska do siebie kolnierze dwóch sasiaduja¬ cych czlonów rurociagu. Od zlacza wymagana jest szybkosc i latwosc laczenia, a przede wszystkiem latwosc rozlaczania.Znane zlacza skladaja sie z pary lukowatych elementów o przetoojiu korytkowym, których jed¬ ne konce polaczone sa ze soba zawiasem, a drugie sa tak uksztaltowane, alby po olbjeciu elementami korytkowymi kolnierzy sasiednich czlonów zacis¬ nac zlacze przez wbicie klina, np: maja przyspa- wane kablaki dostosowane do Wbijania klina.Kolnierze czlonów rurociagu sa plaskie po stro¬ nie czolowej, a po przeciwnej stronie skosne przez co utworzona jest ich zbieznosc ku obwodowi.Elementy korytkowe maja boczne sciany korytka rozwarte pod katem odpowiadajacym zbieznosci kolnierzy.Dzieki temu nacisk dosrodkowy korytka na zlaczone kolnierze powoduje ich wzajemny osio¬ wy docisk. Ponadto znane jest stosowanie wew¬ natrz elementów korytkowych lukowych wkla¬ dów sluzacych do centrowania laczonych ze soba czlonów rurociagu przez sprowadzenie obwodów stykajacych sie kolnierzy do jednej powierzchni walcowej. 10 15 25 30 Tak rozwiazane znane zlacza sa dobie jesli cho¬ dzi o szybkosc i wygode laczenia czlonólw ruro¬ ciagów. Rozlaczenie wymaga wybicia klina co po¬ woduje, ze zlacze po otwarciu samo spada z ru¬ rociagu. Jednakze w celu wybijania klina pra¬ cownik musi znajdowac sie blisko zlacza i jest narazony na niebezpieczenstwo wynikajace z wy¬ dostawania sie materialu ipodsadzkowego wraz z powietrzem z pomiedzy rozlaczanych kolnierzy.Zdalne usuwanie klina przez wyciaganie go lina, jaljL, sie okazalo, nie jest mozliwe, gdyz silinie wbi¬ ty klin wymaga bardzo wielkiej sily do poczat¬ kowego zluzowania.W zlaczu wedlug wynalazku, klin jest zaopa¬ trzony w dwuramienna dzwignie. Dzwignia jest rozwidlona i Obejmuje klin z obu stron. Dzwignia ta jest uchylna na sworzniu przeprowadzanym przez otwór w Minie. Na dluzszym ramieniu dzwigni znajduje sie zaczep do zahaczania liny lub lancucha. Krótsze ramie dzwigni jest za¬ okraglone na koncu opierajacym sie o kablak, do którego jest Wbity Min. Przez ciagniecie liny, klin zostaje zluzowany uwieloikirotniona sila na¬ cisku krótszego ramienia dzwigni. Dalsze wycia¬ ganie klina lina juz nie przedstawia trudnosci.Jak sie okazalo zarówno Min jak i kablaki wy¬ rabiaja sie na skutek czego klin wbija sie za kazdym razem nieco glebiej. Aby dzwignia byla ustawiona pod korzyslaiym kat$m w polozeniu wyjsciowym do dzialania majacego na celu po- 55 47455 474 3 luzowanie wbitego klina,, zastosowano przesuwnosc osi obrotu dzwigni wzdluz klina na pewnym ograniczonym odtinku. Przesuwnosc te uzyskano wedlug wynalazku przez osadzenie sworznia dzwigni w otworach wykonanych w dwóch ply- 5 tach, które jak lubki obejmuja klin.W samym klinie otiwór jest -podluzny. Po¬ wierzchnia klina oraz powierzchnie lubek styka¬ jace sie z klinem sa rowkowane poprzecznie w stosunku do dlugosci Mina. Lulbki obejmujace l0 klin sa do niego dociskane przez dokrecanie na¬ kretki z rekojescia. Ten uklad pozwala na stop¬ niowe przesuwanie osi oibrotu dzwigni wzdluz klina w miare coraz glebszego osadzania klina w otworach, dzieki czemiu dzwignia w polozeniu 15 wyjsciowym do luzowania klina moze byc zaw¬ sze ustawiona pod najkorzystniejszym katem.Ponadto okazalo sie celowe zastapienie po¬ jedynczego zawiasu stosowanego w znanych zla¬ czach zawiasem dwuprzeguibowym o dwóch sworz- 2o niach, gdyz to Ulatwia wlasciwe obejmowanie kol¬ nierzy elementami korytkowymi oraz równomier¬ ny dosrodkowy nacisk tych elementów na kol¬ nierze.Przy wykonywaniu podsadzki zachodzi z reguly 25 potrzeba skracania rurociagu przez odpinanie koncowego czlona i wyciaganie go linami lub lancuchami z miejsca podsadzanego bez przery¬ wania ciaglego przeplywu materialu podsadzko¬ wego. Dzieki zastosowaniu zlacza wedlug wy- 30 nalazku calosc maniipulacji zwiazanych ze skra¬ caniem rurociagu przeprowadza sie zdalnie przy calkowitym zachowaniu bezpieczenstwa pracy.Zlacze wedlug wynalazku jest przedstawione na rysunku którego fig. 1 jest widokiem zlacza w 35 kierunku osi rurociagu, a fig. 2 widokiem bocz¬ nym zlacza od strony klina.Rurociag 1 sklada sie z czlonów zaopatrzonych w kolnierze 2. Zlacze dbejmulje stykajace sie kol¬ nierze czlonów dwoma elementami 3 korytkowy- 40 mi. Jedne konce pary elementów 3 sa polaczo¬ ne ze soba zawiasem 4 o dwóch sworzniach 5.Drugie konce maja przyspawane kalblaki 6, la¬ czone ze sdba oraz zaciskane przez'-wbijanie kli¬ na 7. Dwuramienna dzwignia 8 zamocowana na klinie 7, ma postac widel, co jest uwidocznione na fig. 1. Dzwignia 8 ma dluzsze ramie zakonczo¬ ne zaczepem do zahaczania liny 9 uwidocznionym na fig 2. Krótszym (podwójnym ramieniem dzwig¬ nia 8 dpiera sie o jeden z kaJblaków 6. -v Dzwignia 8 jest uchylna na sworzniu 10, który jest przesuniety przez podluzny otwór 11' w kli¬ nie. Otwór 11 jest zaznaczony na fig. 2 linia prze¬ rywana, gdyz jest on zasloniety lubkami 12 obej¬ mujacymi klin. LuJbki powierzchniami rowkowa- nymi stykaja sie z podobnie rowkowanymi po¬ wierzchniami 13 klina i sa ze soba polaczone sruba 14 zaopatrzona w nakretke z recznym uch¬ wytem 15. Siruba 14 przeprowadzona jest przez podluzny otwór w klinie 7, sworzen 10 jest osa¬ dzony w lubkach 12 i jest wraz z nimi przesuwny wzdluz Mina. Przez poluzowanie nakretki z recz¬ nym uchwytem 15 mozna swobodnie przesuwac lubki w cellu ustalenia polozenia sworznia 10 wzdluz klina 7. PL