Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sprzeg¬ lo elektromagnetyczne wieloplytkowe, z nierucho¬ ma cewka sluzace do przeniesienia momentu obro¬ towego miedzy ukladem czynnym i biernym do¬ wolnego mechanizmu, którego elektromagnes jest wyodrebniony w postaci osobnego zespolu, umiesz¬ czonego obok zespolu plytek, dzieki czemu stru¬ mien magnetyczny nie zamyka sie przez plytki.Znane sprzegla elektromagnetyczne wieloplytko¬ we z cewka obrotowa maja ta zasadnicza wade, ze prad musi byc w nich doprowadzony za pomo¬ ca szczotek i kolektorów. W celu usuniecia tej wady zastosowano sprzegla elektromagnetyczne wieloplytkowe z nieruchoma cewka, która dzieki temu moze byc zasilana bezposrednio przez prze¬ wody. W znanych rozwiazaniach tego rodzaju cewka umieszczona jest pod zespolem plytek, przy . czym korpus sprzegla, pierscien dociskowy oraz plytki sa wykorzystane jako elementy, przez które zamyka sie strumien magnetyczny.Zasadnicza wada tego rodzaju sprzegiel jest ko¬ niecznosc stosowania plytek wykonanych z mate¬ rialu ferromagnetycznego oraz stosunkowo duzy skok elementu dociskajacego, zwiazany z koniecz¬ noscia uprzedniego usuniecia luzu miedzy plytka¬ mi, w trakcie wlaczania sprzegla, a tym samym odpowiednio duza bezwladnosc jego dzialania.Wskutek tego nie nadaja sie one do mechanizmów wymagajacych sprzegiel szybko dzialajacych na przyklad do obrabiarek kopiarek. 10 15 20 25 30 Inna wada znanych dotychczas sprzegiel z nie¬ ruchoma cewka jest ich stosunkowo duza srednica zewnetrzna bedaca wynikiem umieszczenia cewki pod zespolem plytek. Powoduje ona znaczne pred¬ kosci poslizgu w chwili zalaczania i podczas biegu luzem oraz stosunkowo duzy moment szczatkowy, a w wyniku tego intensywne grzanie sie sprzegiel.Ponadto stosowanie plytek stalowych wiaze sie z koniecznoscia intensywnego chlodzenia, w wyni¬ ku czego znane sprzegla z nieruchoma cewkaj pra¬ cuja wylacznie na mokro.Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa sprzeglo elektromagnetyczne wieloplytkowe z nieruchoma cewka wedlug wynalazku, w którym zespól elek¬ tromagnesu jest konstrukcyjnie wyodrebniony i przesuniety osiowo wzgledem zespolu plytek sprzegla. Dzieki temu uzyskuje sie mozliwosc znacznego zmniejszenia jego srednicy, a tym sa¬ mym zmniejszenia predkosci poslizgu w momen¬ cie wlaczania i podczas biegu luzem, a tym sa¬ mym mniej intensywne wydzielanie sie ciepla.Ponadto w sprzegle wedlug wynalazku wyeli¬ minowano zamykanie sie strumienia magnetycz¬ nego przez zespól plytek, co umozliwia z jednej strony zastosowanie plytek z materialów parama¬ gnetycznych, korzystniejszych pod wzgledem pra¬ cy sprzegla oraz zmniejszenie skoku elementu do¬ ciskowego, a wskutek tego znacznie szybsze dzia¬ lanie sprzegla. Dzieki temu sprzeglo wedlug wy¬ nalazku moze znalezc zastosowanie równiez w ob- 5390153901 3 rafoiarkach kopiarkach jak równiez moze byc wy¬ posazone w plytki cierne z wylozeniami z teksto- litu, brazu itp.