Pierwszenstwo: Opublikowano: 5.1.1968 13.Y.1965 (P 108 778) 54425 KI. 42 c, 42 MKP UKD g «i, tofoe Twórca wynalazku: mgr inz. Tadeusz Chylinski Wlasciciel patentu: Instytut Lotnictwa, Warszawa (Polska) Uchwyt zaciskowy do mocowania, szczególnie lopatek silników turbinowych na stanowisku badawczym Przedmiotem wynalazku jest uchwyt zaciskowy przeznaczony do mocowania na stoisku badawczym lopatek silników turbinowych np. w celu dokladne¬ go okreslenia czestosci drgan wlasnych lopatek lub dla przeprowadzenia badan zmeczeniowych w wa¬ runkach, w których stalosc sztywnosci utwierdze¬ nia lopatek w uchwycie, zalezna od sily zacisku, posiada istotne znaczenie dla wyniku prób.W procesie produkcyjnym silników turbinowych zachodzi koniecznosc selekcji lopatek turbin i spre¬ zarek ze wzgledu na ich czestosc drgan wlasnych.Przy próbach tego rodzaju zasadniczo waznym za¬ gadnieniem dla uzyskiwanych wyników jest reali¬ zowalnie w sposób powtarzalny jednakowego mo¬ mentu utwierdzenia poszczególnych badanych lopa¬ tek jednego typu. Dlatego nalezy realizowac okres¬ lona sile zacisku na zamku lopatki. W stosowa¬ nych dotychczas stoiskach badawczych uzywano za¬ cisków hydraulicznych, charakteryzujacych sie na¬ stepujacymi niedogodnymi cechami: skomplikowa¬ na i kosztowna w wykonaniu budowa, oraz duza masa samego uchwytu, co w konsekwencji wyma¬ galo uzycia duzej mocy do wzbudzenia drgan lo¬ patek.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci przez konstrukcje lekkiego uchwytu lopatek, pozwalajacego realizowac w sposób powtarzalny, okreslone co do wartosci, sily zacisku w wymaga¬ nych granicach tolerancji. Spelnienie powyzszego celu uzyskuje sie przez zastosowanie uchwytu spre- 10 15 25 30 2 zynujacego, np. ksztaltem zblizonego do podkowy, którego profil elementów zaciskajacych wykonuje sie w stanie odksztalconym, po przylozeniu sil roz¬ chylajacych uchwyt w miejscu zacisku, równych wymaganej reakcji zamka lopatek.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasnio¬ ny w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uchwyt w widoku bocz¬ nym, a fig. 2 — jego odmiane konstrukcyjna.Jak widac na fig. 1, uchwyt ma ksztalt zblizony do podkowy, a jego ramiona 1 na swych wewnetrz¬ nych powierzchniach posiadaja wykroje 2 o geo¬ metrii obrysu odpowiadajacej negatywowi zamka lopatki. Odmiana konstrukcyjna uchwytu, przed¬ stawiona na fig. 2, jest zaopatrzona w wymienne wkladki 3, w których wykonane sa wykroje 2 o geometrii odpowiadajacej negatywowi zamka lo¬ patki. Odleglosc pomiedzy wymiennymi wklad¬ kami 3 jest okreslona polozeniem powierzchni usta¬ lajacych 4 wykonanych w ramionach 1 uchwytu.Wedlug wynalazku profil negatywu zamka w uchwycie wykonuje sie w stanie odksztalconym.Do ramion 1 w miejscu zacisku zamka lopatki przy¬ klada sie okreslone co do wartosci sily równe pod wzgledem wartosci wymaganym silom zacisku i przeciwnie skierowane w ten sposób, iz odleglosc miedzy ramionami 1 uchwytu ulega odpowiednie¬ mu zwiekszeniu. W tak sprezyscie odksztalconym stanie uchwytu zostaja wykonane w jego ramio¬ nach wykroje 2 o geometrii odpowiadajacej nega- 544253 54425 4 tywowi zamka lopatki. W odmianie konstrukcyjnej uchwytu, zilustrowanej na fig. 2, powyzsza czyn¬ nosc wyciecia profilu zamka 2 wykonuje sie (w od¬ powiednio odksztalconym stanie) po wlozeniu i unieruchomieniu wkladek 3 w ramionach 1 uchwytu.Powyzej omówione zasady konstrukcji i wykona¬ nia uchwytu bedace przedmiotem niniejszego wy¬ nalazku sprawiaja, ze wstawiona lopatka pomiedzy ramiona 1 zostaje, po odjeciu zewnetrznych sil roz¬ chylajacych ramiona uchwytu, zacisnieta i utwier¬ dzona w uchwycie. Wartosc sil sprezyscie zaciska¬ jacych zamek lopatki jest równa wartosci sil od¬ ksztalcajacych ramiona 1 uchwytu podczas obrób¬ ki negatywu profilu zamka w uchwycie. W trak¬ cie prób lub pomiarów uchwyt z utwierdzona lo¬ patka jest mocowany sztywno w znany sposób na stoisku badawczym. Zastosowanie uchwytu we¬ dlug niniejszego wynalazku umozliwia prostsze i lzejsze wykonanie stoisk badawczych dla lopatek silników turbinowych w stosunku do.stoisk z uch¬ wytem o zacisku hydraulicznym, mniejsze zapotrze¬ bowanie mocy do wzbudzenia drgan i prostote obslugi. Uchwyt ten zapewnia niezawodne i po¬ wtarzalne dotrzymanie wymaganych parametrów zacisku zamka lopatki. PL