Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.VII. 1964 (P 105 161) 17.IV.1968 55052 KI. 21 cr 67/01 MKPJl-02-p- H&2jh) Klw UKD Wspóltwórcy wynalazku: Zdzislaw Suligowski, inz. Zygmunt Bednarki 11LIO T E K k inz. Zbigniew Grzelec, inz. Tadeusz Sopocao Wlasciciel patentu: Zaklad Energetyczny Gdansk, Gdansk (Polska) Regulator napiecia transformatorów mocy Przedmiotem wynalazku jest tranzystorowy regu¬ lator napiecia transformatorów mocy, posiadajacy róznicowy uklad pomiarowy i uklad cyklicznego im- pulsowo-periodycznego porównywania napiecia regu¬ lowanego.Znane sa rózne regulatory napiecia oparte na ukla¬ dach tranzystorowych.Okazalo sie, ze mozna zaprojektowac tranzystoro¬ wy regulator napiecia dla transformatorów mocy o stosunkowo duzej obciazalnosci chwilowej i obcia¬ zac taki uklad periodycznie krótkotrwalymi impul¬ sami.Przedmiotem wynalazku jest tranzystorowy regu¬ lator przeznaczony do samoczynnej regulacji prze¬ kladni transformatorów mocy, wyposazonych w prze¬ laczniki zaczepów wszelkich typów. Przelaczanie za¬ czepów odbywa sie w zaleznosci od zmian napiecia i obciazenia transformatora. W przypadku trudnosci uzyskania odpowiedniej charakterystyki napiecio¬ wej przy korzystaniu z kompensacji pradowej, istnieje mozliwosc zastosowania zegara sterujacego regulator.Istota wynalazku jest wyposazenie tranzystorowe¬ go regulatora na wejsciu napieciowym w impulsator.Wielkosci z wejscia napieciowego i z wejscia pra¬ dowego porównuje sie w róznicowo-kierunkowym ukladzie porównawczym. Uklad ten ma dodatkowe polaczenie zwrotne z impulsatorem poprzez uklad podtrzymujacy. Zastosowanie impulsatora na wejsciu napieciowym umozliwilo zaprojektowanie regulatora 10 20 25 2 napiecia transformatorów mocy o stosunkowo duzej obciazalnosci chwilowej i obciazanie go periodycz¬ nie krótkotrwalymi impulsami.Regulator posiada piec charakterystycznych ukla¬ dów, a mianowicie uklad stabilizujacy, sluzacy do uzyskania stalej wartosci napiecia odniesienia, róz¬ nicowy uklad pomiarowy, pracujacy w ukladzie wzmocniakowo-przekaznikowym, uklad cyklicznego porównywania w nastawionych odstepach czasu wielkosci mierzonej z wielkoscia odniesienia, uklad opóznienia dzialania, wykonany jako trójstopniowy wzmacniacz wspólpracujacy z elementem RC, oraz uklad kompensacji pradowej.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia blokowy schemat ogólny regulatora, a fig. 2 — jego schemat ideowy.Na wejsciu regulatora przewidziano impulsator 1# 2, przez który napiecie jest doprowadzone do prostownika 3 i stabilizatora napiecia odniesienia 4.Zarówno z prostownika 3 i z wejscia pradowego po¬ przez kompensacje pradowa 6 i bareter 5, jak rów¬ niez ze stabilizatora napiecia 4, napiecia doprowa¬ dzone sa do ukladu porównawczo-kierunkowego 7.Uklad ten, poprzez uklad podtrzymujacy 8, pola¬ czony jest zwrotnie z impulsatorem 1. Do wyjscia ukladu porównawczo-kierunkowego 7 dolaczony jest szeregowo wzmacniacz wyjsciowy 9, uklad opóznia¬ jacy 10 i dwa przekazniki wyjsciowe 11, 12 pola¬ czone równolegle. 