Przedmiotem niniejszego wynalazku sa smigla' srubowca, które moga sluzyc pod¬ czas spadania jako spadochrony.Przypuscmy, ze w maszynie o dwu smi¬ glach (najczesciej sp o tykane j), obraca j a- cych isie w odwrotnych wzgledem siebie kie¬ runkach, sila unoszaca maszyne wystarcza, aby utrzymac ja nieruchomo w powietrzu.W chwili, gdy tej sily zabraknie, nastepu¬ je zjawisko nastepujace: Jeizeli maszyna nie posiada sprzegla, laczacego smigla z silnikiem, smiglo sie zatrzymuje i srubo-, wiec opada szybko. Zmniejszajaca sie szybkosc obrotu wraz z wzrastajaca szyb¬ koscia spadku daija skladowa, wytwarza¬ jaca sile aerodynamiczna, coraz bardziej hamujaca ruch smigiel, które przeto po u- plywie pewnego czasu przestaja obracac sie.W samolocie srubowym, zaopaitrzonym w sprzeglo, mozna uruchomic ten mecha¬ nizm, celem uwolnienia smigiel. Szybkosc obrotu smigiel maleje stopniowo i lagodzi spadek samolotu. Powietrze dziala na lo- paltki smigiel z .szybkoscia, odpowiadajaca szybkosci spadku. Powstaje sila, która na¬ daje smiglom obrót w kierunku odwrotnym w stosunku do pierwotnego. Szybkosc spad¬ ku tymczasem znacznie wzrasta. Pomimo to skrzydla wytwarzaja pewna nieznaczna, wzrastajaca stopniowo, sile w miare przy¬ spieszania spadku az do chwili, w której zrównowaza dzialanie ciezaru. Przy zasto¬ sowaniu odpowiedniego profilu lopatek,mozna sko w ten sposób, ze wzrastajaca szybkosc obrotu smigiel, w polaczeniu z -szybkoscia spaidku, wytworzy sile, dostateczna do ha¬ mowania spadku, który si£ bedzie odbywal w warunkach bardziej normalnych. Zjawi¬ sko mozna okreslic jako opaidatnie bez u- dzialu silnika przy obrocie smigiel w kie¬ runku' odwrotnym1 do normalnego pnzy wznoszeniu sie. Ruch smigiel powoduje wypadkowa szybkosc spadku i wirowania ich. Aby mozliwie szyBkosc odpadania zmniejszyc (co stanowi, praktycznie hior rac, glówne nasze zadania), lopatki smigiel powimne posiaJcfec kafty cztytoe dopowiada - jace minimalnej wartosci stosunku oporu do sily napednej, albo kat bliski do tego mi- nimum, Sposób powyzszy posiada wady naste¬ pujace: Smigla obracajace sie w kierunku odwrotnym do normalnego musza byc od¬ laczone od silnika, który wobec tego nie da sie uruchomic. Stain równowagi powstaje dopiero po dluzszym okresie niebezpieczne¬ go opadania. Powietrze znajduje sie wtedy pod dzialaniem wylotowych krawedzi skrzy¬ del, co daje niekorzystny stosunek pomie¬ dzy oporem a sila napedua smigiel. Sposób ten znamionuje sie przeto nadmierna szyb- kó&ciA opad&nia, Smigla — spadochrony srubowców (he¬ likopterów), stanowiace przedmiot niniej¬ szego wynalazku, wolne sa calkowicie od wiafl powyzfsziych i (plotewtelaja oisiagnac ruch dpladtawy 'bez udiclaftu silnfikai, -miarkowany sila bezposredniego (nie w kierunku prze- ciwihyrii) wirowania smigiel Aby lopatki przyjely szybkosc wypad¬ kowa pod katem wymienionym powyzej, iialezy w chwili rozpoczynania lotu opado- Ve£ó (w chwili zatrzymatoia sie silnika) zmnlfejszyc chWl-ówo kat czynny skrzydel w taki sposób, aby wirujace w kierunku niezmiennym smigla daly wypadkowa szyb¬ kosc wirowania i spadku pod kateiti zblizo¬ ny rft do kata, przy fctórylh stosunek pomie¬ dzy oporem a sila napadna danego profilu lopatek jest najmniejszy. Czynnosc tego ro¬ dzaju pozwoli zapoczatkowac lot opadowy w chiwifif gdy sila napedna zrównowazy sie z ciezarem przyrzadu.Zjawisko jest zupelnie podobne do lotu opadowego plat owca. Zasadnicza róznica polega na tern, ze platowiec opada po linji nachylonej do poziomu pod katem a i z szybkoscia V, która posiada caly aparat, w srubowcu zas lopatki smigiel opisuja przy locie opadowym drogi srubom z szybkoscia odmienna, choc jednakowa co do kierunku z szybkoscia V i równiez pod katem