Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.X.1967 54210 KI. 63 c . J-//oS ?JSU 4j/d MKP B62^ CZYTELNIA Twórca wynalazku: mgr inz. Eugeniusz Konieczny Wlasciciel patentu: Fabryka Samochodów Ciezarowych im. F. Dzier¬ zynskiego, Starachowice (Polska) Urzadzenie do samoczynnego nastawiania luzu miedzy okladzina, a bebnem hamulcowym Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sa¬ moczynnego nastawiania luzu, miedzy okladzina a bebnem w samochodowych hamulcach bebno¬ wych, sterowanych czynnikiem pod cisnieniem.Znane urzadzenie tego typu, których dzialanie oparte jest na zasadzie przesuwania elementu ustalajacego, zalozony luz po przekroczeniu sily tarcia, sa zbyt skomplikowane — a wiec dosc kosztowne w wykonaniu i eksploatacji, jak rów¬ niez w wielu przypadkach okres czasu ich pra¬ widlowego funkcjonowania jest stosunkowo krótki.Na przyklad znaine jest urzadzenie do samoczyn¬ nego nastawiania luzu skladajace sie z tulei umieszczonej poza zespolem rozpierajacym szczeki hamulcowe, w której znajduje sie tlok z materia¬ lu elastycznego — stanowiacy element cierny, osa¬ dzony na drazku, który polaczony jest ze szczeka hamulcowa.Na skutek uruchamiania szczek przez zespól roz¬ pierajacy, element cierny (tlok zostaje scisniety o pewna wielkosc odpowiadajaca (Zalozonemu luzo¬ wi miedzy szczeka a bebnem i o ta sama wielkosc odciaga on szczeke po zakonczeniu hamowania.Powiekszajacy sie luz jest likwidowany przez przesuniecie tegoz elementu ciernego po przekro¬ czeniu granicy jego odksztalcenia sprezystego i tarcia o scianki tulei.Podstawowa wada tego rozwiazania jest nie¬ wielka jego trwalosc oraz niepewnosc dzialania, wynikajaca z tego, ze na skutek czesciowego ziu- 10 15 30 zycia elementu ciernego wzglednie zanieczyszcze¬ nia (brak mozliwosci latwego kontrolowania), przesunieciu szczeki przy hamowaniu nie odpo¬ wiada juz jego odksztalcenie sprezyste, a zatem po skonczeniu hamowania, okladzina nie zostaje odciagnieta od bebna i trze o niego podczas jazdy.Ponadto koszt wykonania urzadzenia jest dosc powazny a jego zabudowanie wymaga dosc duzo miejsca. W innym znanym urzadzeniu, zespól gwarantujacy utrzymanie zalozonego luzu sklada sie z elementów rozpierajacych w postaci pierscie¬ ni tlokowych z materialu sprezystego lub klesz¬ czy tarczowych, iktóre wbudowane sa w silnie na¬ pietym stanie, ustalajac tlok lub drazek tloka na potrzebny luz za pomoca odpowiednich zderzaków.Wada tych urzadzen jest dosc duza sila po¬ trzebna do przesuwania tloka a zatem utrudniony jest proces hamowania, przyczym w przypadku zmeczenia materialu ciernego lub jego czesciowego zuzycia, urzadzenie calkowicie przestaje dzialac.Ponadto urzadzenia te wymagaja stosowania ma¬ terialów drogich, posiadajacych stala charakterys¬ tyke wytrzymalosciowa, ich wykonanie musi byc precyzyjne, przy czym montaz calego zespolu jest bardzo trudny.Zadanie wytyczone w celu usuniecia tych wad i niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wyna¬ lazkiem w nastepujacy sposób: zespól ustalajacy zalozony luz miedzy okladzina a bebnem sklada¬ jacy sie z tulei oraz osadzonego przesuwnie w 5421054210 niej popychacza szczeki, umieszczony jest bezpo¬ srednio w cylindrze roboczym zespolu rozpieraja¬ cego, który zaopatrzony jest w cierne sprzegla wzdluzne, skladajace sie kazde np. z trzech roz¬ mieszczonych na obwodzie dociskaczy.