PL54830B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 28.1.1960 Szwajcaria Opublikowano: 15.111.1968 54830 KI 22 *,* MKP C09b UKD Wlasciciel patentu: Ciba Socistc Anonyme, Bazylea (Szwajcaria) Sposób wytwarzania nowych zwiazków kompleksowych miedziowych barwników o,o'-dwuhydroksyazonaftalenowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania nowych zwiazków kompleksowych miedzio¬ wych barwników o,o'-dwuhydroksyazonaftaleno- wych, w postaci wolnych kwasów odpowiadaja¬ cych wzorowi 1, w którym n oznacza liczbe cal¬ kowita, wynoszaca najwyzej 3, X — grupe acy¬ loaminowa, Y — atom wodoru lub grupe kwasu sulfonowego, a Z — atom wodoru, grupe nitrowa, atom chlorowca lub grupe acyloaminowa, przy czym co najmniej jeden z symboli X i Z oznacza reaktywna, alifatyczna reszte acyloaminowa lub triazyinyloaminowa.Reaktywna, alifatyczna reszta acyloaminowa oznacza ugrupowanie, które przy rozszczepieniu wielokrotnego wiazania lub przy odszczepieniu luzno zwiazanego podstawnika, zwlaszcza atomu chlorowca, moze wiazac sie chemicznie z grupami hydroksylowymi celulozy, a przede wszystkim zwiazana poprzez mostek azotowy reszte alifa¬ tycznego, p-chlorowcowanego i/lub ot,p-nienasyco- nego kwasu karboksylowego, który zawiera naj¬ wyzej trzy, a w obecnosci atomu chlorowca naj¬ wyzej cztery atomy wegla.Reaktywna reszta triazynyloaminowa oznacza tu zwiazany poprzez mostek azotowy rdzen 1,3,5-tria- zynylowy, który zawiera takze co najmniej jeden, bezposrednio zwiazany i dajacy sie odszczepic pod¬ stawnik, zwlaszcza atom chlorowca.Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania zwiaz¬ ków wspomnianych barwników monoazowych z 10 15 miedzia typu 1:1, a zwlaszcza zwiazków z miedzia barwników monoazowych o wzorze 2, w którym jeden z dwóch symboli B oznacza atom wodoru, a drugi grupe SO,H, A oznacza reszte 1,3,5-tria- zynylowa, zawierajaca przynajmniej jeden atom chlorowca, a n jest liczba calkowita, dodatnia, nie Wieksza niz 3.Sposobem wedlug wynalazku kompleksowe zwiazki miedziowe barwników o,o'-dwuhydroksy- monoazowych odpowiadajacych w postaci wolnych kwasów wzorowi 1, w którym X, Y, Z i n maja wyzej podane znaczenie otrzymuje sie przez trak¬ towanie w srodowisku utleniajacym barwników monohydroksyazowych o wzorze 3, w którym X, Y, Z i n maja wyzej podane znaczenie srodkami oddajacymi miedz, na przyklad octanem miedzio¬ wym lub siarczanem miedziowym, przy czym jako srodek utleniajacy stosuje sie na przyklad nadtle¬ nek wodoru.Przeznaczone do miedziowania barwniki otrzy¬ muje sie z kwasów 2-aminonaftalenosulfonowych bez podstawników w pozycji 1, przez ich dwuazo- wanie i sprzeganie z kwasami 1-hydroksynaftale- nosuLfonowymi, zawierajacymi w pozycji 8 reak¬ tywna grupe acyloaminowa, której reszte acylowa stanowi na przyklad reszta chlorowco-1,3,5-trój- azyiiylowa, reszta chlorowcopropionylowa lub resz¬ ta akryloilowa.Jako kwasy 2-aminonaftalenosulfonowe, nie ma¬ jace podstawników w pozycji stosuje sie na przy- 548303 S«3f klad: kwas 2-aminonaftaleno-4,8-, -4, 6- lub -5, 7-dwusulfonowy, kwas 2-aminonaftaleno-6,8-dwu- sulfonowy, kwas 2-amfaionaftaleno-4,6,8-trójsulfo- nowy, kwas 2-aiminonaftaleno-5- lub -6-monosul- fonowy, kwas 6-nitro-2-aimnonaftaleno-4, 8-dwu- etilfonowy, kwas 