PL53083B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 28.11.1967 53083 KI. 21 g, 18/01 UKfc, 1 Urzedu Pofant«w*qo Twórca wynalazku: prof. Juliusz Keller Wlasciciel patentu: Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej, Warszawa (Polska) Przyrzad do poszukiwania radioizotopowych zródel promieniowania gamma z sygnalizatorem Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do po¬ szukiwania radioizotopowych zródel promieniowa¬ nia gamma.Przyrzad ten ma za zadanie ulatwic, przyspie¬ szyc i uczynic bezpiecznym odnalezienie zagubio¬ nych, skradzionych, ukrytych itp. zródel promie¬ niowania gamma.Poszukiwanie zródla przy pomocy uniwersalnych przyrzadów radiometrycznych t.zn. monitorów promieniowania, jest utrudnione ze wzgledu na ograniczenie czulosci tych monitorów (w monito¬ rach tych tlo naturalne powoduje z reguly nie¬ znaczne wychylenie miernika). Po uciazliwym i dlugotrwalym zazwyczaj poszukiwaniu obsza¬ ru, w którym promieniowanie jest juz dostatecz¬ nie silne aby moglo byc zmierzone przez monitor, zachodzi koniecznosc dalszych poszukiwan mak¬ simum natezenia promieniowania.W znanych przyrzadach, budowanych specjalnie do poszukiwan zródel, stosuje sie dwa detektory promieniowania oraz ekran olowiany oslaniajacy detektory ze wszystkich stron z wyjatkiem otwo¬ ru wejsciowego dla poszukiwanego promieniowa¬ nia. Stosowanie dwóch detektorów ma za zada¬ nie zwiekszyc czulosc przyrzadu — jeden detek¬ tor mierzy tlo promieniowania i promieniowanie zródla dochodzace przez otwór w ekranie, drugi detektor mierzy tylko tlo promieniowania.Miernik przyrzadu wskazuje róznice miedzy ni¬ mi, a wiec tylko promieniowanie poszukiwanego 10 13 20 30 zródla. Przyrzady te sa uciazliwe w zyciu ze wzgledu na koniecznosc ustawicznego obracania przyrzadu w czasie poszukiwan we wszystkich kierunkach, tak aby natrafic otworem w ekra¬ nie na kierunek z którego dochodzi promienio¬ wanie. Jest to szczególnie niewygodne w prakty¬ ce ze wzgledu na duzy ciezar olowiu ekranuja¬ cego detektory.Celem wynalazku jest umozliwienie wykrycia zródla z duzej odleglosci, ustalenie z odleglosci kierunku, w którym zródlo sie znajduje, a wresz¬ cie sygnalizacja odleglosci od zródla na której natezenie promieniowania staje sie niebezpieczne dla zdrowia. Zadaniem wynalazku jest uproszcze¬ nie konstrukcji mechanicznej i elektrycznej przy¬ rzadu, zwiekszenie jego niezawodnosci, uczynie¬ nie go lzejszym i wygodniejszym w uzyciu.Zadanie to zostalo rozwiazane przez to, ze de¬ tektor promieniowania ma oslone tlumiaca pro¬ mieniowanie umieszczona z jednej strony detek¬ tora przy czem przyrzad zawiera sygnalizator kie¬ runku, z którego przychodzi promieniowanie.Przyrzad zbudowany wedlug wynalazku zawie¬ ra detektor, który z jednej tylko strony zawiera stosunkowo nieduza olowiana przeslone ekranu¬ jaca.W wyniku tego, przyrzad odbiera promienio¬ wanie ze wszystkich kierunków, a jedynie w ka¬ cie stozkowym (okolo 30°) okreslonym przez prze¬ slone ekranujaca jest nieczuly na promieniowa- 5308353083 nie. Duza czulosc krysztalu jodku sodu NaJ, uzy¬ tego jako detektor, pozwala dokladnie ustawic dyskryminator wbudowany w przyrzad tuz po¬ nad poziom tla. Zastosowanie jednego detektora, a zatem jednego tylko kanalu pomiarowego, upra¬ szcza przyrzad, zwieksza niezawodnosc dzialania i obniza koszt produkcji. Zastosowanie nieduzej przeslony