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w jed¬ nej iz mozliwych odmian konstrukcyjnych na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój wzdluz osi zespolu rozpierajacego, natomiast fig. 2 — przekrój poprzeczny przez wzdluzne sprzeglo cierne. Jak pokazano na fig. 1, tuleja 'dystansowa 1 umieszczona jest w cylindrze 2 zespolu rozpie¬ rajacego miedzy dociskaczami 3 stanowiacymi sprzeglo cierne. Zabudowane w korpusie cylindra robojcaego^doiuskacze 3 z których kazdy sklada sie z elemenitu; cldrmego 4 np. plytki z twardej gumy olej o-odpornej, podkladki stalowej 5 oraz wkre¬ tu dociskowego *6 utrzymuje tuleje dystansowa 1 w polozeniu pozwalajacym na wysuniecie popy¬ chacza rtizpiepajacego szczeke, az do calkowitego zahamowania.Dlugosc czesci cylindrycznej popychacza 7 osa¬ dzonego luznie w tulei oporowej 1 jest wieksza od dlugosci samej tulei o wielkosc zalozonego luzu Iz miedzy okladzina a bebnem hamulcowym.Dzialanie urzadzenia zgodnie z wynalazkiem jest nastepujace: Na skutek wzrostu cisnienia czynnika (np. plynu hamulcowego), spowodowane naciskiem na pedal hamulca, tloczki rozpierajace 8 w cylin¬ drze przesuwaja popychacz 7 dociskajac tym sa¬ mym szczeke do bebna.Po skonczeniu hamowania, cisnienie czynnika spada, a zatem sprezyna odciaga szczeke wraz z popychaczem 7 do oporu jego kolnierza 9 o tuleje dystansowa 1.Powiekszajacy sie luz, na skutek zuzywania sie okladziny, likwidowany jest samoczynnie na bie¬ zaco w procesie hamowania, gdyz tloczki rozpie¬ rajace 8 rozsuwajac szczeki, dzialaja zarówno na popychacz 7 jak i tuleje dystansowa 1 której prze¬ suniecie w sprzegle wymaga zaledwie nieco wiek¬ szej sily od sil jakie wywiera sprezyna odciaga¬ jaca szczeke od bebna.Ze wzgledu na to, ze sila pochodzaca od spre¬ zyn odciagajacych szczeke od bebna, stanowi bar¬ dzo mala czesc sily dociskajacej szczeke w czasie hamowania (okolo -^- ), zastosowanie powyzsze¬ go rozwiazania nie utrudnia w zadnym stopniu procesu hamowania, ani tez nie zwieksza w wy¬ czuwalnym stopniu sily jaka trzeba naciskac pedal hamulca.Rozwiazanie powyzsze ma szereg zalet, do któ- 5 rych przede wszystkim nalezy zaliczyc: — prosta i zwarta budowe, zajmujaca bardzo mala przestrzen, a co za tym idzie, niski koszt wykonania calego zespolu i dogodnosc w jego zabudowaniu. 10 — bardzo latwy montaz, wynikajacy stad, ze elementy wzdluznego sprzegla ciernego zakla¬ da sie w swobodnym stanie z zewnatrz i na¬ pina je dopiero w czasie regulacji na po¬ trzebna sile tarcia. 15 — pewnosc dzialania — na skutek braku mozli¬ wosci zanieczyszczenia zespolu, jak równiez niewielkiego obciazenia elementów ciernych sprzegla. — mozliwosc latwej regulacji sily przenoszonej 20 przez sprzeglo cierne po pewnym okresie je¬ go eksploatacji.Powyzsze rozwiazanie moze byc z powodzeniem zastosowane do wszystkich ukladów hamulców ste¬ rowanych czynnikiem pod cisnieniem. 25 PL