09.111.1965 Wlochy Opublikowano: 30.IX.1967 KI. 63 d, 2a/02 MKP d60S UKD Twórca wynalazku: Lidia Musiani Wlasciciel patentu: Luigi Musola, Yerona (Wlochy) Urzadzenie do zwiekszania przyczepnosci kól pojazdów mechanicznych do jezdni Wiadomo jest, ze przyczepnosc kól pojazdów me¬ chanicznych z normalnymi oponami pneumatyczny¬ mi do nawierzchni drogi bywa niewystarczajaca gdy nawierzchnia znajduje sie w stanie specjalnym, a wiec na przyklad gdy jest pokryta sniegiem, lo¬ dem itp.W takich przypadkach znane jest zakladanie na opony urzadzen z wystepami, które wciskajac sie w jezdnie powiekszaja wspólczynnik tarcia miedzy kolem i jezdnia. Do tego celu sa stosowane elemen¬ ty z gumy lub lancuchy metalowe, które sa w róz¬ ny sposób zakladane na opony. Zakladanie tego ro¬ dzaju nieciaglych wystepów na biezniki opon wy¬ woluje jednak ciagle szybko po sobie nastepujace pionowe wychylenia obracajacego sie kola, co wy¬ woluje uszkodzenie opon i zawieszenia kól.Celem wynalazku jest podanie urzadzenia daja¬ cego dodatkowa elastyczna i podatna powierzchnie bieznikowa, która mozna zastosowac obok biezni¬ kowej powierzchni opon i która wezmie na siebie tylko czesc ciezaru pojazdu, którego przewazajaca reszta nadal bedzie obciazac cpony pneumatyczne.Ta dodatkowa powierzchnia nosna ma zasadniczo charakter ciagly i jest w ten sposób wykonana, ze opona pneumatyczna nadal spoczywa na jezdni tak, ze zadna czesc pojazdu nie podlega anormalnym naprezeniom.Wynalazek ma na celu urzeczywistnienie urza¬ dzenia, dajacego te dodatkowa powierzchnie nosna i dajacego moznosc wlaczania jej w pozycje czyn- 25 na lub bierna, przy czym jezeli tego wymagaja wa¬ runki drogowe, wprowadzenia w jedna lub druga pozycje mozna przeprowadzic w sposób szybki i prosty. W ten sposób urzadzenie to moze byc na stale zamocowane na kolach pojazdu i tylko w ra¬ zie potrzeby moze byc przeprowadzane z pozycji biernej w pozycje czynna.Urzadzenie wedlug wynalazku do zwiekszania przyczepnosci kól pojazdów mechanicznych do jez¬ dni sliskiej na przyklad oblodzonej lub zasniezonej, które rozwiazuje wyzej podane zagadnienie, skla¬ da sie z osiowo zakladanego i na zewnatrz kól mo¬ cowanego korpusu srodkowego, polaczonych z tym korpusem kilku promieniowo przesuwnych ele¬ mentów lukowych, których obwód jest tak uksztal¬ towany, ze pod naprezeniem moze przyjac kolowo nawiniety element sprezysty o silnie przyczepnej powierzchni zewnetrznej, sprezyn uciskajacych po¬ wyzszy element sprezysty promieniowo na zewnatrz, oraz rozlaczalnych zastawek do ograniczenia pro¬ mieniowego ruchu elementów lukowych na ze¬ wnatrz.Kolisty, nawiniety na te elementy lukowe ele¬ ment sprezysty stanowi korzystnie sprezyna srubo¬ wa,, której obwód jest splaszczony celem powieksze¬ nia powierzchni nosnej.Rozlaczalne zastawki sa korzystnie tak uksztalto¬ wane, aby ograniczaly promieniowy ruch elemen¬ tów lukowych w ten sposób, aby one mogly przy¬ jac dwa polozenia, przy czym w obydwóch tych 540243 54024 4 polozeniach promien zewnetrznego obwodu elemen¬ tu sprezystego nawinietego na elementy