PL53346B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 10.Y.1967 53346 KI. 57 a, 7/10 MKP G 03 b kfr CZYTELNIA ftlKOu Patentowego PnhWej U?*-- Wspóltwórcy wynalazku: prof. Zbigniew Bojarski, dr Zbigniew Ziolow- ski, Joachim Komander Wlasciciel patentu: Instytut Metalurgii Zelaza im. Stanislawa Staszica, Gliwice (Polska) Rentgenowska kamera ogniskujaca Przedmiotem wynalazku jest rentgenowska ka¬ mera ogniskujaca, przeznaczona do strukturalnych badan próbek litych lub uformowanych z prosz¬ ków metali, mineralów, materialów ceramicznych i innych, przy wykorzystaniu ogniskowania pro¬ mieni rentgenowskich na obwodzie cylindrycznej kasety fotograficznej metoda Bragg-Brentano.Znane kamery rentgenowskie do badan metoda Bragg-Brentano wyposazone w cylindryczne ka¬ sety fotograficzne, zamocowane sztywno do kor¬ pusu kamery, pozwalaja na wykonywanie po jednym rentgenogramie na kazdym filmie. W tych warunkach prowadzenie badan porównawczych jest utrudnione, poniewaz dla wykonania drugie¬ go rentgenogramu trzeba wymieniac kasete foto¬ graficzna razem z cala kamera, co wiaze sie z ko¬ niecznoscia powtórnego nastawiania ukladu opty¬ cznego. Ponadto w znanych kamerach stoliki do mocowania próbek obracaja sie tylko wokól po¬ ziomej osi kamery, natomiast nie moga wykony¬ wac ruchów w plaszczyznie badanej powierzchni, przez co pole badania próbek jest male i przy gru- bokrystalicznych materialach linie dyfrakcyjne maja charakter nieciagly.Celem wynalazku jest opracowanie takiego urzadzenia, które eliminujac niedoskonalosc zna¬ nych kamer, pozwoliloby na wykonywanie trzech równoleglych zdjec na jednej blonie fotograficz¬ nej, a równoczesnie na zwiekszenie pola naswiet¬ lania badanej próbki.Cel ten osiagnieto przez opracowanie kamery rentgenowskiej w ksztalcie cylindra z wycietym segmentem, w której kaseta fotograficzna zamo¬ cowana jest przesuwnie w uchwycie kamery i wy- 5 posazona w srube nastawcza oraz dwa metalowe pierscienie dzielace powierzchnie czynna blony fotograficznej na trzy równolegle pasma. Na kon¬ cu kasety znajduje sie nastawna plytka z otwor¬ kami do znakowania rentgenogramów i zasuwka 10 do centrowania kasety wzgledem ukladu optycz¬ nego. Stolik kamery wyposazony jest w obroto¬ wy uchwyt do mocowania próbek, polaczony ze¬ bata przekladnia z silniczkiem elektrycznym na¬ pedu. Uchwyt próbki zamocowany jest przesuw- 15 nie w kierunku prostopadlym do osi padania pro¬ mieni rentgenowskich.Urzadzenie wedlug wynalazku pokazane jest na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia rzut pionowy kamery, fig. 2 — jej rzut po- 20 ziomy, fig. 3 — przekrój poprzeczny kasety foto¬ graficznej, fig. 4 — przekrój stolika do mocowa¬ nia próbki wraz z silniczkiem napedowym mecha¬ nizmu obracania uchwytu próbki, zas fig. 5 — przekrój poziomy stolika do mocowania próbki 25 z mechanizmem obracania uchwytu próbki i re¬ gulacji pola badania.Kaseta 1 kamery wedlug wynalazku zamocowa¬ na jest przesuwnie w uchwycie 3 z czopem 15 dla mocowania kamery w gniazdku aparatu rentge- 30 nowskiego. Kasete mozna przesuwac w stosunku 53 346 r53 346 3 4 do uchwytu 3 za pomoca sruby nastawczej 4. Ka¬ seta wyposazona jest w dwa wewnetrzne metalo¬ we pierscienie 19 o szerokosci po Vs szerokosci czynnej kasety, oslaniajace 2/s powierzchni blony fotograficznej 20 przed naswietleniem w czasie wykonywania zdjec rentgenowskich. Na