Pierwszenstwo.Opublikowano: 31.111.1967 53142 KI mkp ©*frir , UKD Wspóltwórcy wynalazku: prof. dr inz. Andrzej Bolewski, doc. dr Zbi¬ gniew Michalek, prof. dr inz. Tadeusz Skawi¬ na, dr inz. Feliks Kamieniecki, mgr inz. Sta¬ nislaw Tyminski Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza Katedra Mineralogii i Petrografii i Katedra Gruntoznawstwa, Kraków (Polska) Sposób otrzymywania nawozu z sorbentem mineralnym Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymy¬ wania nawozu z sorbentem mineralnym zwanym sorbento-nawozem, zawierajacym zarówno sklad¬ niki odzywcze dla roslin jak: azot, fosfor, potas, mikroelementy i inne, jak równiez aktywny sor¬ bent, wplywajacy korzystnie na zmiane wlasciwos¬ ci gleb. Nawozy te sa szczególnie korzystne do sto¬ sowania na glebach lekkich, murszowych i innych, odznaczajacych sie mala pojemnoscia sorpcyjna.Stosowanie znanych nawozów mineralnych ogra¬ nicza sie w zasadzie do dostarczania glebie sklad¬ ników odzywczych. Skladniki te nie sa w pelni wykorzystane szczególnie w glebach lekkich prze¬ de wszystkim na skutek wyplukiwania ich przez wody opadowe. Zjawisko to powoduje równiez okresowe niedobory skladników odzywczych, co zmniejsza efektywnosc stosowanych nawozów mi¬ neralnych.Wymienionych wad nie maja nawozy z sorben¬ tem mineralnym, otrzymywane sposobem wedlug wynalazku, który polega na zastosowaniu mont- morillonitu jako aktywnego nosnika skladników odzywczych dla roslin. Do produkcji tych nawo¬ zów stosuje sie skaly montmorillonitowe, a takze ich odmiany, zawierajace domieszke weglanów: na przyklad kalcytu, dolomitu i innych. Obecnosc we¬ glanów wplywa na zmniejszenie migracji montmo- rillonitu do glebszych warstw gleby. Na glebach ubogich w wapn stosuje sie surowiec, wzbogacony w weglany w ilosci odpowiadajacej 5—15% wa- 10 15 20 25 gowych CaCO«, a ich zródlem moze byc wapniak nawozowy, zuzel wielkopiecowy lub inne.W celu otrzymania sorbento-nawozu, zawieraja¬ cego jeden lub wiecej skladników odzywczych dla roslin, naturalna skale montmorillonitowa suszy sie na powietrzu lub w znanych suszarniach w temperaturze, nie wyzszej od 100°C do stanu, umozliwiajacego latwe jej rozdrobnienie do ziarn o wielkosci mniejszej od 40 mm. Tak przygoto¬ wany surowiec traktuje sie 2—10 procentowa wo¬ da amoniakalna, do uzyskania konsystencji conaj- wyzej plastycznej, dzialajaca dyspergujaco na montmorillonit i zwiekszajaca jego efektywna po¬ jemnosc sorpcyjna, a nastepnie wprowadza sie zna¬ ne nawozy mineralne azotowe, fosforowe i potaso¬ we oraz mikroelementy w proporcjach, dostosowa¬ nych do potrzeb nawozowych okreslonych gleb i roslin.Jesli w wyniku skladowania surowiec amono¬ wany utracil wilgotnosc, wówczas przed wymiesza¬ niem skladników, wskazanym jest jego zwilzenie woda do konsystencji twardo-plastycznej. Uzyska¬ ny w ten sposób produkt suszy sie na powietrzu lub w znanych suszarniach, po czym rozdrabnia.Nie jest celowe zbyt drobne mielenie sorbento-na¬ wozu. Dla nawozenia gleb lekkich stosuje sie roz¬ drobnienie do wielkosci ziann, nie przekraczaja¬ cej 20 mm.Sposobem wedlug wynalazku otrzymuje 6ie róz¬ ne sorbento-nawozy na przyklad amonowe, amono- 531423 wo-saletrzane, azotowo-fosforowe, azotowo-fosfo- rowo-potasowe przy czym wszystkie w razie po¬ trzeby uzupelnia sie dodatkiem mikroelementów.Jako zródlo mikroelementów wykorzystuje sie od¬ pady poflotacyjne rud miedzi, skal siarkonosnych, niektóre zuzle hutnicze i inne.Przyklad I. 1 tone surowca, zawierajacego 60—70% montmorillonitu i 6—12% CaCOa, wysu¬ szonego w temperaturze, nie wyzszej od 100°C i rozdrobnionego do ziarn, o wielkosci mniejszej od 40 mm, zwilza sie 2O01 kg 3 procentowej wody amoniakalnej, uzyskujac w ten sposób montmoril- lonit amonowany, zawierajacy 0,3% NH4+, zwiaza¬ nego z sorbentem.Nastepnie dodaje sie 10 kg odpadów poflotacyj¬ nych, otrzymanych przy przerobie rud miedzi, za¬ wierajacych mikroelementy jak Cu, Ni, Co, Mn, Ba, Zn, a nastepnie