WynaJlazek niniejszy dotyczy rozszcze¬ piania ciezszych weglowodorów w fazie plynnej, celem wytwarzania weglowodorów lzejszych sposobem, zapewniajacym wiek¬ sza wydajnosc w porównaniu z metodami ctosowanemi obecnie* W procesach tego rodzaju proponowa¬ no juz nagrzewanie weglowodorów lub ole¬ jów rozszczepianych do wlasciwej tempe* ratury pod cisnieniem, najkorzystniej w re¬ torcie rurowej, i przepuszczanie nagrzanego plynu do komory reakcyjnej, która moze nie byc nagrzewana, ale znajduje sie pod cisnieniem i zabezpieczona jest od strat cieplnych. Z komory tej weglowodór prze¬ chodzi przez odpowiednio nais-tawialhy za¬ wór do komory rozprezczej, poczem skra¬ pla sie czastkowo. W warunkach podobnych w zabiegu pojedynczym mozna uzyskac o* kolo 40%, a po usunieciu olejów lzejszych ciezsza pozostalosc moze wrócic do obiegu, w celu dalszego przetwarzania.Obecnie stwierdzono, ze przeszkode do dailszego przetwarzania iwiegilowodorów w zabiegu pojedynczym stanowi obnizenie wspólczynnika przetwarzania, wskutek wzrostu w pozostalosciach ilosci olejów lzejszych, Wytwarzanych przez rozszcze¬ pianie. Stwierdzono równiez, ze wspólczyn¬ nik rozszczepiania zalezy od róznicy tem¬ peratur pomiedzy doplywajacym surow¬ cem i olejem, zawartym w komorze reak¬ cyjnej, a mianowicie! im wieksza jest ta róznica, tern szybciej przebiega reakcja, ale szybkosc ta zmniejsza sie znowu ze wzro^stem ilosci olejów lzejszych zawartych w oleju ciezszym, W mysl wynalazku niniejszego wejgjlo- wodory olejów lzejszych odprowadzaja sie z komory rozsiZfCzepiajfycej wi sposób cia¬ gly, w miare ich powstawania, przy tempe¬ raturze i cistaiienilu, umozliwiajacych reak¬ cje rozszczepiania wi masie olejów ciez¬ szych, która przeto nie zawiera takiej ilo¬ sci (wzglednej) olejowi Lzejszych, wytwo¬ rzonych przez rozszczepianie, jaka mogla¬ by znacznie obnizyc " wydajnosc reakcji.Najkorzystniej jiestt wtprowadzac oleje lzej¬ sze ''z etyentuaihiemi gazami stalymi wi po¬ staci pary do komlory odplywowej, posia¬ dajacej temperature nizsza od temperatury komory reakcyjnej, dosc jednak wysoka, by zapobiegala pod zastosowanem cisnie¬ niem (cisnieniem komory reakcyjnej) skra¬ planiu sie olejów ponizej pewnej gestosci wlasciwej, podczas gdy ewentualnie unie¬ sione oleje ciezsze skraplaja sie w tej do¬ datkowej komorze,, odchodzac nastepnie poprzez chlodnice odplywowa do komory reakcyjnej, celem ponownej obróbki.Olej swiezy wprowadza sie do komory reakcyjnej ewentualnie wraz z olejem po¬ wracajacym z obiegu w stanie, w razie po¬ trzeby, podgrzanym do temperatury wogó- le nizszej od temperatury rozszczepiania, w którym to wypadku rozpyla sie go lub po¬ zwala mu spadac na powierzchnie olejów poddawanych rozszczepianiu, Albo tez wpulszcza sie go, ewentualnie z olejem juz obrobionym, do czesci dolnej komory reak¬ cyjnej do masy olejów ciezszych, doprowa¬ dzajac w tym wypadku podgrzewanie do temperatury rozszczepiania, celem zasila¬ nia cieplem komory reakcyjnej, która w tym wypadku moze sie nawet obejsc bez nagrze¬ wania zewnetrznego, byleby byla zabezpie¬ czona od strat cieplnych; Istota wynalazku niniejszego opisana jest ponizej, odpowiednio do zalaczonego rysunku, przedstawiajacego ogólne urza¬ dzenie do wykonywania sposobu niniejsze¬ go. Poszczególne czesci aparatury tej, jako powszechnie znane, nie wymagaja opisu ich Kudowy, Olej surowy