W innym wykonaniu, wedlug wynalazku, bieznia walków przy pierscieniu wewnetrznym ma zagle¬ bienie, którego przekrój osiowy odpowiada mniej wiecej krzywiznie tworzacej walków. Dzieki temu walki moga praktycznie byc obciazone na calej swojej dlugosci. W ten sposób, wskutek zwiekszo¬ nej powierzchni nacisku przy pierscieniu wewne¬ trznym, obciazalnosc jest taka jak w normalnym lozysku walkowym.Korzystnym okazal sie fakt, ze zaglebienie w we¬ wnetrznej biezni lozyska tworzy osiowa prowadnice po obu stronach walków. Inny wariant urzadzenia wedlug wynalazku przewiduje, ze zaglebienie w wewnetrznej biezni lozyska, szczególnie w przy¬ padku lozyska slizgowego poprzecznego stozkowego lub lozyska walkowego stozkowego, tworzy jedno¬ stronna osiowa prowadnice dla walków.Wynalazek dotyczy równiez zaglebienia w biezni pierscienia wewnetrznego, które to zaglebienie jest szersze niz osiowa dlugosc walków i wystaje osio¬ wo po obu stronach walków. Wybór postaci wyko¬ nania zalezy kazdorazowo calkowicie od warunków poszczególnego przypadku.Wynalazek mozna zastosowac do róznych typów lozysk wahliwych, w których dotychczas stosowa¬ no cylindryczne elementy toczne, a mianowicie clo lozysk walkowych, lozysk slizgowych poprzecznych stozkowych i lozysk igielkowych i to niezaleznie ad tego, czy uzywa sie je jako lozyska poprzeczne, wzdluzne lub skosne.Szczególne znaczenie ma faikt, ze budowa lozyska wedlug wynalazku, umozliwia zastosowanie spo¬ sobu szlifowania bezklowego bez dodatkowych kosztów, dzieki czemu mozna jeszcze zmniejszyc koszty wytwarzania. Z drugiej strony, lozyska wa- hliwe wedlug wynalazku zapewniaja wieksza ob- 5 ciazalnosc, nawet przy blednym wbudowaniu lo¬ zyska.Dalsze cechy, szczególy i korzysci wynalazku wy¬ nikaja z nastepujacego opisu niektórych najkorzy¬ stniejszych postaci wykonania z powolaniem sie na rysunek, na którym fig. 1 — przedstawia polo¬ we lozyska w przekroju wzdluznym, fig. 2 — sche¬ matycznie przekrój poprzeczny czesci lozyska wzdluz linii II—II na fig. 1, fig. 3 — powierzchnie nacisku walka przy biezni pierscienia zewnetrzne¬ go, fig. 4 — powierzchnie nacisku walka przy biez¬ ni pierscienia wewnetrznego, fig. 5—9 — przedsta¬ wiaja zastosowanie wynalazku do lozyska poprzecz¬ nego, lozyska slizgowego poprzecznego stozkowego, lozyska iglicowego, lozyska wzdluznego i do lozy¬ ska walkowego stozkowego.Lozysko przedstawione na fig. 1, dla lepszego zrozumienia, jest zaopatrzone w stosunkowo dlugie elementy toczne. Elementy te sa barylkowate i zwe¬ zaja sie od srodka, gdzie srednica D jest najwiek¬ sza — ku obu osiowym koncom o srednicy d. Wa¬ lek 1 znajduje sie miedzy zewnetrznym pierscie¬ niem 2 i wewnetrznym pierscieniem 3 lozyska, a krzywizna jego tworzacej 4 ma promien R i srodek 5, który lezy daleko poza osia 6 lozyska; w przed¬ stawionym przykladzie wykonania, odleglosc ta jest mniej wiecej równa osmiokrotnie promieniowi lo¬ zyska, przy czym przez promien lozyska rozumie sie odstep miedzy srodkowa osia 7 walka 1 osia 6 lozyska. Krzywizna tworzacej 4 zaokragla sie w miejscu oznaczonym cyfra 8 i nastepnie przechodzi w powierzchnie czolowa 9.Wskutek duzego promienia R tworzacej 4 walka 1, osiowe punkty koncowe 10 i 11 powierzchni na¬ cisku walka 1, lezacej naprzeciwko zewnetrznego pierscienia 2 lozyska i przedstawionej na fig. 3, sa stosunkowo daleko odsuniete od siebie, a miano¬ wicie dlugosc odcinka 10, 11 jest w przyblizeniu w bezposredniej zaleznosci od dlugosci promienia R. Dlugosc promienia R jest jednak ograniczona przez wymagana i doswiadczalnie ustalona nastaw- nosc przy skoszeniu (zukosowaniu) lub odchyleniu wzgledem osi 6 lozyska, co zaznaczone jest katem a.W wewnetrznym pierscieniu 3 lozyska wahliwego znajduje sie zaglebienie 1J2 w ksztalcie rynny, któ¬ rego powierzchnia przekroju, tworzaca bieznie, do¬ pasowana jest mniej wiecej do krzywizny tworza¬ cej 4 walka. Walek 1 otrzymuje zatem podpore na calej swojej osiowej dlugosci 13, 14 (patrz równiez fig. 