Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.V.1967 53431 KI. 21 a4, 70 MKP H03j JlC/^ UKfl) Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Andrzej Machalski, mgr inz. Andrzej Neyman, mgr inz. Jerzy Radoniewicz Wlasciciel patentu: Zaklady Radiowe im. Marcina Kasprzaka, Warsza¬ wa (Polska) Sposób przestrajania obwodów nadawczych i odbiorczych w urzadzeniach radiowych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób jednoczes¬ nego przestrajania obwodów nadawczych i odbior¬ czych w urzadzeniach radiowych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Wynalazek znajdzie zastosowanie w radiosta¬ cjach nadawczo-odbiorczych zwlaszcza w urzadze¬ niach przewoznych lub stacjonarnych malej mocy.W znanych radiowych urzadzeniach nadawczo- -odbiorczych stosuje sie niezalezne rozwiazania konstrukcyjne do przestrajania odbiornika i na¬ dajnika. Jesli przestrajanie nadajnika i odbiorni¬ ka odbywa sie za pomoca jednego pokretla, do¬ stepnego na manipulatorze, to informacja opera¬ tora jest rozdzielana na dwa niezalezne uklady napedowe, z których jeden przestraja czesc od¬ biorcza, a drugi czesc nadawcza. Ruchy robocze elementów strojacych sa rózne dla toru nadaw¬ czego i odbiorczego.Przypadek ten, w przykladzie wykonania dla jednozakresowego i jednoobwodowego toru nadaw¬ czego oraz jednozakresowego dwuobwodowego to¬ ru odbiorczego, jest przedstawiony w postaci ki¬ nematycznego schematu blokowego na fig. 1 ry¬ sunku, gdzie w torze nadawczym, element prze- strajajacy obwód 1, uruchamiany jest za pomoca przekladni 2, na przyklad tasmowej, napedzanej przez silnik elektryczny 3, lub przez prad naped reczny 4. Silnik elektryczny 3, sterowany jest przez uklad sterowniczy 5. Elementy przestrajane 6 i 7 w torze odbiorczym, sa uruchamiane za po- 2 moca przekladni 8, na przyklad tasmowej, nape¬ dzanej przez silnik elektryczny 9, lub przez na¬ ped reczny 10. Silnik elektryczny 9 sterowany jest przez uklad sterowniczy 11. 5 W innym przypadku, przedstawionym w postaci kinematycznego schematu blokowego na fig. 2, wspólny dla toru nadawczego i odbiorczego uklad sterowniczy 12, steruje silnik elektryczny 3, oraz silnik elektryczny 9. 10 Sposób wspólnego sterowania silnika 3 w torze nadawczym oraz silnika 9 w torze odbiorczym, stosuje sie jedynie w urzadzeniach wiekszych.W urzadzeniach malych, obwody nadawcze i od¬ biorcze przestraja sie niezaleznie w sposób recz- 15 n7 Jak naprzyklad w radiotelefonie jednowste- gowym typu GR410 firmy Redifon. Wada opi¬ sanych urzadzen jest przestrajanie obwodu na¬ dawczego i odbiorczego za pomoca dwóch odreb¬ nych zródel sily. 20 Celem wynalazku jest uproszczenie manipulacji przy przestrajaniu obwodów' nadawczych i od¬ biorczych w urzadzeniach radiowych nadawczo- odbiorczych zwlaszcza malej mocy.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie spo- 25 sobu tym znamiennego, ze jednoczesnie zmienia sie czestotliwosc rezonansowa toru nadawczego i odbiorczego za pomoca jednego zródla napedu, przy czym za pomoca jednej przekladni urucha¬ mia sie jeden lub wiecej elementów strojacych. 30 w obwodach nadawczych, zas za pomoca drugiej 5343153431 3 przekladni, jeden lub wiecej elementów stroja¬ cych w obwodach odbiorczych.Urzadzenie do stosowania tego sposobu jest tym znamienne, ze jest zaopatrzone w walek wyposa¬ zony w dwa kólka pasowe oraz kólko zebate, któ- 5 re jest sprzegniete z kólkiem zebatym osadzonym na osi pokretla oraz kólkiem zebatym osadzonym na osi silnika elektrycznego.Jedno z osadzonych na walku kólek pasowych napedza przesuwajaca sie na rolkach tasme z za- 10 ippcowana do niej pólka z rdzeniem ferrytowym, ktAry przesuwajac sie wewnatrz uzwojenia cewki, zmienia indukcyjnosc obwodu nadawczego.Drugie kólko pasowe napedza inna przesuwa¬ jaca sie na odrebnych rolkach tasme z zamoco- 15 wana do niej pólka z dwoma rdzeniami ferryto¬ wymi, które przesuwajac sie wewnatrz uzwojen, zmieniaja indukcyjnosc dwóch strojonych obwo¬ dów odbiorczych.