ze zbiornika zasilczego A plynie przez zawiór wsiteczny a do pompy tloczacej d1. Litera B oznaczona jest retor¬ ta nitrowa, C—retorta rozszczepiajaca czyili przetwarzajaca, inaczej reakcyjna, D—ko¬ mora odplywowa na szczycie komory C, a E—skraplacz czyli chlodnica odplywowa, polaczona z jednej strony z komora D z drugiej zas z komora reakcyjna C. Litera F oznaczona jest kolumna oczyszczajaca, G —komora rozprezcza, H—chlodnica pozo¬ stalosci, J, J—zbiorniki oleju, K—wymie- j niacze ciepla, L—urzadzenie do oczyszcza¬ nia pary, M—skraplacz glówny oleju lek- i kiego, N—oddzielacz gazu, O, O—zbiorni¬ ki okju lekkiego i P—zbiornik gazu, ( Olej z naczynia zasilczeigo A przetla¬ cza sie pompa d1 przez wymieniacze ciekla K, a nastepnie retorte B, ogrzewana gazem ze zbiornika P ailfoo bezposredlnio przez wy¬ dzielajaca gaz koncowa czesc aparatury, albo wreszcie ogrzewana olejem ze zibionni- ka A. Olej plynie z pompy przez zawór dz do wymieniacza K i dalej przez zawór k do retorty wyposazonej! w wezownice 6, zao¬ patrzona w rure doplywowa 6a i rure od¬ plywowa 62, która nagrzany olej odplywa do komory reakcyjnej C, ewentualnie do¬ kladnie izolowanej, która moze nie byc o- grzewana z zewnatrz, albowiem retortaB \ nagrzewa olej dostatecznie do wywolania reakcji w komorze przetwarzajacej. Skoro olej w komorze tej osiagnie wystarczajaca temperature, proces mozna prowadzic dalej, pompujac swiezy oleji przewodem c, wypo¬ sazonym w zawory c1 i c2 do górnej czeslci komory C, gdzie olej spada na powierzch¬ nie nagrzanego oleju znaj dulj-acego sie w tej komorze, albo mozna przepuszczac olej przez mase oleju znajdujacego sie w dolnej czesci komory reakcyjnej.Istnieja zatem dwie metody dostarcza¬ nia swiezego oleju do komory C. Wedlug — 2 —pierwszej olej zostaje podgrzany do tempe¬ ratury nieco wyzszej od panujacej w ko- morze C zapomoca przepuszczania oleju przez wymieniacz ciepla K i retorte B; we- dluig zas drugiej metody, przy zarrikriieciai zaworów a2 i k, swiezy olej zostaje wpro¬ wadzony przez zawory ó1 i c2 dla polacze¬ nia sie z olejem, powracajacym z obiegu (jaL to opisane jest ponizej) wskutek cze¬ go temperatura dlejto naplywajacego do ko¬ mory reakcyjnej jest stosunkowo niska/ W ostatnim tym wypadkui cieplo, niezbedne do Ogrzewania komory reakcyjnej1, doprowa¬ dza olej przetlaczany z retorty B pompa c4 i ogrzewany w rzeczonej retorcie do tem¬ peratury wyzszej od temperatury komory reakcyjnej. Doplyw oleju sWiezego i powra¬ cajacego z obieigu utrzymuje temperature komory na wlasciwym poziomie. Wymie¬ niacz ciepla K staje sie tu zbyteczny. Ogól¬ ny ,proces pozostaje jednak ten sam w obu sposobach doprowadzania oleju swiezego.Komora odplywowa D, do której naply¬ waja pary i gazy z komory reakcyjnej C, polaczona jest zaworem naslawialnym d, dzialajakrym przy maksymalnem cisnieniu rozszczepiania, z komora rozprezcza G, do której lekkie rozszczepione oleje i gazy do¬ plywaja przez pomieniony zawór, komore te utrzytnfuje sie w ternlperatuirze stosunko¬ wo niskiej1 i jest ona polaczona mra g z de- flegmatorem czyli kolumna oczyszczajaca F. Cziesc par w komorze D skrapla sie i po¬ wraca do komory reakcyjnej C przez chlod¬ nice E, kroplami spadajac na powierzchnie olejów w komorze C. Olej ciezki z komory C odplywa przez zawór c7. Ciezsze czesci ole¬ jów lekkibh, unoszone w postaci pary z ko¬ mory