produkt suszy sie i rozdrabnia.Tak otrzymany sorbento-nawóz amonowy, wzbo¬ gacony mikroelementami, nadaje sie przede wszystkim na piaski i gleby piaskowe które na¬ wozi sie jednorazowo w ilosci 5—30 ton na hektar i dodatkowo przy uprawach rolnych zaleznie od potrzeb, w silniejszych dawkach, co 5 do 6 lat.Przyklad II. 1 tone surowca, zawierajacego 60—70% montmorillonitu i 6—10% CaCO,, wysu¬ szonego w temperaturze, nie wyzszej od 100PC i rozdrobnionego do ziarn, o wielkosci mniejszej od 40 mm, zadaje sie 200 kg 3 procentowej wody amo¬ niakalnej, pozostawia na 12 godzin, po czym do¬ daje 200 kg maczki fosforytowej, zawierajacej 30% P205, 200 kg siarczanu amonu, 200 kg 40 procen¬ towej soli potasowej, 10 kg odpadów poflotacyj¬ nych z rud miedzi oraz wody w ilosci potrzebnej do homogenizacji masy sorbento-nawozu.Uzyskany produkt suszy sie i rozdrabnia do wiel¬ kosci ziarn, nie przekraczajacej 20 mm.Nawozy zawierajace sorbent mineralny, otrzy¬ mane sposobem wedlug wynalazku, pozwalaja na 4 ksztaltowanie w pozadany sposób wlasciwosci fi¬ zycznych i chemicznych gleb, zwlaszcza lekkich.Ponadto ograniczaja straty skladników odzyw¬ czych wprowadzonych z nawozami mineralnymi, 5 powstale na skutek wymywania ich przez wody opadowe. Dzieki temu przez dlugi czas jest utrzy¬ mana w glebie pozadana ich zawartosc. Wprowa¬ dzenie montmorillonitu wplywa w sposób trwaly na poprawe zyznosci gleby i jej odczynu. 19 Sorbento-nawozy, otrzymane sposobem wedlug wynalazku pozwalaja równiez na odsuniecie ze¬ spolu licznych cech przyrodniczych, technicznych i ekonomicznych, ograniczajacych stosowanie na gleby lekkiej wody amoniakalnej lub innych plyn- 15 nych nawozów. Nawozy te zabezpieczaja gleby i roslinnosc przed skokowymi zmianami ocjczynu gleby oraz trudnosciami technicznymi, zwiazany¬ mi z równomiernym rozprowadzeniem W glebie plynnych nawozów. Usuwaja one równiez te cechy 20 ujemne, które towarzysza intensywnemu nawoze¬ niu gleb lekkich o malej pojemnosci sorpcyjnej, zwlaszcza wytwarzaniu przejsciowo duzych kon¬ centracji skladników odzywczych. PLPrimacy. Published: 31.11.1967 53142 KI mkp © * frir, UKD Contributors of the invention: prof. Andrzej Bolewski, Ph.D., Assoc. Dr. Zbigniew Michalek, prof. Tadeusz Skawina, PhD, Feliks Kamieniecki, PhD, Sta¬ nislaw Tyminski, M.Sc. Patent owner: AGH University of Science and Technology Department of Mineralogy and Petrography and Department of Ground Science, Krakow (Poland) Method of obtaining fertilizer with mineral sorbent. obtaining a fertilizer with a mineral sorbent called sorbent fertilizer, containing both nutrients for plants such as: nitrogen, phosphorus, potassium, microelements and others, as well as an active sorbent, which positively influences the change of soil properties. These fertilizers are particularly suitable for use on light soils, muck and other soils with a low sorption capacity. The use of known mineral fertilizers is essentially limited to supplying the soil with nutrients. These components are not fully used, especially in light soils, mainly due to their being washed away by rainwater. This phenomenon also causes periodic deficiencies of nutrients, which reduces the effectiveness of the applied mineral fertilizers. The mineral sorbent fertilizers, obtained by the method according to the invention, which consist in the use of montorillonite as an active carrier of nutrients for plants, do not have these drawbacks. For the production of these fertilizers, montmorillonite rocks are used, as well as their varieties, containing an admixture of carbonates: for example, calcite, dolomite and others. The presence of carbonates reduces the migration of montmorillonite to the deeper layers of the soil. On lime-poor soils, raw material is used, enriched with carbon in an amount corresponding to 5-15% by weight of CaCO «, and their source may be lime lime, blast furnace slag or other. In order to obtain sorbent-fertilizer, they