550523 55052 4 Regulator pracuje w znany sposób na zasadzie po¬ równywania dwóch napiec, to jest napiecia stabili¬ zowanego z napieciem regulowanym. Napiecie zasi¬ lajace jest doprowadzone z przekladników napiecio¬ wych do transformatora 13. Po stronie wtórnej transformatora wyprostowuje sie napiecie przy po¬ mocy dwóch bloków prostowniczych 14, 15. Jeden z nich zasila stabilizator 4r tworzac w ten sposób obwód napiecia stabilizowanego. , Napiecie z drugiego bloku 15 zmienia sie propor¬ cjonalnie do zmian napiecia zasilania. W ukladzie mostkowym, laczacym te obwody, plynie prad róz¬ nicowy, którego wielkosc i kierunek zalezne sa od poziomu, napiecia zasilania w odniesieniu do napie¬ cia stafójljzowanego. Ten prad róznicowy wzmacnia¬ ja tranzystory 16, i wzmocniony przekazuja na uzwojenie przekazników wyjsciowych 11, 12, które steruja przelacznikiem zaczepów.Trzecie uzwojenie transformatora 13 zasila uklad podtrzymujacy, który sklada sie z tranzystora 17 i drugiego uzwojenia przekaznika 18. Caly uklad * ¦ , pomiarowy .jest cyklicznie zalaczany w nastawial- } * nych odstepach czasowych w granicach 15 sek do 2 min przez system czasowy, który sklada sie m^ z tranzystorów, pierwotnego uzwojenia przekaznika 18, oporu i kondensatora. Jezeli po zalaczeniu ukla¬ du pomiarowego prad róznicowy jest mniejszy od wartosci nastawionej regulacja czulosci, przekaznik nie zostanie podtrzymany i uklad pomiarowy zostaje wylaczony do czasu ponownego cyklicznego zala¬ czenia.Jezeli natomiast po zalaczeniu ukladu pomiaro¬ wego prad róznicowy jest dostatecznie duzy do pod¬ trzymania przekaznika, nastepuje podtrzymanie ukla¬ du i po czasie nastawionego opóznienia nastapi de¬ finitywne przelaczenie przelacznika zaczepów w lub w góre. Po dokonanym przelaczeniu uklad po¬ miarowy wylacza sie i caly cykl pomiaru i dzialania powtarza sie. Praca ukladu pomiarowego kontrolo¬ wana jest przy pomocy lampki 19 zasilanej z czwar¬ tego uzwojenia 20 transformatora. Regulacji nasta¬ wien regulatora dokonuje sie za pomoca oporników potencjometrycznych (fig. 2).Opornik 21 sluzy do regulacji opóznienia prze¬ laczenia w granicach 10 sek do 4,5 minuty, opornik 22 pozwala na regulacje przerwy miedzypomiarowej w granicach 15 sek do 2 minut, opornik 23 umoz¬ liwia regulacje strefy niedzialania w granicach od ± 0,5 do oo, opornik 24 przeznaczony jest do regu¬ lacji wplywu kompensacji pradowej od 0 do \0% i opornik 25 sluzy do regulacji (skokowej) zakresu poziomu napiecia regulowanego w granicach ±14$ Un. Do odstawienia regulatora z pracy sluzy znany wylacznik.Dla korygowania poziomu napiecia na szynach stacji w zaleznosci od obciazenia transformatora, do ukladu pomiarowego regulatora doprowadza sie od¬ powiednie wielkosci napiec proporcjonalne do ob¬ ciazenia transformatora, celem utrzymania mozliwie stalego napiecia u odbiorców.Praktycznie istnieje mozliwosc nastawienia kom¬ pensacji w granicach od 0 do \0% napiecia znamio¬ nowego przy odpowiednim pradzie. Zaczep na trans¬ formatorze wykorzystuje sie w zaleznosci od wiel¬ kosci róznicy miedzy obciazeniem w szczycie, a ob¬ ciazeniem transformatora w dolinie obciazenia. Na ' piecie kompensacji jest napieciem stalym i nie uwzglednia wspólczynnika mocy przesylanej, co praktycznie nie ma wiekszego wplywu na poziom napiecia utrzymanego przez regulator. PL