iBIBLIOTEKA Opublikowano: 25.IV.1968 Urzedu Patenlowtgo |hlikit| tocMmrtilti \*HN\ 55042 KI. 42 c, 10/01 MKP G 01 c M( UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Mieczyslaw Smólka, mgr inz. Józef Chwa¬ lek, mgr inz. Jerzy Kowalski, Ryszard Wit¬ kowski Wlasciciel patentu: Instytut Geodezji i Kartografii, Warszawa (Polska) Baza stereoskopowa Przedmiotem wynalazku jest baza stereoskopowa umozliwiajaca dokonywanie zmian polozenia apa¬ ratu fotograficznego od 0 do 400 mm podczas wy¬ konywania zdjec stereoskopowych.Znane bazy stereoskopowe, pozwalaja uzyski¬ wac analogiczna zmiane polozenia aparatu fotogra¬ ficznego, ale ich konstrukcja oparta na zasadzie dzialania jaskólczego ogona nie daje mozliwosci uzyskania plynnego ruchu przy przesuwaniu apa¬ ratu z jednego polozenia do polozenia drugiego.Luz w polaczeniu na tzw. jaskólczy ogon moze powodowac odchylenie od równoleglosci osi opty¬ cznej obiektywu przy róznych polozeniach aparatu fotograficznego. Ponadto znane bazy stereoskopo¬ we nie posiadaja urzadzen do realizowania powol¬ nego precyzyjnego przesuwania aparatu fotogra¬ ficznego, z wymagana dokladnoscia rzedu 0,1 mm, co ma bardzo duze znaczenie przy wykonywaniu dokladnych zdjec stereoskopowych w fotogra¬ metrii.Urzadzenie wedlug wynalazku eliminuje wymie¬ nione wady a ponadto zostalo wyposazone w me¬ chanizm umozliwiajacy powolne, precyzyjne prze¬ suwanie aparatu fotograficznego wzdluz bazy z dokladnoscia nie mniejsza niz 0,1 mm.Zostalo to osiagniete przez skonstruowanie urzadzenia, na którego dwóch cylindrycznych pro¬ wadnicach toczy sie wózek, do umocowania apa¬ ratu, wyposazony w siedem role^ z których piec toczy sie wzdluz jednej prowadnicy w ten sposób, 10 15 20 25 ze dwie pary umieszczone sa na dwu koncach wózka od górnej strony prowadnicy a piata usy¬ tuowana w srodkowej czesci wózka toczy sie po dolnej powierzchni tej samej prowadnicy oraz po¬ zostale dwie rolki, ustawione równiez w srodkowej czesci wózka w plaszczyznie pionowej, tocza sie po drugiej prowadnicy po obydwu jej stronach.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok bazy z boku a fig. 2 poprzeczny przekrój wózka wzdluz linii A—A zaznaczonej na fig. 1.Baza spoczywa na statywie swoja podstawa 1 i jest do niego przykrecona sruba. Na górnej po¬ wierzchni podstawy 1 zamontowany jest lacznik 2, do którego przytwierdzone sa dwie prowadnice 3 i 4. Po prowadnicach tocza sie rolki 5, 6, 7, 8 i 9 niosace wózek 10, na którym mocowany jest apa¬ rat fotograficzny za pomoca uchwytu 11.Uchwyt 11 osadzony jest obrotowo w otworze 23 stolika z mozliwoscia calkowitego wyjecia uchwytu lub unieruchomienia przez dokrecenie sruby 12 za pomoca dzwigni 13. Wózek 10 moze byc zatrzy¬ many w dowolnym miejscu w calym zakresie swo¬ jego ruchu i unieruchomiony dokreceniem sruby 14 za pomoca dzwigni 15. Do pomiaru wielkosci przesuniecia wózka 10 z jednego polozenia do po¬ lozenia drugiego sluzy linijka 16 z podzialem mi¬ limetrowym i noniuszem 17.Rolki toczace sie po prowadnicach sa tak roz- 5504255042 stawione, ze dwie pary 5, 6 zamocowane sa do konców wózka i tocza sie po górnych powierzch¬ niach prowadnicy 3, a jedna rolka 7, w srodkowej czesci wózka toczy sie po dolnej powierzchni tej prowadnicy, natomiast dwie pozostale rolki 8 i 9 toczace sie po prowadnicy 4 ustawione sa w srod¬ kowej^ czesci wózka po obydwu stronach prowad¬ nicy w plaszczyznie pionowej.Takie rozstawienie rolek zapewnia to, ze kieru¬ nek ruchu wózka jest okreslony tylko jedna pro¬ wadnica 3 zapobiegajac odchylaniu sie wózka od prostolinijnosci i to, ze wszystkie ewentualne luzy na rolkach sa automatycznie kasowane ciezarem wózka 10. Do powolnego precyzyjnego przesuwu wózka, w niewielkim zakresie sluzy mechanizm skladajacy sie ze sruby 18/sprezyny 19, nakretki 20, obejmy 21 i sruby zaciskowej 22.Po przesunieciu wózka do wybranego, przybli¬ zonego polozenia dokreca sie srube 22 i obraca na¬ kretke 20. Poniewaz sruba 18 zamocowana jest do wózka na stale to na skutek obracania nakretki 20 nastepuje powolne zblizanie sie wózka do nieru¬ chomej obejmy 21, a przy obrocie nakretki w dru¬ ga strone nastepuje oddalanie sie wózka na sku¬ tek dzialania sprezyny 19. PL