4). Poniewaz zaglebienie jest wieksze, niz róz¬ nica 15 miedzy polówkami srednic D i d walka 1, walek 1 otrzymuje przy swoich powierzchniach czolowych 9 prowadnice utworzona przez scianki 16 boczne wewnetrznego ruchomego pierscienia 3.Dlugosc osiowa zaglebienia 12 wewnetrznej biezni moze równiez mniej wiecej odpowiadac dlugosci walka 1 tak, ze odpada osiowe prowadzenie po¬ wierzchni czolowych 9 przez wystepy 16. Dotyczy to równiez poglebionej biezni, wykonanej w we¬ wnetrznym pierscieniu 3 ruchomymi, przedstawio- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6053172 5 6 nej na fig. 1 pod liczba 17. Wystaje ona poza oby¬ dwie czolowe sciany 9 kadluba walka 1.Fig. 2 przedstawia proporcje szerokosci powierz¬ chni 18 nacisku, znajdujacej sie przy pierscieniu 2 -zewnetrznym i powierzchni 19 nacisku znajdujacej sie przy pierscieniu 3 wewnetrznym, a mianowicie powierzchnia 18 nacisku ograniczona jest punkta¬ mi 20 i 21, podczas gdy powierzchnia 19 nacisku konczy sie w punktach 22 i 23. Jak widac na ry¬ sunku, powierzchnie 18 i 19 maja w przyblizeniu jednakowe rozmiary. Przy tym odcinek 10, 11 i pro¬ mien R jest zmienny.Fig. 5, która zasadniczo odpowiada fig. 1, przed¬ stawia postac oparta na normalnym lozysku wal¬ kowym.Fig. 6 przedstawia urzadzenie lozyska slizgowego poprzecznego stozkowego, ewentualnie lozyska sko¬ snego, a fig. 7 — lozysko iglicowe. We wszystkich tych przypadkach znajduje sie w wewnetrznym pierscieniu 3 zaglebienie 112, sluzace jako bieznia dla walka 1, prowadzonego przez scianki boczne 16 pierscienia, znajdujace sie przy stronie 9 czolowej walka 1.Fig. 8 przedstawia wykonanie lozyska wzdluzne¬ go, w którym brak jest zaglebienia w jednym z pierscieni ruchomych 24 i 25. W lozysku skosnym wedlug fig. 9, pierscien 25 wewnetrzny, zaopatrzo¬ ny jest w zaglebienie 26, sluzace jako bieznia dla walka 1, ale przewidziany jest tylko jeden boczny wystep 27 do osiowego prowadzenia walka 1, pod¬ czas gdy w miejscu 28 zaglebienie siega poza po¬ wierzchnie 9 czolowa walka 1. PL PLIn another embodiment of the invention, the roller raceway at the inner ring has a recess whose axial cross-section roughly corresponds to the curvature of the roller generator. This allows the rollers to be loaded along practically their entire length. Thus, due to the increased pressure surface at the inner ring, the load capacity is equivalent to that of a standard roller bearing. The fact that the recess in the inner bearing raceway creates an axial guide on both sides of the rollers has proven advantageous. Another variant of the device according to the invention provides that a recess in the inner raceway of the bearing, particularly in the case of a tapered roller bearing or a tapered roller bearing, forms a one-sided axial guide for the rollers. The invention also relates to a recess in the raceway of the inner ring, which recess is wider than the axial length of the rollers and projects axially on both sides of the rollers. The choice of embodiment depends entirely on the circumstances of the individual case. The invention can be applied to various types of self-aligning bearings in which cylindrical rolling elements have been used so far, namely cylindrical roller bearings, tapered roller bearings, and needle bearings, regardless of whether they are used as radial, thrust, or angular contact bearings. Of particular importance is the fact that the design of the bearing according to the invention allows the use of a centerless grinding method without additional costs, which can further reduce manufacturing costs. On the other hand, the self-aligning bearings according to the invention ensure a higher load capacity, even in the event of incorrect installation of the bearing. Further features, details and advantages of the invention result from the following description of some of the most preferred embodiments with reference to the drawing, in which Fig. 1 shows a half bearing in