odplywowej1 D, skraplajia sie w komo¬ rze rozpireziczej G i w kolumnie F i skro¬ plone oleje te odplywaja rurami ^ i f do zbiorników oleju palnego J, przyczem go-v racy olej1 z rektyfikatora przeplywa poczat¬ kowo naokolo wejziownicy w wymieniaczu K, a olej z komory rozprezczej — przez chlodnice pozostalosci ff. Oleje palne czy¬ li ciezkie, uzyskane w ten sposób, mozna poddac dalszemu rozszczepianiu. Oleje z komory reakcyjnej C mozna odprowadzic czesciowo przez zawór c3 i pompe c4 napo- wrót do rury 6^ retorty B celem ogrzewa¬ nia, czesciowo zas przez drulgi zawór c5 do zasilczego konca urzadzenia poza pompa tloczaca d1, gdy chce sie mieszac czesc rozszczepionego czesciowo oleju z olejem swiezym celem dalszej przeróbki. Gazy oraz oleje lekkie odciagaja sie ze szczytu kolum¬ ny oczyszczajacej F, zaopatrzonej w gór¬ nej czesci w ochladzana woda wezownice f1 przez rure /2 i zawór /3 do oczyszczacza pary L, a stamtad rura / i przez zawór Z1 do skraplacza glównego M, z którego oleje lekkie odchodza do oddzielacza gazów N.Z przyrzadu tego gazy odplywaja przez za¬ wór n nastawiany na cisnienie okolo 3,5 kg na cm2 do zbiornika gazowego P albo cze¬ sciowo do retorty B w celach nagrzewania.Oleje lekkie ze skraplacza M po przejsciu oddzielacza gazów splywaja do zbiorni¬ ka O.Pary z komory C odchodza bezposred¬ nio do komory D, umieszczonej! ponad tam¬ ta, a poniewaz komora D utrzymfuje sie w pozadanej temperaturze, nizszej od tempe¬ ratury komory reakcyjnej, oleje lekkie o punikcie wrzenia ponizej pewnego poziomu, np. 200° C, odchodza w postaci pary do ko¬ mory rozprezczeji G, oleje zas o punkcie wrzenia powyzej telgo poziomu odplywaja dó chlodnicy odplywowej E, gdzie zostaja ochlodzone zanim wejida ponownie z olejem swiezym do komory reakcyjnej C. Tempe¬ ratura w komorze odplywowej D jest kry¬ tyczna dla zadanego Zjgóry rodzaju oleju lekkiego. Rzecz zrozuJmiala, ze w miare wzrostu cisnienia na mieszanine olejów wzrasta szybko temperatura wrzenia, ale temperatura wrzenia czesci lzejszych wzra¬ sta szybciej, niz temperatura Wrzenia sklad¬ ników ciezszych, tak iz róznice pomiedzy punktami wrzenia reddkuje cisnienie. Tem¬ peratura odplywajacego oiejt* nalezy prze-* ~ 3 =-to utrzymywac na pozlomle stalym w grani¬ cach bardzo waskich.Olej z komory reakcyjnej C odplywa rura c6 przez nastawialny zawór c7 z po¬ ziomu na pewnej wysokosci ponad dolnym jej koncem przez wezowfrice /4 do czesci dolnej kolumny oczyszczajacej F, nagrze¬ wajac ja do pozadanej temperatury, poczem oleje te odchodza przez zawór rozlprezczy g2 do komory rozprezczej G, zaopatrzonej w nastawialny zawór g3. Oleje przeprowa¬ dzane w ten sposób bezposrednio z komory reakcyjnej C do komory rozprezczej G, za¬ wieraja skladniki lekkie i ciezkie, oddzie¬ lajace sie w komorze rozprezczej i w ko¬ lumnie, do której pary naplywaja z komory rozprezczej, jak to juz wskazano powyzej.Zastosowane temperatury i cisnienie zmieniaja sie w pewnym zakresie, zaleznie od natury obrabianych olejów, miniej wie¬ cej pozostaja jednak w granicach nastepu¬ jacych. W komorze reakcyjnej C stosuje sie temperatura od 450° C—550° C, a cisnie¬ nie okolo 42—70 atm. Swiezy olej mozna podgrzewac wt razie zasilania przez retor¬ te B do temperatury 5000—600° C dla za¬ bezpieczenia temperatury tej w komorze reakcyjnej; przy bezposredniein zasilaniu komory reakcyjnej