6-chloro-2-aminonaftaleno-4,8- dwusulfonowy, kwas 6-nitro-2-amdno-naftaleno-8- sulfomowy i kwas 6-acetyloamino-2-aminonaftale- no-4,8^dwusulfonowy.Barwniki, otrzymane sposobem wedlug wyna¬ lazku, sa barwnikami nowymi. Sa to cenne barw¬ niki, nadajace sie do barwienia i drukowania naj¬ rózniejszych materialów o budowie wlóknistej, jak celuloza, celuloza regenerowana, na przyklad wi¬ skoza, len, a zwlaszcza bawelna. Nadaja sie one do barwienia tak zwana metoda bezposrednia, a zwlaszcza przez drukowanie lub metoda napa¬ wania, gdy barwnik nanosi sie na material i utrwala w obecnosci alkalii, ewentualnie przy za¬ stosowaniu ogrzewania, na przyklad przez paro¬ wanie.Wybarwienia na wlóknach celulozowych, otrzy¬ mane przy uzyciu barwników wedlug wynalazku, cechuje z reguly dobra odpornosc na swiatlo, a przede wszystkim bardzo dobra odpornosc na pranie.Przyklad I. 34,8 czesci wagowych kwasu 6-nitro-2-aminonaftaleno-4,8-dwusulfonowego roz¬ puszcza sie w 100 czesciach wagowych wody i zo¬ bojetnia weglanem sodowym. Roztwór traktuje sie 7 czesciami wagowymi azotynu sodowego i wlewa do mieszaniny, zawierajacej 30 czesci wagowych 30% kwasu solnego i 200 czesci wagowych wody z lodem. Otrzymany zwiazek dwuazowy wlewa sie do zawierajacego weglaei. sodowy roztworu 52,4 czesci wagowych drugorzedowego produktu kon¬ densacji kwasu l«ammo*S*hydroksynaftaleno<-3,6- -dwusulfonowego, aniliny i chlorku cyjanurowego.Po zakonczonym sprzeganiu barwnik wysala sie, odsacza i rozpuszcza w 2000 czesci wagowych wody.Do otrzymanego roztworu dodaje sie 1 czesc wagowa kwasu octowego, 30 czesci wagowych kry¬ stalicznego octanu sodowego i 100 czesci objeto¬ sciowych jednomolarnego roztworu siarczanu mie¬ dziowego. Utrzymujac temperature 40—50°C wkra- pla sie nastepnie w ciagu 1 godzin okolo 400 cze¬ sci objetosciowych 0% roztworu Wodnego nad* tlenku wodoru. Wystepuj* przy tym silne przesu¬ niecie zabarwienia od fioletowoczerwonego w kie¬ runku niebieskiego. Reakcja jest zakonczona, gdy dodawanie dalszych ilosci nadtlenku wodoru nie powoduje Juz zmiany zabarwienia* Utworzony barwnik, bedacy kompleksowym zwiazkiem mie¬ dzi, zawierajacym w triazynic ruchliwy atom chlo¬ ru, wysala sie Chlorkiem sodowym* odsacza i su¬ szy. Barwi on wlókna celulozowe na odcienie zie- lonkawoniebieskie* nieco przytlumione. Wybarwie- nse jest trwale na swiatlo i bardzo odporne na pranie.Jezeli zamiast kwasu 6-nitr^-z-aminonaftale* no-48«dwusulronowefo stosuje sie skladniki dwu* azowe podane w kolumnie I ponizsze} tabelki, a zamiast podartego wyiej produktu kondensacji skladniki sprzegania wymienione W kolumnie II 10 15 30 35 tabeli, wówczas otrzymuje sie kompleksowe zwiaz¬ ki miedziowe, które barwia bawtlh« na ddfcieoJA, podane w kolumnie III tej tabeli. 45 I 1. 2. 3.Kwas 2-amino- naftaleno-6-sul- fonowy Kwas-2-amino- naftaleno-8-sul- fonowy Kwas-2-amino- naftaleno-4,6,8- trójsulfonowy II Kwas l-/4'-fe- nyloamino-G'- chloxo-l',3',5'- triazynyloami* no/-8-hydroksy- naftaleno-3,6,3"- trójsulfonowy Kwas l/4'-feny- loamino-6'-chlo- ro-l',3',5'-tria- zynyloamino/-0- -hydroksynafta- ]eno-3,j,3*-trój- sulfonowy Kwas 1-/4'-feny* loamino-6'-chlo- ro-l',3',5'-tria- zynyloamino/-8- -hydroksynafta- leno-3,6-dwusul- fonowy ni | czerwona WO- niebieski —„— niebieski Przyklad