longitudinal section, Fig. 2 shows a schematic cross-section of a bearing part along the line II-II in Fig. 1, Fig. 3 shows the pressure surfaces of the roller at the raceway of the outer ring, Fig. 4 shows the pressure surfaces of the roller at the raceway of the inner ring, Figs. 5-9 show the application of the invention to a radial bearing, a tapered roller bearing, a radial plain bearing, a bearing. needle bearing, thrust bearing and tapered roller bearing. The bearing shown in Fig. 1, for better understanding, is provided with relatively long rolling elements. These elements are barrel-shaped and taper from the center, where the diameter D is greatest, to the two axial ends with diameter d. The roller 1 is located between the outer ring 2 and the inner ring 3 of the bearing, and the curvature of its generatrix 4 has a radius R and a center 5 which lies well beyond the bearing axis 6; in the embodiment shown, this distance is approximately eight times the bearing radius, where the bearing radius is understood to mean the distance between the central axis 7 of the roller 1 and the axis 6 of the bearing. The curvature of the generatrix 4 is rounded at the point marked with the number 8 and then passes into the end surface 9. Due to the large radius R of the generatrix 4 of the roller 1, the axial end points 10 and 11 of the pressure surface of the roller 1, located opposite the outer ring 2 of the bearing and shown in Fig. 3, are relatively far apart from each other, and the length of the section 10, 11 is approximately directly dependent on the length of the radius R. The length of the radius R is, however, limited by the required and experimentally determined adjustability at skew (bevel) or deflection relative to the bearing axis 6, which is marked by the angle a. In the inner ring 3 of the self-aligning bearing there is a recess 1J2 is a trough-shaped roller whose cross-sectional area, forming the raceway, is more or less adapted to the curvature forming the roller 4. The roller 1 is thus supported along its entire axial length 13, 14 (see also Fig. 4). Since the recess is greater than the difference 15 between the diameter halves D and d of the shaft 1, the shaft 1 receives a guide at its end faces 9 formed by the side walls 16 of the inner movable ring 3. The axial length of the recess 12 of the inner raceway can also roughly correspond to the length of the shaft 1, so that the axial guidance of the end faces 9 by the projections 16 is eliminated. This also applies to the deepened raceway formed in the inner movable ring 3, shown at number 17 in Fig. 1. It projects beyond both end faces 9. cylinder body 1. Fig. 2 shows the proportions of the width of the pressure surface 18 located at the outer ring 2 and the pressure surface 19 located at the inner ring 3, namely the pressure surface 18 is limited by points 20 and 21, while the pressure surface 19 ends at points 22 and 23. As can be seen in the drawing, the surfaces 18 and 19 have approximately the same dimensions. In this case, the sections 10, 11 and the radius R are variable. Fig. 5, which essentially corresponds to Fig. 1, shows an embodiment based on a normal cylindrical roller bearing. Fig. 6 shows the arrangement of a tapered roller bearing, or possibly an angular contact bearing, and Fig. 7 shows a needle bearing. In all these cases, the inner ring 3 has a recess 112 which serves as a raceway for the shaft 1, which is guided by the side walls 16 of the ring located at the end face 9 of the shaft 1. Fig. 8 shows an embodiment of a thrust bearing in which the recess is missing in one of the movable rings 24 and 25. In the angular contact bearing according to Fig. 9, the inner ring 25 is provided with a recess 26 which serves as a raceway for the shaft 1, but only one lateral projection 27 is provided for axial guidance of the shaft 1, while at the position 28 the recess extends beyond the end face 9 of the shaft 1.