lukowe, jest mniejszy od promienia zmontowanej na tym kole opony i w jednym z tych polozen powierzch¬ nia obwodowa elementu sprezystego nawinietego na elementy lukowe, wchodzi w stycznosc z jezdnia obok opony pneumatycznej, a w drugim polozeniu igdy jej nie dotyka.Wynalazek bedzie dalej objasniony za pomoca opisu przykladowego rozwiazania uwidocznionego n~ rysunkach, na których fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie urzadzenie wedlug wynalazku w jego pozycji roboczej w widoku z boku, fig. 2 — wyci¬ ek tego. samego urzadzenia w pozycji biernej, rów¬ niez w widoku z boku, fig. 3 — urzadzenie zalozone na kolo w pozycji roboczej, w przekroju piono¬ wym, fig. 4—7 rózne elementy urzadzenia w po¬ wiekszeniu, fig. 8 — czesciowy przekrój wzdluz li- rii VIII—VIII na fig. 1, fig. 9 i 10 — dwa widoki dzwigni do wprowadzania urzadzenia z jego pozycji czy"nej w pozycje bierna lub odwrotnie.Jak wynika z fig. 1—3 urzadzenie wedlug wyna¬ lazku ma tarcze 1 i beben 2 stanowiace razem kor¬ pus srodkowy. Beben 2 zamyka sie za pomoca po¬ krywy 3 przykrywajacej piaste w wielu znanych pojazdach mechanicznych. Pokrywe 3 wciska sie w otwarte obrzeze bebna 2 (fig. 3) przez co zostaje ona w nim zamocowana. Na zewnetrznej stronie bebna 2 sa przynitowane sprezyny plaskie, skla¬ dajace sie z dwóch ramion 4, 5 tworzacych razem elipse. Ramie 4 sprezyny ma w srodku wyciecie (fig. 8) przez które przechodzi ramie 5 sprezyny sa¬ siedniej. Ramie 5 sprezyny jest w tym celu wyko¬ nane jako wezsze niz wyciecie w ramieniu 4, ale o*bydwa ramiona 4 i 5 maja te sama elastycznosc i odpornosc na wygiecia i przy ucisku sprezyny te sa jednakowo obciazone. Konce 6 tych sprezyn sa poszerzone i maja zawiniete brzegi tak, aby obej¬ mowaly lukowe elementy 7, do których sa przyni¬ towane. Kazda sprezyna 4, 5 jest swymi koncami 6 przynitowana do wlasnego elementu 7, tak ze ele¬ menty te sa od siebie niezalezne. Elementy 7 maja przekrój kanalowy (fig. 3) w którym osadzona jest pod naprezeniem srubowa sprezyna 8 (fig. 1 i 2), która laczy ze soba sprezyste lukowe elementy 7 i której zwoje dla wytworzenia dostatecznej po¬ wierzchni nosnej sa od zewnatrz splaszczone (fig. 3).Innymi slowy srubowa sprezyna 8 jest tak uksztal¬ towana, ze tworzy powierzchnie nosna, która jest wieksza niz gdyby miala ona w przekroju ksztalt kola.Plaskie sprezyny 4—5 naciskaja na elementy 7 w kierunku odsrodkowym, zasadniczo z wieksza si¬ la niz sila nacisku srubowej sprezyny 8 w kierun¬ ku dosrodkowym. Dla ograniczenia ruchu elemen¬ tów 7 w kierunku odsrodkowym sa przewidziane za¬ stawki w postaci promieniowych pretów 9 z któ¬ rych kazdy swym zewnetrznym koncem przechodzi przez otwór w srodku elementu 7 i konczy sie ha¬ kiem 10, który to hak dwoma swymi pazurami przytrzymuje dwa sasiadujace ze soba zwoje srubo¬ wej sprezyny 8 i przytrzymuje ja w kanale ele¬ mentu 7 (fig. 4).Zwrócona ku srodkowi kola czesc preta 9 ma zgrubienie 11 przechodzace przez otwór w sprezy¬ nie 4, 5 i otwór w bebnie 2. Na tym zgrubieniu jest osadzona zastawka 12 przytrzymujaca pret .9 przez