koncu ka¬ sety zamocowana jest centrujaca plytka 7 z trze¬ ma otworkami o róznych srednicach, umieszczo¬ nych w odleglosciach odpowiadajacych odleglos¬ ciom osi trzech segmentów kasety i sluzacych do znakowania blon za pomoca wiazki promieni rent¬ genowskich. Plytke mozna przesuwac za pomoca sruby nastawczej 8. Otwory w plytce zakrywa za¬ suwka 9 z oznaczonymi na niej punktami do cen¬ trowania kasety i otworkami, które po odsunieciu zasuwki pokrywaja sie z otworkami w plytce 7.Po odkryciu otworków w plytce promienie rent¬ genowskie oznaczaja na blonie fotograficznej os rentgenogramu. Wejscie do kasety zamykane jest nakladka 17. mocowana do kasety za pomoca sru¬ by 18.W panewce ramienia 16 uchwytu 3 zamocowa¬ ny jest osiowo w stosunku do kasety 1 i przechyl¬ nie wzgledem osi promieni rentgenowskich sto¬ lik 5 do mocowania próbki badanego materialu wraz z obrotowym uchwytem 6 do przytrzymywa¬ nia próbek i przesuwnym w stosunku do osi pa¬ dania promieni rentgenowskich.Do mocowania stolika pod ustalonym katem w stosunku do promieni rentgenowskich sluzy sruba dociskajaca 14. Na osi stolika osadzona jest na wpuscie panewka 13 z lacznikiem, przytrzymuja¬ cym elektryczny silniczek 10 napedzajacy poprzez przekladnie zebata 11 uchwyt 6 z badana próbka.Nastawianie silniczka 10 wzgledem obrotowego uchwytu 6 umozliwia przechylne mocowanie sil¬ niczka wraz z przekladnia 11 w laczniku panew¬ ki 13, zaopatrzonej w srube dociskowa 12.Po przygotowaniu kasety znanym sposobem za¬ klada sie ochronne pierscienie 19 i wprowadza ka¬ sete do uchwytu 3. Za pomoca sruby 4 ustawia sie kasete w ten sposób, azeby promienie rentge¬ nowskie padaly na punkt oznaczony na zasuwce centrujacej plytki 7, odpowiadajacy pasmu blony, 5 na którym ma byc robiony rentgenogram. Po od¬ sunieciu zasuwki promienie rentgenowskie ozna¬ czaja na blonie fotograficznej punkt odniesienia rentgenogramu.Próbki przeznaczone do badan osadzone sa na plycie stolika 5 lub w uchwycie 6. Jezeli promie¬ nie rentgenowskie padaja na zamocowana w uchwycie 6 próbke w osi stolika, wówczas pole badania jest stosunkowo nieduze. Przez przesu¬ niecie osi obrotu uchwytu 6 wzgledem osi padania promieni rentgenowskich mozna zwiekszyc pole badania próbki i w ten sposób poprawic ciaglosc linii dyfrakcyjnych na rentgenogramach badanych materialów. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Rentgenowska kamera ogniskujaca z kaseta fo¬ tograficzna w ksztalcie cylindra z wycietym seg¬ mentem, przeznaczona do strukturalnych badan materialów metoda Bragg-Brentano, znamienna tym, ze kaseta (1) zamocowana jest przesuwnie w uchwycie (3) ze sruba nastawcza (4) i wyposazona w dwa wewnetrzne, metalowe pierscienie (19) dzielace powierzchnie czynna fotograficznej blo¬ ny (20) na trzy równolegle pasma, zas na jej kon¬ cu znajduje sie nastawna plytka (7) z otworkami do znakowania rentgenogramów i z zasuwka (9), sluzaca do centrowania kasety w stosunku do ukladu optycznego kamery, zas stolik (5) kamery wyposazony jest w obrotowy uchwyt (6) do mo¬ cowania próbek, polaczony zebata przekladnia (11) z elektrycznym silniczkiem (10), ponadto uchwyt (6) zamocowany jest przesuwnie w kierunku pro¬ stopadlym do osi padania promieni rentgenow¬ skich. 15 20 25 30 35KI. 57 a, 7/10 53 346 MKP G 03 b 12 1*i 13 Fig-ZKI. 57 a, 7/10 53 346 MKP G 03 b # 4 y&L^i^n Bltk 1398/67 250 egz, A4 PL