olowianej w ksztalcie korka czyni przyrzad lekkim i wygodnym w uzyciu.Zastosowanie detektora o duzej czulosci powo¬ duje, ze juz podwojenie natezenia promieniowania .ponad promieniowanie naturalne zostaje wykry¬ te przez dyskryminator i zasygnalizowane jako zmiana, tórru prpstego slyszalnego z glosnika wbu¬ dowanego ód pfzyrzadu na dzwiek wyraznie znie¬ ksztalcony. Pozwala to wykryc obecnosc typo¬ wych zródel izotopowych stosowanych w przemy¬ sle z odleglosci od kilkudziesieciu do kilkuset me¬ trów. Wykrywanie zródla jest ulatwione przez duza czulosc detektora NaJ, odciecie tla, sygna¬ lizacje akustyczna oraz odbiór promieniowania ze wszystkich prawie kierunków.Po stwierdzeniu w sposób wyzej podany,, ze przyrzad znajduje sie w polu promieniowania zródla, mozna z miejsca ustalic kierunek, w któ¬ rym nalezy poszukiwac zródlo, a to przez obrót przyrzadu w kolo do takiego polozenia przy któ¬ rym promieniowanie dochodzace do detektora zo¬ staje oslabione przez przeslone ekranujaca. Po¬ lozenie to objawia sie zmiana znieksztalconego dzwieku dochodzacego z glosnika na czysty ton.Niepotrzebne jest wtedy dalsze poszukiwanie w okolicy wzrostu natezenia promieniowania, ko¬ nieczne w przypadku poslugiwania sie konwen¬ cjonalnym monitorem.Uklad elektroniczny przyrzadu jest tak zbudo¬ wany, ze gdy przy zblizeniu sie do zródla, na¬ tezenie promieniowania wzrosnie do kilku mili- rentgenów na godzine, to sygnalizacja akustyczna zostaje zdlawiona, ostrzegajac przez to poszuku¬ jacego zródlo, ze zblizyl sie do obszaru, w któ¬ rym promieniowanie staje sie niebezpieczne dla zdrowia. 10 Punkt w którym znajduje sie zródlo mozna wtedy ustalic calkowicie bezpiecznie, przez odej¬ scie w bok i ponowny namiar kierunku. Prze¬ ciecie sie obu kierunków wskazuje polozenie zró¬ dla.Przyrzad posiada wbudowany miernik, który powyzsza metoda umozliwia zdalne okreslenie polozenia zródla z dokladnoscia do kilku centy¬ metrów.Wynalazek zostanie blizej objasniany na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym promieniowanie gamma 1 lub 2 pa¬ dajac na detektor promieniowania 3 wytwarza w detektorze impulsy swietlne, które dochodza do 15 fotopowielacza 4 i wytwarzaja w nim impulsy pradu.Te impulsy, po wzmocnieniu i uformowaniu przez wzmacniacz operacyjny 5, calkowane sa przez uklad 6. Sygnal wyjsciowy ukladu 6, po M przekroczeniu progu dyskryminacji, zmienia stan generatora akustycznego 7. Zmiany te, manife¬ stuja sie dwojako: ton slyszalny z glosnika 8 przechodzi w dzwiek znieksztalcony, oraz zmie¬ nia sie wychylenie miernika 9 mierzacego prad pobierany przez generator z zasilacza. Caly przy¬ rzad zasilany jest z baterii 10, a fotopowielacz z przetwornicy 11. Ekran 12 oslabia promienio¬ wanie dochodzace do detektora w tym przy¬ padku, jezeli pada ono z kierunku wskazanym na rysunku jak promieniowanie 13. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Przyrzad do poszukiwan radioizotopowych zró¬ del promieniowania znamienny tym, ze detektor promieniowania ma oslone tlumiaca promienio¬ wanie umieszczona z jednej strony detektora, przy czym przyrzad zawiera sygnalizator kierunku z którego przychodzi promieniowanie sygnalizu¬ jacy zarówno pojawienie i zanik promieniowania jak i przekroczenie bezpiecznej wartosci tego pro¬ mieniowania. 25 1 c 13 1 h ii \ 5 6 9 ? ^^^^_ a io\ WDA-l. Zam. 200/67. Naklad 380 egz. PL