Pierwszenstwo: Opublikowano: 06.Y.1966 (P 114 438) 25.11.1967 52960 KI. 20 h, 10 MKP B 61 k V0, |CZY lUKD TllkTaT 1 Urzedu fatontow«g* 1 Twórca wynalazku: Józef Lesiak Wlasciciel patentu: Polskie Koleje Panstwowe (Dyrekcja Okregowa Ko¬ lei Panstwowych w Gdansku), Gdansk (Polska) Urzadzenie do smarowania szyn w lukach, zwlaszcza torów kolejowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sma¬ rowania szyn na lukach. Znanym zjawiskiem jest wystepujace tarcie obrzezy kól pojazdów szyno¬ wych o boczna powierzchnie glówki szyny, po¬ wodujace szybkie zuzywanie sie szyn, obrzezy kól pojazdów oraz zwiekszenie wydatku mocy pojazdów silnikowych na pokonywanie oporów tarcia.Dobre smarowanie szyn na lukach pozwala na kilkakrotne wydluzenie okresu czasu pracy tak szyn jak i obrzezy kól oraz zmniejszenie zapo¬ trzebowania mocy przy jezdzie po lukach.Jakosc smarowania uzalezniona jest od rodzaju zastosowanych urzadzen i ich konstrukcyjnego rozwiazania oraz zastosowanego oleju. Dla osiag¬ niecia dobrych wyników, urzadzenie smarujace po¬ winno dzialac automatycznie i niezawodnie, za¬ pewniac zasieg smarowania na dlugosci jednego lub kilku luków. Poza tym powinno byc latwe w montazu, oszczedne w zuzyciu oleju, posiadac skuteczna regulacje podawania oleju na krawedz szyny, male i nie wymagajace wiercenia otworów w szynach do jego umocowania, wzglednie poda¬ wania smaru na boczna powierzchnie glówki szyny.Dotychczas znana jest duza ilosc urzadzen do smarowania szyn w lukach, stosowanych na ko¬ lejach.Podzielic je mozna na urzadzenia do smarowa¬ nia recznego i urzadzenia mechaniczne. Pierwsze z nich wymagaja stalego zatrudnienia personelu i sa drozsze w eksploatacji. Urzadzenia mecha¬ niczne, ze wzgledu na ich usytuowanie, podzielic mozna na: zainstalowane w torach i zainstalowac s ne na lokomotywach, wagonach lub specjalnie przystosowanych do tych celów drezynach.Urzadzenia stosowane w torach dzialaja na za¬ sadzie wykorzystania drgan wzglednie uginania sie szyn pod wplywem przejezdzajacego taboru, 10 do tloczenia oleju lub kontaktowe — dzialajace na skutek bezposredniego nacisku kól taboru na elementy tloczace olej.Urzadzenia stosowane na jednostkach rucho¬ mych podaja olej na boczna powierzchnie glówki 15 szyny, lub na obrzeza kól.Najszerzej stosowany jest system urzadzen zain¬ stalowanych w torach.Znane sa urzadzenia, w których zasadniczym elementem jest zbiornik smaru umocowany do 20 podkladów szyn, z którego olej tloczony jest do cylindrów pompek za pomoca tloka naciskanego sprezyna. Zespól pompek oraz podajnik smaru przymocowane sa srubami do szyjki szyny. Trzpie¬ nie tloczków pompek wystaja stale powyzej gór¬ nej powierzchni glówki szyny, które naciskane kolami przejezdzajacego taboru tlocza olej z cy¬ lindrów pompek do podajnika przez otwory w^cy- lindrach i w dwóch srubach mocujacych urz%fl!Bg&v nie do szyjki szyny. Podajnik posiada wkladka wsysajaca olej, który rozprowadzany jest na dal- 25 30 529603 sze odcinki toru za posrednictwem obrzezy kól.Sa równiez urzadzenia, w których glównym ele¬ mentem jest cylindryczny zbiornik oleju z tlokiem dociskanym sprezyna. Zbiornik zawieszony jest na pionowych ramionach dwóch wsporników, umoco¬ wanych do stopki szyny.Szerokie ujscie smaru ze zbiornika tworzy z nim jedna calosc i jest przykryte cienka plytka przy¬ legajaca do bocznej powierzchni glówki szyny.Plytka ta lacznie ze wspomnianym ujsciem tworzy podajnik smaru na szyne.