pod)grzewanie nie jest potrzebne, a krazenie przez pompe c4 i re¬ torte B reguluje sie w ten sposób, aby tem¬ peratura komory reakcyjnej C pozostawala miedzy 450° i 550° C, co pozwala na opro¬ wadzanie oleju zimnego. Pompa doprowa¬ dzajaca olej swiezy pracuje pod cisnieniem 42—70 atm odpowiednio do cisnienia w ko¬ morze reakcyjtaej. Komora odplywowa D, do której doplywaja pary rozszczepionych olejów, nagrzewa sie do temperatury po¬ wyzej 200 C, zazwyczaj 360°—400° C, a cisnienie jej jest oczywiscie takie, jakie pa^ nuje w komorze reakcyjnej, z która jest polaczona, najkorzystniej otworami w ruro- watem wydluzeniu gomory ceakcyjnej, sie¬ ga jacena przez dno komory odplywowej ku górze, przyczem chlodnica E olejów powra¬ cajacych jest polaczona z czescia dolna komory D. Zawór miedzy komorami D i G nastawiony jest w ten sposób, iz otwiera sie pod cisnieniem okolo 42 atm lub wyzej, sto¬ sownie do cisnienia w komorze C; w komo¬ rze rozprezczej G utrzymuje sie cisnienie o- kolo 5,25 atm , a temperatura okolo 350° C.Cisnienie w deflegmatorze czyli kolumnie F moze wynosic okolo 5,25 atm; komora C oddzielona jest od kolumny F zaworem g* obierajacym sie pod cisnieniem okolo 5,25 atm na cm2. Odplyw gazów i olejów najlzejszych z kolumny miarkuje zawór &-, otwierajacy sie pod cisnieniem okolo 1,75 atm.Olej skroplony w komorze rozprezczej G odprowadza sie, np. do zbiornika oleju cjezkiejgo przez zawór nastawiony! mniej wiecej na 5,25 atm. Wezownica /4, polaczo¬ na z komora reakcyjna C i Umieszczona w czesci dolnej kolumny F, komunikuje sie zapomoca zaworu g2 (otwierajacego sie pod cisnieniem w komorze reakcyjneji) z rura, otwierajaca sie w komorze G na pewnej wysokosci od dna, aby oleje ciezkie z ko¬ mory reakcyjnej plynely przez wezownice pod cisnieniem, oddajac cieplo skroplonym olejom w kolumnie F, a stad na dno komo¬ ry rozprezczej G i wreszcie do zbiornika oleju ciezkiego J.Nagrzewanie komory reakcyjnej C moz¬ na w razie potrzeby uskuteczniac badzto z zewnatrz, badz wewnetrznie, spalajac o- lej lub gaz, wytworzone w procesie rozr szczepiania, lufo inne jakiekolwiek paliwo, albo tez zapomoca przyrzadów elektrycz¬ nych, przegrzana para, goracemi gazami lub tym podobnemi srodkami. Badz tez; jak to opisano piowyzej, wystarcza podgrzewanie samego oleju, aby utrzymac pozadana tem¬ perature w komorze reakcyjnej, zabezpie¬ czonej w tym wypadku od strat zewnetrz¬ nych, Temperatura komory odplywowej D* ustala sie ponizej temperatury krytycznejy odpowiadajacej cisnieniu najlzejszego ole¬ ju, którego nie chce sie odprowadzic w sta- — 4 —malny punkt wrzenia Tozs^^one^c^-^r ju, teto nizsza jest temperatura ukladu od-. n^Wfc^ 4^d cd- pl^M»f»;BPi»4a temperature 350°-450°C, a cisnienie okolo 56 atm, temperatura wrze^ ma olejów lekkich wynosi okolo 200°C.Podczas gdy temperatury i cisni^fiia, wskazane piowyzej, odpowiadaja rozmai¬ tym olejom, przytacza sie ponizej przyklad przeróbki oleju szczególnego (maziut ba- kunski o ciezarze wlasciwym 0,901).Temperatura w komorze reakcyjnej wynosila 525°C a cisnienie — 56 atm. Tem¬ peratura komory odplywowej wynosila 365°C pod temze cisnieniem. Wydajnosc obróbki stanowila 47% (liczac na mase przerabianego oleju ciezkiego), lekkiego o- leju o ciezarze wlasciwym 0,739, a punkt wrzenia powyzej 200PC. Ilosc gazu wyno¬ sila 13,3%, a pozostalosci 39% o ciezarze wlasciwym 0,924. PL