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku przedstawiajacym elektromagnetyczne sprze¬ glo wieloplytkowe z nieruchoma cewka w poloze¬ niu zwolnionym, w przekroju osiowym.Sprzeglo to sklada sie z nastepujacych podsta¬ wowych zespolów: z korpusu, obudowy, zespolu plytek i z elektromagnesu.Korpus sprzegla w jego przykladowym rozwia¬ zaniu konstrukcyjnym przedstawionym na rysun¬ ku, sklada sie z piasty 1 zaklinowanej na nieuwi- docznionym walku ukladu czynnego lub biernego oraz z osadzonej na niej tulei kolnierzowej 2 za¬ bezpieczonej od obrotu za pomoca klina J, a od przesuwu osiowego za pomoca pierscienia osad- czego 4.Obudowa sprzegla ma postac tulei 5, polaczonej za pomoca kolnierza 6 z elementem ukladu bier¬ nego lub czynnego mechanizmu i zaopatrzonej w rowek 7, w którym sa osadzone wystepy plytelc zewnetrznych 8, osadzonych przesuwnie w obudo¬ wie 5, z. ukladu plytek wewnetrznych 9, osadzo¬ nych przesuwnie lecz nieobrotowo w tulei kolnie¬ rzowej 2, z plytek krancowych 10 polaczonych z tuleja 2 oraz ze sprezyny odporowej 11 odsuwa¬ jacej jedna z plytek krancowych 10 od zespolu plytek 8 i 9.Elektromagnes sprzegla wyposazony jest w cew¬ ke 1£, umieszczona w obudowie 13 z materialu ferramagnetycznego, ulozyskowanej na piascie 1 sprzegla za pomoca lozyska 14 i zabezpieczonej od przesuniec osiowych za pomoca pierscienia 15, przytwierdzonego do piasty 1 i pierscienia slizgo¬ wego 16 oddzielajacego obudowe 13 od przymoco¬ wanej do piasty 1 nieruchomej zwory 17. Ponadto elektromagnes jest zaopatrzony w ruchoma zwore 18, osadzona przesuwnie na zewnetrznej po¬ wierzchni obudowy 13 i polaczona za pomoca1 gwintu 19 z elementem dociskajacym 20, który ma postac tulei, osadzonej przesuwnie na zworze nieruchomej 17. Miedzy zwora nieruchoma 17, a zwora ruchoma 18 znajduje sie szczelina 21. przy czym po wlaczeniu cewki 12 w obwód pradu zwora ruchoma 18 przesuwa sie w kierunku strzal¬ ki L Piasta 1 i tuleja 2 korpusu sa ponadto za¬ opatrzone w kanaly smarownicze 22. Dzialanie wieloplytkowego sprzegla elektromagnetycznego z nieruchoma cewka wedlug wynalazku jest na¬ stepujace: W polozeniu wylaczonym przedstawio¬ nym na rysunku miedzy plytkami 8 i 9 wystepuje nieuwidoczniony na rysunku luz umozliwiajacy ich wzajemne slizganie sie, a wskutek tego nieza¬ lezny ruch walka polaczonego na przyklad z ukla¬ dem biernym i obudowy polaczonej z ukladem czynnym mechanizmu.Po wlaczeniu pradu w obwód cewki 12, zasila¬ nej za pomoca nieuwidocznionych na rysunku eo 4 przewodów, strumien 23 powstajacy w obwodzie magnetycznym zlozonym z obudowy 13, zwory nieruchomej 17 oraz zwory ruchomej 18 powodu¬ je przesuniecie tej ostatniej oraz polaczonego z nia elementu dociskowego 20 w kierunku strzalki I i docisniecie przez plytke krancowa 10 ukladu plytek zewnetrznych 8 i wewnetrznych 9. W wy¬ niku tego nastepuje sprzegniecie obudowy 5 i kor¬ pusu 1, 2 sprzegla, a tym samym ukladu biernego i czynnego mechanizmu.Dzieki wyodrebnieniu elektromagnesu w oddziel¬ ny zespól konstrukcyjny i umieszczeniu go obok zespolu plytek uzyskuje sie okolo trzykrotne zmniejszenie czasu niezbednego do zadzialania sprzegla w porównaniu do znanych sprzegiel z nieruchoma cewka, oraz zamkniecie strumienia magnetycznego poza zespolem plytek 8, 9, 10, wskutek czego sprzeglo moze byc korzystnie wy¬ posazone w plytki 8, 9 z wykladzina z materialu paramagnetycznego o wysokim wspólczynniku tar¬ cia i malej scieralnosci np. z tekstolitu, brazu itp.Po wlaczeniu zasilania cewki 12 sprezyna 11 powoduje odsuniecie plytki krancowej 10 oraz elementu dociskowego 20 i zwory ruchomej W w prawe skrajne polozenie, a tym samym zwol¬ nienie zacisku plytek zewnetrznych 8 i wewnetrz¬ nych % które zeslizgujac sie po sobie, powoduja wylaczenie sprzegla.Elektromagnetyczne sprzeglo wieloplytkowe z nieruchoma cewka wedlug wynalazku moze zna¬ lezc zastosowanie zwlaszcza w mechanizmach na¬ pedowych i posuwowych obrabiarek. PL