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: wywola¬ ne w szynie drgania przejezdzajacym taborem przenoszone sa przez wsporniki na sprezyny w ksztalcie litery „U", na których zawieszony jest zbiornik oleju. Sprezyny polaczone sa z pionowy¬ mi ramionami wsporników i uchwytami zbiornika srubami.Pod wplywem wspomnianych drgan tlok tloczy olej na szyne. Polozenie zbiornika i jego wylotu wzgledem szyny regulowane jest sruba. Urzadzenie nie ma stycznosci z kolami przejezdzajacego taboru.W innym rodzaju urzadzenia sklada sie ono z cylindrycznego zbiornika smaru, pompki i po¬ dajnika smaru na krawedz szyny. Wyposazone jest w wkladke filcowa.Pompka posiada regulacje ilosci podawanego oleju. Olej do pompki tloczony jest za pomoca ciezkiego tloka znajdujacego sie w zbiorniku oleju.Pompka napedzana jest za posrednictwem wspor¬ nika przymocowanego do stopki szyny polaczone¬ go odpowiednio wygietym ramieniem z tloczkiem pompki.Urzadzenie pracuje na skutek uginania sie szyn w czasie przejazdu pociagów.Tloczony olej rozprowadzany jest przewodem polaczonym z rozgaleznikiem, do którego umoco¬ wane sa przewody elastyczne doprowadzajace olej do podajników. Podajniki sa przymocowane do szyny za pomoca uchwytów obejmujacych stopke szyny.Na niektórych kolejach uzywane jest urzadze¬ nie skladajace sie z cylindrycznego zbiornika ole¬ ju ulozonego w podsypce torów, pompki ulozonej po zewnetrznej stronie torów polaczonej ze zbior¬ nikiem oleju i konstrukcji mocujacej podstawowe urzadzenia do dwóch sasiednich podkladów, peda¬ lu wystajacego ponad górna powierzchnie glówki szyny oraz przewodów rozprowadzajacych tloczony olej.Urzadzenie dziala przez nacisk pedalu przez kola przejezdzajacego taboru, który naciska na tloczek pompki. Pompka tloczy olej do przewodów polaczonych z otworami wywierconymi w glówce szyny, którymi olej przedostaje sie na wewnetrz¬ na boczna powierzchnie glówki szyny. Obrzeza kól pojazdów zabieraja go z tych punktów i roz¬ prowadzaja po zewnetrznej szynie luku toru.Z innych urzadzen typu kontaktowego stoso¬ wane sa na kolejach urzadzenia skladajace sie ze zbiornika oleju, pompek tloczacych, podajników oleju oraz urzadzenia napedzajacego, skladajacego sie z pedalu osadzonego na walku polaczonym sprzeglem przegubowym z walkiem napedzajacym 52960 4 pompki, znajdujacym sie razem z nimi w zbior¬ niku oleju. Tloczony przez pompki olej rozprowa¬ dzany jest przewodami do kilku podajników umo¬ cowanych do szyn za pomoca specjalnych uchwy- 5 tów przytwierdzonych do stopki szyny srubami.Sa równiez urzadzenia typu kontaktowego, pra¬ cujace na gesty olej (paste), posiadajace pod wzgledem funkcjonalnym podobne elementy, jak inne urzadzenia typu kontaktowego. Do tloczenia io oleju ze zbiornika do komory tlocznej pompki stosowane jest sprezone powietrze wywierajace nacisk na tlok znajdujacy sie w zbiorniku. Pomp¬ ka napedzana jest przez kola przejezdzajacego taboru. Podajnik oleju na szyne przykrecony jest 16 srubami do szyjki szyny. v Przedstawione urzadzenia charakteryzuja sie w wiekszosci przypadków stosunkowo malym zasiegiem smarowania, rozczlonkowana budowa, skomplikowana konstrukcja wspólpracujacych ze- 20 spolów lub duza wielkoscia i waga. Poza tym -wymagaja wiekszego nakladu robocizny dla utrzymania ich w nalezytym stanie technicznym w czasie eksploatacji. Nie maja skutecznej regu¬ lacji ilosci tloczonego oleju oraz elementów kon- 25 strukcyjnych umozliwiajacych dobre jego rozpro¬ wadzanie na dlugosci podajnika.Zastosowanie w niektórych urzadzeniach wkla¬ dek wsysajacych olej nie moze zapewnic w do¬ starczonej ilosci przenoszenie oleju z podajników 30 na obrzeza kól i rozniesienia go na dluzsze odcin¬ ki toru. We wszystkich przytoczonych urzadze¬ niach brak jest elementów pozwalajacych na od¬ prowadzenie nadmiaru podawanego oleju na kra¬ wedz szyny. 35 Urzadzenie wedlug wynalazku, wymienionych wad nie posiada. Przystosowane jest do pracy na olej przekladniowy letni i zimowy z tym, ze w okresie zimy do zimowego oleju przekladniowe¬ go dodaje sie okolo 20% uniwersalnego oleju osio- 40 wego. Jako zastepcze oleje moga byc stosowane lzejsze, jednak z gorszym skutkiem smarowania i wiekszym ich zuzyciem. Poza tym jest ono lek¬ kie o prostej i zwiezlej konstrukcji, pewne w dzia¬ laniu, o duzym zasiegu smarowania 3—5 km. Po- 45 siada regulacje ilosci podawanego oleju na kra¬ wedz szyny, jest latwe w montazu oraz nie wy¬ maga wiercenia otworów w szynach do jego umo¬ cowania.