sprezyne 4, 5. Zastawka 12 przechodzi przez wiek¬ szy od niej otwór w bebnie 2 i jest przytrzymywa- 5 na na obrzezu mniejszego od niej otworu w spre¬ zynie 4, 5 (fig. 4, 5).Zastawka 12 ma boczny otwór polozony blizej jednego jej konca i przez ten otwór oraz odpowie¬ dni otwór w zgrubieniu 11 przechodzi trzpien mo¬ cujacy zastawke 12 na zgrubieniu 11. Odwracajac zastawke otrzymuje sie drugie polozenie preta 9.Jedno z tych polozen jest uwidocznione na fig. 5.W tym polozeniu zgrubienie 11 preta 9 jest najbar¬ dziej wysuniete na zewnatrz bebna 2 co odpowiada najwiekszemu wysunieciu na zewnatrz elementów 7. W tym polozeniu elementy 7 tworza kolo o naj¬ wiekszej srednicy i urzadzenie jest w pozycji czyn¬ nej.Jezeli zastawka 12 zostanie zdjeta i zamocowana w pozycji odwróconej o 180° (fig. 2 i 4) prety 9 a z nimi i elementy 7, oraz sprezyna 8 znajda sie w pozycji, w której srednica zewnetrzna urzadzenia jest mniejsza i w tym polozeniu cale urzadzenie znajdzie sie w pozycji biernej.Aby zastawka 12 miala ustalone polozenie w sto¬ sunku do zgrubienia 11 preta 9, ma ona wglebienie 13, a zgrubienie 11 ma odpowiadajace jemu splasz¬ czenie (fig. 5—7).Do przeprowadzenia urzadzenia w pozycji czyn¬ nej (fig. 1) w pozycje bierna (fig. 2) i odwrotnie, kazdy pret 9 musi byc przesuniety promieniowo wbrew wyporowi sprezyny 4, 5 i kazda zastawka 12 musi byc zdjeta, odwrócona o 180° i z powrotem zalozona dla przytrzymania preta 9 w nowym polo¬ zeniu.Do latwego i prostego wykonywania tych czyn¬ nosci sluzy przykladowo dzwignia 14 uwidocznio¬ na na fig. 9 w widoku z boku i na fig. 10 w widoku z góry. Jest ona równiez pokazana liniami kres¬ kowymi na fig. 3. Na jednym koncu dzwignia 14 jest splaszczona i ma zagiete widelkowe pazurki 15 ustawione w pewnej od siebie odleglosci,, która jest wieksza od srednicy preta 9 ale mniejsza od sred¬ nicy zgrubienia 11 tego preta. Zakladajac dzwignie 14 pazurkami 15 na pret 9 i chwytajac tymi pazur¬ kami 15 male wyciecie 16 w bebnie (fig. 3) i ucis¬ kajac dzwignie 14 w kierunku strzalki F, powoduje sie oparcie dzwigni o zgrubieniu 11, i promieniowe przesuniecie preta 9 do srodka, co pozwala na wy¬ suniecie odnosnej zastawki z otworu w bebnie 2, zdjecie jej, odwrócenie i ponowne zalozenie w po¬ zycji odwróconej.Na fig. 3 uwidoczniono urzadzenie zmontowane na kole pojazdu mechanicznego. Obrecz kola 17, na której osadzona jest opona 18 jest w znany sposób przymocowana stozkowymi nakretkami 20 do bebna 19 kola, zamocowanego na czopie 21 osi pojazdu.W tym jednak przypadku nalezy zwykle sruby wy¬ mienic na dluzsze sruby 22 wystajace na zewnatrz.Na te sruby 22 nasadza sie tarcze 1 korpusu urza¬ dzenia, zaopatrzona w odpowiednie otwory i przy¬ twierdza nakretkami 23. Odkrecajac nakretki 23 mozna zdjac urzadzenie z kola bez potrzeby zdej¬ mowania kola z bebna 19. Mozna równiez to urza¬ dzenie w prosty sposób zamocowac na kole przez 15 20 25 30 25 40 45 50 55 605 54024 « zdjecie pokrywy 3 zalozenie tarczy 1 na sruby 22, przykrecenie nakretkami 23 i wcisniecie pokrywy 3 w srodkowy otwór bebna 2.Nalezy