II. 34,8 czesci kwasu 6-nitro-2- aminonaftalleno-4,8-dwusulfonowego rozpuszcza sie w 100 czesciach wagowych wody i zobojetnia we¬ glanem sodowym. Otrzymany roztwór zadaje sie ? czesciami wagowymi azotynu sodowego wlewa sie do mieszaniny 30 Czesci wagowych 30% kwasu solnego i 200 czesci wagowych wody z lodem.Otrzymany zwiazek dwuazowy wlewa sie do za¬ wierajacego weglan sodowy roztworu 44,4 czesci wagowych kwasu l-P-chloropropionyloamino-8-hy- droksynaftaleno-3,6-dwusulfonowego. Po zakoncze¬ niu sprzegania barwnik wysala sie odsacza i roz¬ puszcza w 2000 czesci wagowych wody. Do otrzy¬ manego roztworu dodaje sie 1 czesc wagowa kwa¬ su octowego, 30 czesci wagowych krystalicznego octanu sodowego i 100 czesci objetosciowych jed¬ nomolarnego roztworu wodnego siarczanu miedzio¬ wego. W temperaturze 40—$Ó°C wkrapla sie w ciagu 2 godzin okolo 4Ó0 czesci objetosciowych 65% roztworu nadtlenku wodoru. Nastepuje przy tym silne przesuniecie zabarwienia od fioletowoczer¬ wonego do niebieskiego. Reakcja jest zakonczona, gdy nie wystepuje wiecej zmiana zabarwienia w trakcie dodawania hadtlenku wodoru.Utworzony barwnik bedacy zwiazkiem *komple¬ ksowym miedzi wydziela sie za pomoca chlorku sodowego, odsacza i suszy. Barwi on wlókno ce¬ lulozowe na odcienie zielonkawo-niebieakie, nieco przytlumione. Wybarwienie jest odporne na swia¬ tlo i wybitnie odporne na pranie.Jesli zamiast kwasu 1-P-chloropropionyloami* no-«-hy*roksynaftalsncH3, fl-dwusulionowegó za<- stosuje sie odpowiednie ilosci kwasu l,a,^,-dwu- chlccoprapionyloomin0^8-hydrt)ksynafteleno-S,e- dwuBUlfonowego, kwasu l*akrylottoamino-8-hy- droksynaftaleno-8J-dw^ulfonowego, kwas* l,a^- -dwubrotnopfopionyloamind-8*hydroksytiaitaleno- -3,6-dwusulfonowego, kwasu l-p»broinoprop4ony* loanlmo^-hyfsrosmynaitsieno^a^^dwujuironawtta, kwasAi*l^*chloroatoyioik»iniine^-hydroksynalta»-54830 5 lenor3,6-dwusulfonowego lub 1-bromoakryloilo- amino-8-hydroksynaftaleno-3,6-dwusulfonowego, to otrzymuje sie barwniki o podobnych odcieniach i wlasciwosciach. 5 PL

Claims (7)

1. Zastrzezenia patentowe 1.
2. Sposób wytwarzania nowych zwiazków kom¬ pleksowych miedziowych barwników o,o'-dwu- 2. hydroksyazonaftalenowych, odpowiadajacych w 10 postaci wolnych kwasów wzorowi 1, w którym n oznacza liczbe calkowita, wynoszaca najwy¬ zej 3, X — grupe acyloaminowa, X — atom wodoru lub grupe kwasu sulfonowego, a Z — atom wodoru, grupe nitrowa, atom chlorowca 15 6 lub grupe acyloaminowa, przy czym co naj¬ mniej jeden z symboli X i Z oznacza reaktyw¬ na alifatyczna reszte acyloaminowa lub tria- zynyloaminowa, znamienny tym, ze barwniki monohydroksyazonaftalenowe o wzorze 3, w którym n, X, Y i Z maja wyzej podane zna¬ czenia, traktuje sie srodkami oddajacymi miedz, w obecnosci srodków utleniajacych.
3. Sposób wedlug zastrz. i, znamienny tym, ze barwniki monoazowe o wzorze 4, w którym W oznacza reszte 1,3,5-triazynylowa, zawierajaca przynajmniej jeden atom chlorowca, a n jest calkowita liczba dodatnia nie wieksza niz 3, poddaje sie miedziowaniu w srodowisku utle¬ niajacym.
4. KI 22 a, 1 54830 MKP C 09 b (HO,S) 3v'n OH HQ X Y- S03H WZÓR 1 (HO.
5. S) 3 'iT 0H HO NH-A 8 HO^S- (H03S),1- ^zób a Y- SO^H WZÓR 3 H (H03S)n- HO NH-W .
6. N=N •H HO^S- S03H WZÓR it WDA-l. Zam.
7. 7. Nakl. 270 egz. PL