Pierwszenstwo: 13.IV.1965 Austria Opublikowano: 2 5.III.1968 54770 KI. 21 d*, 49 MKP II02 1 Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Stanislaw Dziurzynski, mgr inz. Sla¬ womir Partyga, mgr inz. Zygmunt Rózewicz Wlasciciel patentu: Zaklady Energetyczne Okregu Wschodniego, Radom (Polska) Sposób wykonania uzwojenia transformatora Wynalazek dotyczy sposobu wykonania uzwoje¬ nie transformatora umozliwiajacego uzyskanie sa¬ moczynnej regulacji napiecia po stronie wtórnej.Obecnie znane sa i produkowane trzy zasadnicze rodzaje transformatorów mocy z uzwojeniami krazkowymi, cylindrycznymi i blokowymi/^We^ wszystkich przypadkach uzwojenia wykonuje sie/ z drutu* tasmy lub ioliiy.przy czym kazde z uzwó- jST^jest nawijanl&rro^dzielnie. Transformatory z takimi uzwójeniami^dznaczaja sie duzym pobo¬ rem pradu indukcyjnego w stanie jalowym oraz wzrastajacym wewnetrznym spadkiem napiecia w miare obciazania. Do regulacji napiecia wyposaza sie transformatory zwykle w przelaczniki prze¬ laczane w stanie beznapieciowym lub w przelacz¬ niki podobciazernowe. Ze wzgledu na duze rózni¬ ce w kosztach, transtormatory malych mocy wy¬ posazone sa tylko w przelaczniki przelaczane w stanie beznapieciowym.Szczególnie w tych transformatorach, przy bra¬ ku automatycznej regulacji napiecia wystepuja najwieksze wahania wewnetrznych spadków napiec a zatem i napiec po stronie odbioru, przy czym napiecie maleje w najniekorzystniejszych przy¬ padkach, a mianowicie podczas rozruchu silników czy okresowego wzrostu obciazenia.Celem wynalazku jest uzyskanie samoczynnej regulacji napiecia w transformatorze lub utrzy¬ manie go na stalym poziomie w miare wzrostu obciazenia coscp indukcyjnym (bez przelacznika 15 20 30 zaczepów) oraz obnizenia poboru pradu biernego z sieci.Uzyskuje sie to wedlug wynalazku przez zasto¬ sowanie transformatorów, w których uzwojenia na skutek specjalnego nawijania maja duza pojem¬ nosc szeregowa lub równolegla.Wynalazek jest blizej objasniony na podstawie rysunku, na którym fig. 1 i 2 przedstawiaja prze¬ krój pionowy i poziomy uzwojenia wykonanego wedlug wynalazku, fig. 3 przedstawia schemat uzwojenia jednofazowego z pojemnoscia szerego¬ wa, fig. 4 i 6 — rózne wykonania uzwojen trój¬ fazowych z pojemnoscia szeregowa, fig. 7 — sche¬ mat zastepczy jednej fazy uzwojenia transfor¬ matora z pojemnoscia szeregowa, fig. 8 przedsta¬ wia wykonanie uzwojenia trójfazowego z pojem¬ noscia równolegla, a fig. 9 — schemat zastepczy transformatora z pojemnoscia równolegla. Na ry¬ sunku Rj—LL — oznaczaja opornosc i indukcyjnosc uzwojenia górnego, a R2 i L2 dolnego napiecia, Rm i Lm — opornosc i indukcyjnosc wzajemna, a C pojemnosc uzwojenia.Moga byc zastosowane równiez inne uklady po¬ laczen.Wedlug wynalazku uzwojenie pierwotne, w transformatorach np. górnego napiecia 1 i wtórne, np. dolnego napiecia 2, wykonane sa z blachy mie¬ dzianej wzglednie folii aluminiowej i nawiniete spiralnie na tulei izolacyjnej 4, (wspólnie na calej dlugosci uzwojenia dolnego) na wysokosc okna 5477054770 fdz6nia 5 transformatora (z uwzglednieniem izo¬ lacji od jarzma dolnego i górnego), wzglednie uzwojenie moze skladac sie z kilku partii jedna¬ kowych wymiarów ze zwojami mniejszej wyso¬ kosci od wysokosci okna. Nawijanie uzwojen roiz* poczyna sie od uzwojenia górnego napiecia i po nawinieciu kilku zwojów oba uzwojenia górnego i dolnego napiecia sa nawijane jednoczesnie. Na izolacje zwojowa i miedzyuzwojeniowa stosuje sie papier izolacyjny, papier kondensatorowy lub inna równorzedna izolacje.Wyprowadzenie uzwojen wedlug wynalazku wy¬ konuje sie przy pOlficcy tasmy miedzianej ocyno* wanej o odpowiednim przekroju zaleznym od pra¬ du znamionowego uzwojenia.Gotowe uzwojenie poddaje sie suszeniu, a po wysuszeniu nasyca sie olejem izolacyjnym, wzgled¬ nie nasyca sie w prózni zywica syntetyczna, np w sposób wedlug patentu polskiego nr 45452.Do regulacji napiecia wykorzystana jest duza i odpowiednio dobrana pojemnosc C uzwojen, wy¬ konanych w spoeób opisany powyzej. Zakres regu¬ lacji zalezy od wielkosci i rodzaju obciazenia, po¬ jemnosci i sposobu polaczenia Uzwojen (wlaczenie pojemnosci szeregowo Cfcy równolegle w stosunku do uzwojen).Transformatory z uzwojeniami wykonanymi we¬ dlug wynalazku moga znalezc zastosowanie przede wszystkim jako transformatory malej mocy 2 UWa* gi na male straty jalowe mócy czynnej i biernej, male straty rozproszeniowe oraz samoczynna regu¬ lacje napiecia. Przy równoczesnym nasyceniu 5 uzwojen zywica syntetyczna, osiaga sie znaczne zwiekszenie wytrzymalosci elektrycznej i dyna¬ micznej uzwojenia* 10 15 20 25 PL