zauwazyc, ze urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku, zaklada sie korzystnie tylko na kola napedowe pojazdu i sa one zakladane i zdejmowane w polo¬ zeniu biernym (wedlug fig. 2) to znaczy takim, w którym najwiekszy promien urzadzenia jest mniejszy od odleglosci osi kola od jezdni. Promien urzadzenia wedlug wynalazku w polozeniu biernym jest tak duzy, aby przy zalozeniu go na kolo, ze¬ wnetrzny obwód srubowej sprezyny 8 nie dotykal jezdni i to nawet przy pelnym obciazeniu pojazdu, to znaczy gdy opona 18 jest najbardziej zdeformo¬ wana), na przyklad gdy z powodu kamieni jezdnia staje sie nierówna.Z urzadzeniem w tym stanie i przy tych samych warunkach pojazd z urzadzeniem wedlug wynalaz¬ ku moze jechac z ta sama szybkoscia jak pojazd bez tego urzadzenia. Gdy podczas jazdy natrafi sie na warunki niekorzystne, a wiec gdy jezdnia staje sie gladka i sliska na przyklad z powodu sniegu lub oblodzenia, wtedy przy uzyciu dzwigni 14 mozna latwo i szybko przeprowadzic urzadzenie w stan czynny wedlug fig. 3.Jezeli omawiane kolo teoretycznie nie bedzie do¬ tykalo ziemi, urzadzenie przyjmie ksztalt kolisty o promieniu, który jest mniejszy od promienia opo¬ ny jak na fig. 1, gdzie obwód opony pneumatycz¬ nej jest pokazany linia punktowa 24. Ta sama linia jest uwidoczniona czesciowo na fig. 2, dla pokaza¬ nia, ze w pozycji biernej urzadzenie wedlug wy¬ nalazku ma promien duzo mniejszy niz w pozycji czynnej. Gdy to urzadzenie jest zamocowane na kole pojazdu mechanicznego i pojazd stoi na dro¬ dze, wtedy opona pneumatyczna deformuje sie, jak to pokazano na fig. 3 na skutek ciezaru wlasnego i ladunku pojazdu i urzadzenie wedlug wynalazku wchodzi wtedy w stycznosc z jezdnia.Zastawki 12 sa tak zaprojektowane i ustawione, ze w polozeniu czynnym urzadzenia odksztalcenie opon 18 wystarcza aby srubowa sprezyna 8 swa zewnetrzna powierzchnia dotykala jezdni two¬ rzyla dodatkowa powierzchnie bieznikowa, dla osiagniecia tego aby urzadzenia za pomoca plas¬ kich sprezyn przejelo czesc obciazenia pojazdu okreslonego zalozeniami i polozeniem zastawek 12.Okolicznosc, ze urzadzenie wedlug wynalazku w stanie czynnym przejmuje na siebie pewna czesc obciazenia pojazdu mechanicznego, ma ten skutek, ze zwoje srubowej sprezyny 8 bedace w stycznosci z jezdnia, uciskaja na swój lukowy element 7, a przez niego na odpowiedni promieniowy pret 9 do srodka urzadzenia tak, ze odpowiednia zastawka 12 wysuwa sie troche do wewnatrz z odpowiedniego otworu w bebnie7 2, co pokazano w dolnej czysci fig. 3.Nalezy zauwazyc, ze po ustaniu nacisku na dany element 7, odnosna zastawka 12 wskakuje z powro¬ tem w odpowiedni otwór w sciance bebna 2, gdyz dzieki wglebieniom l^(fig. 5—7) jest stale utrzy¬ mywana w odpowiedniej do tego otworu pozycji.Czesc obciazenia pojazdu przejeta przez urzadzenie, jest tak duza„ ze pozwala srubowej sprezynie 8 na wywieranie skoncentrowanego nacisku na jezdnie pozwalajacego na przyklad na zaglebienie sie w po¬ krywe lodowa i zapobieganie zarzucaniu pojazdu, co zostalo potwierdzone w doswiadczeniach praktycz¬ nych. PL