Pierwszenstwo: Opublikowano: 17. IV. 1968 55314 KI. 20 e, 3 MKP B 61 g S/te UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Józef Kowal, mgr inz. Jan Swierniak, mgr inz. Stanislaw Badura Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Sprzeg obrotowy do wozów kopalnianych Przedmiotem wynalazku jest sprzeg obrotowy do wozów kopalnianych, opróznianych w wywrotach obrotowych w podszybiach kopaln oraz umozliwia¬ jacy samoczynne spinanie wozów.Dotychczas do laczenia poszczególnych wozów opróznianych w wywrotach obrotowych stosowane sa albo sprzegi hakowe, które wymagaja recznego rozpinania przed wywrotem i ponownego spinania za wywrotem, albo sprzegi obrotowe, które co prawda nie wymagaja rozpinania wozów przy opróznianiu, nie daja natomiast pewnego polaczenia wozów, poniewaz na skutek szarpniec lokomotywa zdarzaja sie przypadki ich rozpiecia. Poza tym sprzegi te wymagaja recznego spinajiia i rozpina¬ nia wozów. Znane sprzegi o automatycznym spina¬ niu przeznaczone sa przede wszystkim do wozów czesto rozpinanych i spinanych, nie nadaja sie na¬ tomiast do wozów opróznianych w wywrotach obrotowych, gdyz ich konstrukcja nie pozwala na obrót jednego sprzegu wzgledem drugiego bez ich rozpinania.Celem wynalazku jest opracowanie sprzegu do wozów kopalnianych, który umozliwialby automa¬ tyczne spinanie wozów oraz pozwalal na wylado¬ wanie skladu pociagu w wywrotach obrotowych bez rozpinania wozów.Cel ten osiagnieto wedlug wynalazku w ten spo¬ sób, ze sprzeg skladajacy sie z dwóch jednakowych, sprzegajacych sie czesci, zamocowanych do wo¬ zów, ma w kazdej czesci zamocowany wahliwie na 2 sworzniu w glowicy uchwyt, w którym jest osa¬ dzona obrotowo rura polaczona za pomoca wpustu z lacznikiem, zaopatrzonym drugostronnie w sfe¬ ryczny zaczep. W rurze umieszczony jest walek, s zaopatrzony na obu koncach w dzwignie, a w czes¬ ci srodkowej posiada widlasty hak, do którego wsuwa sie i zaczepia sferyczny zaczep lacznika drugiej czesci sprzegajacej.Sprzeg obrotowy wedlug wynalazku jest pewny 10 w dzialaniu, nie wymaga kwalifikowanego perso¬ nelu, nadaje sie zarówno do wozów opróznianych w wywrotach obrotowych bez rozpinania skladu pociagu, jak i do wozów czesto rozlaczanych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy- 15 kladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sprzeg obrotowy w widoku z bo¬ ku i w czesciowym przekroju wzdluz linii A—A na fig. 2, fig. 2 — sprzeg w widoku z góry, a fig. 3 — przekrój wzdluz linii B—B na fig. 2. 20 Kazda polowa sprzegu sklada sie z' glowicy 1, w której jest osadzony obrotowo na sworzniu 2 uchwyt 3. W uchwycie 3 osadzone sa wahliwie w plaszczyznie pionowej lacznik 4 i widlaste haki 5.Osadzone wahliwie w uchwycie 3 haki 5 zamoco- 25 wane sa sztywno z walkiem 6 za pomoca kolków 7.Konce walków 6 zakonczone sa dzwigniami 8. Po podniesieniu haków 5, plaskie sprezyny 9 zacze¬ piaja o kolki 10, natomiast w polozeniu poziomym haki utrzymywane sa sprezynami srubowymi 11 20 zaczepionymi o zaczepy 12 i 13. Piasta lacznika 4 553143 w pozycji poziomej opiera sie o plaska sprezyne 14 kolkiem 15, a w polozeniu podniesionym opiera sie o te sama sprezyne kolkiem 16. Z rura 17 lacznik 4 polaczony jest sztywno za pomoca wpustu 18. Na¬ tomiast dzwignia 8 laczy sie z rura 17 za pomoca zeba 19. Glowica 1 jest zamocowana nieobrotowo za pomoca sworznia 20 do podwozia kopalnianego wozu.W celu dokonania polaczenia wozów kopalnia¬ nych nalezy wczesniej w jednym ze sprzegów pod¬ niesc i zablokowac w polozeniu podniesionym lacz¬ nik 4. Dokonuje sie tego, dociskajac dzwignie 8 do rury 17 w ten sposób, ze zab 19 znajdujacy sie na tej dzwigni wchodzi w wyciecie 21 w rurze 17.Zablokowanie lacznika 4 w polozeniu podniesionym nastapi po zaczepieniu sprezyny 14 o kolek 16. Na¬ tomiast palec 4 w drugim sprzegu powinien byc ustawiony w polozeniu poziomym. W czasie zbliza¬ nia sie wozów do siebie, sferyczny zaczep lacznika 4 uderza w hak 5, powodujac jego podniesienie, a na¬ stepnie hak 5 opadajac, chwyta za zaczep lacznika 4 tworzac w ten sposób polaczenie wozów. Zapadnie¬ cie haka 5 za sferyczny zaczep lacznika 4 umozli¬ wia równoczesnie obrót w wywrocie jednego wozu wzgledem drugiego. Jest to mozliwe dlatego, ze os obrotu wywrotu pokrywa sie z osia obrotu sprzegu.Poszczególne wozy calego skladu pociagu przejez¬ dzajac przez wywrót moga byc rozladowywane bez potrzeby ich rozpinania.W celu rozlaczenia wozów nalezy dzwignie 8 podniesc tak wysoko, ze haki 5 zostana zablokowa¬ ne. Zablokowanie haków 5 w polozeniu podniesio¬ nym nastepuje po zaczepieniu sprezyn 9 o kolki 10.Podnosic nalezy te haki 5, które tworza polaczenie z lacznikiem 4. Dla ponownego zlaczenia wozów haki 5 nalezy sprowadzic do polozenia poziomego.W tym polozeniu haki 5 dociskane sa srubowymi sprezynami 11, które zabezpieczaja je przed wy¬ chyleniem podczas wywracania wozu w wywrocie.Dla wyeliminowania przypadkowego rozpiecia sie wozów uchwyt 3, którego przekrój przedstawio¬ no na fig. 3 skonstruowany zostal w ten sposób, ze zaczep lacznika 4 po wejsciu do niego i po za- 4 padnieciu haka 5, mimo szarpania wozów nie moze uderzyc o hak 5 i spowodowac jego uniesienie, a tym samym rozlaczenie wozów. PL