contain With one or more plant nutrients, natural montmorillonite rock is dried in the air or in known dryers at a temperature not higher than 100 ° C to a condition that allows it to be easily ground into grain sizes less than 40 mm. The raw material prepared in this way is treated with 2-10% ammonia water until a plastic consistency is obtained, which has a dispersing effect on montmorillonite and increases its effective sorption capacity, and then known mineral nitrogen, phosphorus and phosphorus fertilizers are introduced. potassium and micronutrients in proportions adapted to the fertilization needs of specific soils and plants. If, as a result of storage, the ammonium raw material has lost its moisture, then before mixing the components, it is advisable to moisten it with water to a hard-plastic consistency. The product obtained in this way is dried in air or in known dryers and then ground. It is not advisable to grind the sorbent fertilizer too finely. For the fertilization of light soils, the grain size is comminuted, not exceeding 20 mm. According to the invention, various sorbent-fertilizers are obtained, for example ammonium, ammonium-nitrate, nitrogen-phosphorus, nitrogen-phosphorus fertilizers. Potassium ditch, all of which, if necessary, are supplemented with the addition of micronutrients. As a source of micronutrients, copper ore flotation wastes, sulfur-bearing scales, some metallurgical waste and others are used. Example I. 1 ton of raw material, containing 60-70% montmorillonite and 6-12% of CaCOa, dried at a temperature of not more than 100 ° C and crushed to a grain, with a size of less than 40 mm, is wetted with 2O01 kg of 3% ammonia water, thus obtaining ammonium montmorilonite containing 0.3% NH4 +, bound to the sorbent. Then 10 kg of post-flotation waste, obtained from the processing of copper ores, containing microelements such as Cu, Ni, Co, Mn, Ba, Zn are added, and then the product is dried and rozdr The obtained ammonium sorbent fertilizer, enriched with microelements, is suitable mainly for sands and sandy soils which are fertilized at a time in the amount of 5-30 tons per hectare and additionally for agricultural crops, depending on the needs, in stronger doses, every 5 to 6 years Example II. 1 ton of raw material, containing 60-70% montmorillonite and 6-10% CaCO, dried at a temperature not higher than 100PC and crushed to grains, with a size of less than 40 mm, 200 kg of 3% ammonia water are added , left for 12 hours, then added 200 kg of phosphate rock containing 30% P2O5, 200 kg of ammonium sulphate, 200 kg of 40% potassium salt, 10 kg of copper ore flotation waste and water in the amount needed for homogenization of the sorbent-fertilizer mass. The obtained product is dried and ground to a grain size, not exceeding 20 mm. Fertilizers containing mineral sorbent, obtained by the method according to the invention, allow for the desired formation of physical and chemical properties of soils, Especially light ones. Moreover, they limit the loss of nutrients introduced with mineral fertilizers caused by their washing out by rainwater. Thanks to this, the desired content is retained in the soil for a long time. The introduction of montmorillonite has a lasting effect on the improvement of soil fertility and its pH. The sorbent-fertilizers obtained by the method according to the invention also allow to remove a set of numerous natural, technical and economic features limiting the application of light ammonia water or other liquid fertilizers to soil. These fertilizers protect the soil and vegetation against abrupt changes in the soil ocean and technical difficulties related to the even distribution of liquid fertilizers in the soil. They also remove the negative traits that accompany the intensive fertilization of light soils with low sorption capacity, especially the production of transiently high concentrations of nutrients. PL