19.XII.1964 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 31.VIII.1967 53756 KI. 21 f, 84/02 MKP H 05 b hA UKD Twórca wynalazku: WolfgangBrenner } Wlasciciel patentu: VEB Wetron Weida Werk fur elektronische Bau- i urzack Pbu gruppen der Regelungstechnik, Weida/Turyngia ^owiaj ozsnypus, (Niemiecka Republika Demokratyczna) "^'^ " Uklad elektryczny do stabilizacji natezenia pradu oraz strumienia swietlnego lamp jarzeniowych, zasilanych z przetwornic tranzystorowych # Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen przetwornic tranzystorowych, umozliwiajacych prace lamp jarzeniowych przy uzyciu niskich na¬ piec stalych, jakie wystepuja na przyklad w sie¬ ciach pokladowych taboru kolejowego, w autobu¬ sach, samolotach i innych srodkach komunikacji.Przy tym dzieki temu ukladowi natezenie pradu, a wskutek tego i strumien swietlny lamp jarze¬ niowych nie wykazuje zauwazalnych wahan nawet w przypadku silnych wahan napiecia sieci pokla¬ dowej.Znane sa takie uklady polaczen, w których ob¬ wód kolektor-emiter w tranzystorze sluzy do ogra¬ niczania i stabilizacji natezenia pradu lampy, przy czym tranzystor ten albo jest wlaczony bezposred¬ nio miedzy zródlem napiecia stalego i przetworni¬ ca, albo tez jest zasilany z dodatkowego uzwoje¬ nia przetwornicy przez odpowiednie prostowniki.Jednakze w tych ukladach oprócz duzego nakladu srodków technicznych w postaci licznych tranzy¬ storów, oporników, diod i innych elementów wy¬ stepuje znaczne pogorszenie sprawnosci.Jest takze przyjete, ze w przystawkach tranzy¬ storowych z przetwornicami wlacza sie indukcyj- nosc w obwód lampy. Wynika stad oprócz ograni¬ czenia pradu takze równoczesna stabilizacja pradu lampy i strumienia swietlnego, poniewaz ze zmia¬ na stalego napiecia zasilajacego zmienia sie tez czestotliwosc napiecia na lampie w taki sposób, ze w zwiazku z zastosowaniem indukcyjnego ogra- 25 30 2 nicznika pradu w postaci dlawika osiaga sie w przyblizeniu kompensacje. Jest ona tym lepsza, im wiekszy jest spadek napiecia na indukcyjnym ograniczniku pradu, przy czym jednak pogarsza sie sprawnosc urzadzenia.Znane sa równiez uklady, w których w przy¬ padku wahan stalego napiecia w sieci czestotli¬ wosc zmienia sie w wiekszym stopniu, niz jest to potrzebne dla utrzymania stalego pradu w lampie za pomoca dlawika. Uklad taki wymaga jednak stosowania wielu drogich elementów konstruk¬ cyjnych.Znany jest poza tym z literatury taki uklad, w którym w obwodzie bazy przetwornicy przeciw- sobnej wystepuje polaczenie równolegle opornika sterujacego i ukladu RC, zlozonego z kondensatora i termistora. Przy wahaniach napiecia sieci zespól taki przeciwdziala jednakokierunkowym zmianom pradu lampy, dzieki czemu strumien swietlny po¬ zostaje w przyblizeniu staly mimo wahan napiecia sieci. Znaczna wada takiego urzadzenia jest jednak duza bezwladnosc urzadzenia regulacyjnego, spo¬ wodowana przez termistor. Wskutek tego przy na¬ glych wahaniach napiecia w sieci pokladowej wy¬ stepuja szkodliwe krótkotrwale migania swiatla.Celem wynalazku jest znalezienie takiego ukladu polaczen, zeby przy niewielkim nakladzie srodków technicznych, co wyraza sie niewielka iloscia ele¬ mentów skladowych urzadzenia, nie wystepowaly wymienione wady. 5375653756 3 Zadaniem wynalazku jest znalezienie takiego ukladu polaczen tranzystorowej przystawki do za¬ silania lamp jarzeniowych, w którym mimo silnie wahajacego sie napiecia sieci uzyskuje sie daleko idaca stabilizacje pradu lampy jarzeniowej, a tym samym jej strumienia swietlnego.W ukladzie wedlug wynalazku zadanie to zo¬ stalo rozwiazane dzieki temu, ze w obwodzie bazy przetwornicy tranzystorowej równolegle do opor¬ nika sterujacego wlacza sie zespól kondensatora i jfednego lub dwu elementów nieliniowych o wla¬ snosciach stabilizacyjnych dla pradu lub napiecia, w szczególnosci diod Zenera.Uklad wedlug wynalazku pozwala wyeliminowac uciazliwe wahanie jasnosci lamp jarzeniowych, które dotychczas bylo dokuczliwe dla pasazerów, szczególnie w wagonach kolejowych.Szczególna zalete stanowi niewielka ilosc elek¬ tronicznych elementów konstrukcyjnych w ukla¬ dzie wedlug wynalazku, w stosunku do znanych rozwiazan. Zbedne sa w nim drogie elementy re¬ gulacyjne, takie jak na przyklad stosowane w sie¬ ciach pokladowych w kolejnictwie regulatory we¬ glowe, które maja niski stopien sprawnosci dzia¬ lania, szybko sie zuzywaja, a poza tym wymagaja ciaglej konserwacji. W przeciwienstwie do tego uklad wedlug wynalazku zuzywa sie w bardzo malym stopniu i prawie w ogóle nie wymaga kon¬ serwacji.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladach wykonanie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy ukladu, a fig. 2 — schemat ideowy odmiany ukladu o bardziej pewnym dzialaniu.W ukladzie przedstawionym na fig. 1 obydwa emitery tranzystorów 1 i 2 sa polaczone z dwoma uzwojeniami pierwotnymi 7 i 8 transformatora ge¬ neracyjnego 12, a oba kolektory tranzystorów sa polaczone ze soba bezposrednio.Sterowanie tranzystorów 1 i 2 odbywa sie w obwodach baz za posrednictwem uzwojen sprzezenia zwrotnego 9 i 10. Opornik 6 ulatwia start, a regulacyjny opornik 5 we wspólnym obwo- 5 dzie baz sluzy jako opór sterujacy. Równolegle do niego, zgodnie z wynalazkiem, wlaczony jest sze¬ regowy uklad, zlozony z kondensatora 4 i stabili¬ zujacego napiecia elementu 3, w tym przypadku w postaci diody Zenera. Takie polaczenie elemen- 10 tów 3 i 4 daje w wyniku stabilnosc skladowej na¬ piecia przemiennego na szeregowym ukladzie 3 i 4 mimo wahan napiecia zasilajacego, dzialajacego na zaciskach wejsciowych 13 i 14. Wskutek tego rów¬ niez wysterowanie tranzystorów 1 i 2 jest stale. 15 Wówczas prad i strumien swietlny lampy jarze¬ niowej, dolaczonej do uzwojenia wtórnego 11 prze¬ twornicy tranzystorowej nie wykazuja juz zauwa¬ zalnych wahan. Szczególna zaleta takiej regulacji jest brak bezwladnosci. jq Na fig. 2 pokazano uzupelniony uklad, w którym przeciwsobne wlaczenie dwu diod Zenera 3 umo¬ zliwia bardziej skuteczna stabilizacje. Sposób dzia¬ lania jest w zasadzie taki sam, jak w ukladzie we¬ dlug fig. 1. 25 30 35 PL