Pierwszenstwo: - *fi *hHit Opublikowano: 15.V.1968 fcr A ¦^ Lu,< ¦ 55403 MKP G 01 r UKD 2-lfefe Twórca wynalazku: mgr inz. Zenon Krzycki Wlasciciel patentu: Polska Akademia Nauk (Instytut Podstawowych Pro¬ blemów Techniki, Warszawa (Polska) Sposób pomiaru szerokosci przenoszonego pasma czestotliwosci obwodów elektrycznych oraz ich dobroci, zwlaszcza obwodów o duzej selektywnosci Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru szerokosci przenoszonego pasma czestotliwosci obwodów elektrycznych o duzej selektywnosci oraz ich dobroci polegajacy na zastosowaniu sy¬ gnalu w postaci fali ciaglej zmodulowanej am¬ plitudowo przebiegiem okresowym.Znane i stosowane sposoby pomiaru przenoszo¬ nego pasma i dobroci pozwalaja w zasadzie na dokonanie pomiarów wymienionych wyzej para¬ metrów lecz wymagaja stosowania urzadzen o bardzo duzej dokladnosci i stabilnosci.Wymaga to z kolei rozbudowania urzadzen co czyni je skomplikowanymi i drogimi. Przy sto¬ sowaniu urzadzen o mniejszej dokladnosci wy¬ niki pomiarów sa obarczone duzym bledem zwlaszcza przy pomiarach obwodów mikrofalo¬ wych i o bardzo duzej selektywnosci (dobroci), gdzie minimalna zmiana czestotliwosci powoduje bardzo duze zmiany amplitudy sygnalu.Jednym z najczesciej stosowanych sposobów pomiaru szerokosci przenoszonego pasma czesto¬ tliwosci jest pomiar „punkt po punkcie", polega¬ jacy na wykreslaniu charakterystyki czestotliwo¬ sciowej, przy którym zmienia sie czestotliwosc sygnalu wejsciowego i odczytuje wielkosc napie¬ cia (amplitudy) wyjsciowego.Innym znanym sposobem jest tzw. metoda wo- bulacyjna. Obydwa wyzej wymienione sposoby daja wyniki obarczone duzym bledem.Sposród dokladnych sposobów pomiaru szero¬ kosci pasma jest stosowana metoda haterodyno- wa, wymagajaca uzycia dwóch wysoko stabilnych generatorów i falomierza czestotliwosci róznico¬ wej. 5 Wynalazek stawia sobie za cel stworzenie ta¬ kiego sposobu pomiaru, który przy bardzo duzej dokladnosci nie bedzie wymagal kosztownych i skomplikowanych urzadzen pomiarowych.Niespodziewanie wedlug wynalazku okazalo sie 10 ze mozna uniknac stosowania skomplikowanych urzadzen, jezeli sygnal o czestotliwosci równej srodkowej czestotliwosci lub czestotliwosci rezo¬ nansowej badanego obwodu, zostanie zmodulo¬ wany amplitudowo przebiegiem okresowym. Ob- 15 serwujac widmo takiego przebiegu po przejsciu przez badany obwód i regulujac czestotliwosc mo¬ dulujaca, okresla sie wartosc czestotliwosci mo^- dulujacej fm, przy której wystepuje istlumienie przez obwód .prazków bocznych do wartosci od- 20 powiadajacej poziomowi, na którym w danym przypadku definiuje sie szerokosc pasma prze¬ noszonego. Szerokosc przenoszonego pasma cze¬ stotliwosci, okreslona przez Ai, wynosi At = 2fm Sposób pomiaru wedlug wynalazku zostanie objasniony blizej za pomoca rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad polaczen przeznaczony do pomiaru szerokosci przenoszonego pasma cze- 30 stotliwosci, fig. 2 przedstawia rozklad widmowy 55 4033 55 403 4 przebiegu wyjsciowego, fig. 2a — charakterystyke czestotliwosciowa z rozkladem widmowym prze¬ biegu wyjsciowego, a fig. 2b — przedstawia przy¬ padek, gdy przy ustalonej czestotliwosci modulu¬ jacej czestotliwosc nosna nie jest równa czesto¬ tliwosci srodkowej badanego obwodu.Pomiar szerokosci pasma odbywa sie nastepu¬ jaco : Generator 1 wytwarza sygnal, którego cze¬ stotliwosc jest regulowana. Sygnalem tym jest dulowana amplitudowo fala nosna wytwarzana przez (generator 2. Zmodulowany sygnal po wyj¬ sciu z generatora 2 jest podalwany na wejscie obwodu badanego 3. Sygnal zmodulowany po przejsciu przez obwód 3 jest obserwowany na analizatorze widma 4. Generator 2 fali nosnej ma równiez regulowana czestotliwosc.W pierwszej fazie pomiaru nalezy czestotliwosc fali nosnej tak dobrac, aby byla równa czestotli7 wosci srodkowej lub rezonansowej badanego ob¬ wodu. Nastepnie reguluje sie tak czestotliwoscia sygnalu modulujacego fm, aby wysokosc praz¬ ków bocznych byla równa poziomowi, przy któ¬ rym w danym przypadku definiuje sie szerokosc pasma.Na fig. 2a przedstawione sa przykladowo dwa praski o wysokosci równej 0,5 wysokosci prazka podstawowego czestotliwosci fo.W przypadku, gdy na przyklad z góry jest ustalona szerokosc przenoszonego pasma ciaftto- tliwosci At jakie ma przeniesc dany obwód, to przy ustalonej czestotliwosci modulujacej fm zmienia sie tak czestotliwosc fo fali nosnej, aby prazki boczne zostaly ustalone na jednym pozio¬ mie. Na fig. 2b przedstawiony jest przypadek, gdy prazki boczne jeszcze nie sa ustalone na jed¬ nakowym poziomie. Czestotliwosc fo nalezy wiec przesunac jeszcze w kierunku mniejszych czesto¬ tliwosci, aby poziom prazków bocznych zostal wyrównany. 5 Opisanym powyzej sposobem dokonuje sie po¬ miaru dobroci rezonatorów w zakresie mikrofa¬ lowym, gdzie dokladne i szybkie pomiary spra¬ wiaja najwieksze trudnosci. Przy dokonywaniu pomiaru wspólczynników dobroci wnekowych w pasmie 3 cm uzyskuje sie dokladnosc okolo 2°/o- Sposobem wedlug wynalazku mozna mierzyc do¬ broci obwodów dla dowolnych czestotliwosci. PL