a. Ka¬ dlub zas srubowca porusza sie jedynie z szybkoscia, jaka stanowi skladowa pionowa szybkosci czyli z szybkoscia V Sin a, któ¬ ra w porównaniu z szybkoscia V jest bar¬ dzo nieznaczna.W chwili, gdy maszyna laduje, lotnik moze zwiekszyc kat czynny skrzydel i w ten sposób wyzyskac nagromadzona w skrzydlach wirujacych energje kinetyczna, W celu wytworzenia sily pionowej, która hamowac bedzie, albo w razie potrzeby od¬ wracac nawet, szybkosc opadania.Smigla — spadochrony w srubowcach pozwalaja na wykonanie ruchu opadowego oraz na hamowanie szybkosci opadania przy ladowaniu, co daje moznosc ladowac bez wstrzasnien.Na zalaczanym rysunku, uwidoczniaja¬ cym przyklad wykonania wynalazku, fig, 1 przedstawia przekrój pionowy przez os me¬ chanizmu do {przestawiania smigiel. Rura 1 stanowi &s obrotu smigiel 2 i 3, wirujacych w przeciwnych kierunkach. Smigla posiada¬ ja piasty 4 i 5 oracz lozyska kulkowe 6 17.Piasty smigiel polaczone sa ze soba kola¬ mi stozkowemi 8, 9, 10; os kól zebatych 9 polaczona jest z rura 1, wience zas kól 8 i 10 z piastami 4 i 5.W rurze 1 znajiduje sie drazek 13, któ¬ ry mozna przesuwac w kierunku osiowym zapomoca kólka recznego 14, którego nacie¬ ta srubowo os moze obracac sie i przesu- — 2 —wac w nieruchomej czesci 15. Prowadnica 16 sluzy jedynie do zachowania kierunku ruchu, przez mocowane sa w miejscach 17 i 18 czesci, dzialajace na lopatki, które nie przedstawia¬ ja nic nowego. Drazek 13 przechodzi ze sla¬ bem tarciem przez pierscien 17, który po¬ rusza sie wraz z drazkiem dzidki pierscie¬ niom nastawnym 19. Ramiona 20 przecho¬ dza przez rure 1 otworami, które pozwala¬ ja im wykonywac ruchy pionowe. Sa one polaczone z pierscieniem 17 i z pierscie¬ niem 21.Pierscienie 21 i 22 stanowia lozysko kulkowe. Pierscien wewnetrzny jest nieru¬ chomy, zewnetrzny zas wiruje wraz z lo¬ patkami. Przy kazdej lopatce pierscien 22 posiada przegub, polaczony z wodlzidlem 23, przymocowanem z drugiej strony do cze¬ sci 24, nacietej wewnatrz gwintem o du¬ zym kroku. Powierzchnia zewnetrzna tulei 24 posiada równolegle do osi zlobkowanie, które zapobiega ruchowi1 obrotowemu. Dra¬ zek 25, zaopatrzony w odpowiadajacy tulei 24 gwint, stanowi koniec trzonka 26, do któ¬ rego przymocowana jest lopatka. Liczby 27, 28 i 29 oznaczaija lozyska kulkowe i pro¬ wadnice, w których obracac sie moze trzo¬ nek lopatki; przejmuja one jednoczesnie dzialajaca na trzonek sile.Mechanizm powyzej opisany skladal sie zatem z dwu czesci, oddzielonych lozyskiem kulkowem 21, 22. Czesc stala sklada sie z ogniw 13 — 21, druga zas, wirujaca wraz z lopatkami, sklada sie z czesci 22 — 26.Mechanizm ten, w celu otrzymania lotu opadowego, sprowadzajacego sie do zmniej¬ szenia kata czynnego lopatek, dziala w spo¬ sób nastepujacy: Na poczatku opadania lotnik obraca kól¬ ko 14, podnoszac naprzyklad drazek 13, a wraz z nimi lozysko kulkowe 21, 22. Pro¬ wadnica 23 przesuwa przytem czessc 24 ku osi przyrzadu. Poniewaz tuleja 24 nie mo¬ ze sie przytem obracac ze wzgledu na zlob¬ kowanie zewnetrzne, wprawia ona w ruch obrotowy trzonek lopatki pod dzialaniem laczacego ^o z nia gwintu b duizym skoku.Rzecz oczywista, ze kat czynny tej lopatki zostanie zmniejszony. Zjawisko to zachodzi jednoczesnie u Wszystkich1 lopatek.Fig. 2 i 3 przedstawiaja przekroje po¬ dluzne iw kieiriuniku lita!jil A — B filg. 1» ai mila- Tuoiwicie: fig. 2—polozemie lbpatóki poidczais unoszenia sie maszyny (szybkosc obwodo¬ wa wirowania lopatki oznaczona/ jest przez V, szybkosc wznoszenia sie przez v, zas kat czynny przez a)( zas • fig. 3 polozenie lo¬ patki podczas ruchu cpadtowiejgo (szybkosc obwodiowia wiinowatniila! lopatki1 jest V, sizyb- bosc opadianila — v, a zias kat czynmy wla¬ sciwy — a). PL