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy- 20 kladzie wykonania, dla jednozakresowego jedno- obwodowego toru nadawczego i jednozakresowe¬ go dwuobwodowego toru odbiorczego, przedsta¬ wionego na rysunku, na którym fig. 3 przedsta¬ wia w postaci kinematycznego schematu blokowe- 25 go sposób bedacy przedmiotem wynalazku, £ig 4 — urzadzenie bedace przedmiotem wynalaz¬ ku w widoku z przodu, fig. 5 — w widoku z bo- iku, w kierunku zaznaczonym strzdlka na fig. 4, oraz fig. 6 — w przekroju wzdluz linii A—A, za- 30 znaczonej na fig. 4.W schemacie przedstawionym na fig. 3, element przestrajajacy obwód nadawczy 1, uruchamiany za pomoca przekladni 13, na przyklad tasmowej, oraz elementy przestrajajace obwody odbiorcze 6 35 i 7, uruchamiane za pomoca przekladni 14, na przyklad tasmowej, sa napedzane za pomoca prze¬ kladni, na przyklad zebatej, przez silnik elek¬ tryczny 15, lub przez naped reczny, na przyklad pokretlo 16. Uklad sterowniczy 12 steruje silnik 40 elektryczny 15, co pozwala na zdalne przestraJa¬ nie obwodów z manipulatora. Przekladnie tasmo¬ we 13 i 14 oraz obwód nadawczy 1 i obwody od¬ biorcze 6 i 7 dobiera sie tak, aby tor nadawczy i tor odbiorczy byly jednoczesnie zestrojone na za- 45 lozona ta sama czestotliwosc. Zarówno tor na¬ dawczy, jak i tor odbiorczy moga posiadac jeden lub wiecej zakresów czestotliwosci, zas dla kaz¬ dego zakresu jeden lub wiecej obwodów strojo¬ nych. Jako elementy strojace w obwodach rezo^ 50 nansowych moga byc zastosowane zmienne po¬ jemnosci lub zmienne indukcyjnosci, na przyklad cewki z przesuwanym rdzeniem ferrytowym.W urzadzeniu bedacym przedmiotem wynalazku {fig. 4), na walku 17 sa osadzone kólka 18 i 19, 55 oraz kólko zebate 20, które jest sprzegniete z kól¬ kiem zebatym 21, osadzonym na osi pokretla 16 i z kólkiem zebatym 22, osadzonym na osi silni¬ ka 15. Przekladnie tasmowa 13 w torze nadaw¬ czym, stanowi kólko 18, napedzajace tasme 23, 60 .slizgajaca sie na rolkach: 24, 25, 26, 27 i 28 (fig. 5).Do tasmy 23 jest przytwierdzona w dwóch miej¬ scach pólka 29 z przymocowanym do niej rdze¬ niem ferrytowym 30. Rdzen ferrytowy 30 moze przesuwac sie wewnatrz korpusu 31, na którym 65 jest nawiniete uzwojenie 32. Uzwojenie 32 ze rdze¬ niem ferrytowym 30, stanowi element strojony w obwodzie 1 toru nadawczego.Przekladnie tasmowa 14 w torze odbiorczym stanowi kólko 19, napedzajace tasme 33, slizga¬ jaca sie na rolkach 34, 35, 36, 37 i 38 (fig. 6). Do tasmy 33 jest przytwierdzona w dwóch miejscach pólka 39, z przymocowanymi rdzeniami ferryto¬ wymi 40 i 41, Rdzen ferrytowy 40 moze przesuwac sie wewnatrz korpusu 42, z uzwojeniem 43, zas rdzen ferrytowy 41, wewnatrz korpusu 44, z uzwo¬ jeniem 45. Uzwojenie 43, z przesuwanym rdzeniem 40, stanowi strojony element w obwodzie 6, zas uzwojenie 45, z przesuwanym rdzeniem 41, stro¬ jony element w obwodzie 7, toru odbiorczego.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest na¬ stepujace. Za pomoca pokretla 16 i kól zebatych 21 i 20 przy napedzie recznym, lub za pomoca silnika elektrycznego 15 i kól zebatych 22 i 20 przy napedzie mechanicznym, nadaje sie ruch obrotowy walkowi 17, a dzieki temu i osadzonym na walku 17, kólkom 18 i 19. Kólko 18 przesuwa tasme 23, co wywoluje ruch przytwierdzonej do niej pólki 29, a dzieki temu przesuwanie sie rdze¬ nia 30 wewnatrz uzwojenia 32 i przez to zmiane indukcyjnosci strojonego obwodu 1, w torze na¬ dawczym. Kólko 19 przesuwa tasme 33, co wywo¬ luje ruch przytwierdzonej do niej pólki 39, z przy¬ mocowanymi do niej rdzeniami ferrytowymi 40 i 41. Przesuwanie sie rdzenia 40 wewnatrz uzwo¬ jenia 43, powoduje zmiane indukcyjnosci strojone¬ go obwodu 6, zas przesuwanie sie rdzenia 41 wew¬ natrz uzwojenia 45, zmiane indukcyjnosci strojo¬ nego obwodu 7, znajdujacych sie w torze odbior¬ czym. Do pólki 29 w torze nadawczym, oraz do pólki 39 w torze odbiorczym, moze byc przy¬ twierdzone jeden lub wiecej rdzeni ferrytowych. PL