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy- 50 kladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 — przedstawia widok urzadzenia w plasz¬ czyznie prostopadlej do osi toru, fig. 2 — widok podajnika oleju na szyne w plaszczyznie równo¬ leglej do osi toru, fig. 3 — przekrój podajnika 55 oleju na szyne, fig. 4 — przekrój pompki nurniko¬ wej z tuleja do regulacji ilosci tloczonego oleju, a fig. 5 — widok z góry na zabezpieczenie tulei re¬ gulacyjnej przed obracaniem sie.Przedstawione na fig. 1 urzadzenie sklada sie 60 z czterech wspólpracujacych zespolów: pompki nurnikowej A, popychacza B, podajnika oleju C oraz zbiornika oleju D.Zbiornik D polaczony jest przewodem 1 o du¬ zym przekroju z pompka A i tak usytuowany, ie$ 52960 * s dno zbiornika oleju D polozone jest powyzej ko¬ mory ssacotloczacej 2 pompki A.W czasie pracy urzadzenia, pompka A zasysa olej przez zawór kulkowy 9 do komory ssacotlo¬ czacej 2 i tloczy go przez zawór tloczny 3 przewo¬ dem 4 do podajnika oleju C.Pompka A uruchamiana jest za posrednictwem sworznia 5 popychacza B naciskanego kolami prze. jezdzajacyeh pojazdów.Dolny koniec sworznia 5 popychacza B naciska na kapturek 6 tloczka 7 powodujac jego przesunie¬ cie w dól w cylinderku 8 i tloczenie oleju.Ruch powrotny tloczka 7 z kapturkiem 6 i jed¬ noczesne ssanie oleju przez zawór 9 wywolane sa sprezyna 10.Kapturek 6 jest prowadzony w tulei 11 wkreco¬ nej w korpus pompki 12. Tuleja 11 spelnia role prowadnicy kapturka 6, a jednoczesnie jest ele¬ mentem sluzacym do regulacji wielkosci skoku sworznia 5 popychacza B i tloczka 7, a tym samym ilosci tloczonego oleju. Tuleja 11 w górnej czesci posiada na swoim obwodzie osiem otworów 13 slu¬ zacych do obracania jej przy regulacji skoku tlocz¬ ka 7 i zabezpieczenia jej przed obracaniem sie na skutek drgan wywolanych przez przejezdzajace po¬ jazdy.Zabezpieczenia dokonuje sie przez wetkniecie w jeden z otworów 13 tulei 11 rygla 14 z otworem 15, przez który przetyka sie trzpien 16 wchodzacy w gniazdo 17 korpusu 12 pompki A.Dla wylaczenia dzialania urzadzenia, bez demon¬ tazu jego elementów, naciska sie kapturek 6 do po¬ lozenia ponizej otworów 13 w tulei 11 i przetyka przeciwny koniec rygla 14 przez ten sam otwór 13 w tulei 11 oraz zabezpiecza sie go jak poprzednio.Podajnik C sklada sie z korpusu 18 docisnietego do dolnej powierzchni glówki szyny za pomoca czterech podpórek 19 i srub 20 opierajacych sie o uchwyty 21. Uchwyty 21 umocowane sa do stopki szyny srubami 22 i klinowymi wkladkami 23.Do korpusu podajnika 18 przymocowane sa: wewnetrzna plytka 24 ze szczelinami 25, przez któ¬ re wytlaczany jest olej na krawedz szyny i ze¬ wnetrzna plytka 26, ulatwiajaca podnoszenie oleju na krawedz szyny i jego rozprowadzenie.Górna krawedz zewnetrznej plytki 26 jest polo¬ zona powyzej krawedzi wewnetrznej plytki 24 i jest lekko odchylona od bocznej powierzchni szyny tworzac szpare 27 na calej dlugosci podajnika C, co umozliwia jej sprezynowanie.Plytki 24 i 26 sa docisniete listwa 28, na ze¬ wnetrznej stronie, na której znajduje sie rynna 5 sciekowa nadmiaru oleju 29 skladajaca sie z dwóch czesci zbieznych do osi urzadzenia.Calosc skrecona jest srubami 30.Dla umozliwienia regulacji ustawienia górnych krawedzi plytek 24 i 26 wzgledem górnej po¬ wierzchni glówki szyny, otwory na sruby sa wy¬ konane w ksztalcie podluznych wyciec 31.Przestrzen wypelniona przez olej pomiedzy kor¬ pusem podajnika 18, glówka szyny i plytkami 24 i 26 uszczelniona jest szczeliwem 32 i 33.Pozostale zespoly urzadzenia sa przymocowane do plytek 34 i 35 oraz wsporników 36 przyspawa- nych do uchwytów 21. PL