Pierwszenstwo: Opublikowano: 6JL1967 52925 MKP E 21 b ^ Tht UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jan Dziob, Karol Jankowski, Bohdan Lapien- ski, Stanislaw Olendski, Wieslaw Pietrus Wlasciciel patentu: Osrodek Badawczy Techniki Geologicznej Central" nego Urzedu Geologii przy Przedsiebiorstwie Poszu¬ kiwan Geofizycznych, Warszawa (Polska) Sposób ustawiania klina w otworze kierunkowym oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu ustawiania klina w otworze kierunkowym pod zadanym azymutem oraz urzadzenia do stosowania tego sposobu.W badaniach geologicznych zachodzi czesto ko¬ niecznosc wykonywania wiercen kierunkowych o okreslonej krzywiznie zorientowanej pod okreslo¬ nym azymutem.Sposób orientowania klina w otworze kierun¬ kowym bedacy przedmiotem wynalazku oraz przy¬ rzad do stosowania tego sposobu zastepuje znana metode pomiaru ciaglego ilosciowego sygnalu me¬ toda — pomiaru jakosciowego, to znaczy pojawie¬ nie sie sygnalu nastepuje w chwili osiagniecia z góry zadanego polozenia klina w otworze kie¬ runkowym.Sposób ustawiania klina w otworze kierunko¬ wym ilustruje rysunek, na którym fig. 1 przed¬ stawia schemat ideowy zas fig. 2 — schematyczne usytuowanie klina.Przyklad wykonania urzadzenia do stosowania tego sposobu przedstawiony jest na rysunku, na którym fig. 3 przedstawia przekrój urzadzenia zas fig. 4 — widok w kierunku strzalki M.Dzialanie urzadzenia jest oparte na czujniku grawitacyjnym, który w tym przypadku przedsta¬ wia soba bieznie 1, po której swobodnie porusza sie kula 2. Kulka stara sie zajac polozenie równo¬ wagi.Punkt tej równowagi znajduje sie w dolnej czes¬ ci linii najwiekszego spadku plaszczyzny toru kul¬ ki tj. w najnizszym punkcie tego toru. Taka za¬ sada dzialania ogranicza zastosowanie urzadzenia wylacznie do otworów odchylonych od pionu.Odchylenie to powinno wynosic nie mniej niz 3°. W otworach pionowych polozenie kulki czuj¬ nika jest nieokreslone.Po zapuszczeniu klina 3 wraz z przyrzadem do otworu na zadana glebokosc wpuszcza sie poprzez przewód wiertniczy 4 sonde kontaktowa 5 az do jej zetkniecia sie ze specjalnym pierscieniem kon¬ taktowym 6 czujnika.Nastepnie nalezy obracac przewodem wietrni- czym 4 do chwili gdy styk 7 biezni 1 po której porusza sie kulka znajdzie sie w dolnej czesci linii najwiekszego spadku plaszczyzny toru kulki.W momencie tym nastapi polaczenie styku 7 biezni 1 z masa przewodu 4 za pomoca kulki 2, zajmujacej w tym punkcie polozenie równowagi.Fakt ten zaobserwuje sie w postaci wychylenia 20 wskazówki przyrzadu kontrolnego 8.Wykorzystujac wyzej opisane wlasciwosci czuj¬ nika grawitacyjnego, nalezy przed zapuszczeniem do otworu klina i przyrzadu przemiescic wzgle¬ dem siebie plaszczyzne styku czujnika Pi wzgle- 25 dem plaszczyzny odchylajacej klina P* na okreslo¬ ny kat, obliczony znanymi metodami.Po zorientowaniu klina 3 wyciaga sie sonde kontaktowa 5 z przewodu wiertniczego 4 i nastep¬ nie przez przewód wtlacza sie zaczyn cementowy. 30 Wyczepienie klina nastepuje pod wplywem za- 10 15 5292552925 3 czynu cementowego. Urzadzenie wedlug fig. 3 skla¬ da sie z nastepujacych zespolów: czujnika 9 oraz zwalniacza klina 10 wraz z obudowa 11. Zwalniacz klina 10 z jednej strony laczony jest z obudowa przyrzadu 11 za pomoca pieciu wkretów docis¬ kowych 12, z drugiej zas strony, z klinem 3 unieruchomionym w zwalniaczu klina 10 za pomo¬ ca sworznia podtrzymujacego 13. Cisnienie zaczy¬ nu cementowego, tloczonego przez przewód wiert¬ niczy, dzialajac na tlok 14, przesuwa go powodu¬ jac przesuniecie sworznia podtrzymujacego 13 i wyczepienie klina 3.Jednoczesnie nastepuje otwarcie kanalów dla przeplywu zaczynu cementowego. Zaczyn cemen¬ towy przeplywa przewodem wewnatrz klina do jego „buta" i tam wyplywa na zewnatrz klina 3 do otworu. W obudowie przyrzadu 11 umieszczo¬ ny jest czujnik 9 a w nim znajduje sie bateria zasilajaca 15.Obudowa 11 laczy sie z kolumna rur pluczko¬ wych za pomoca zlaczki 16. Na obudowie wykona¬ na jest podzialka katowa . Fig. 4 (widok w kie¬ runku strzalki M) od 0—360°, której zero odpowia¬ da usytuowaniu kontaktu na biezni czujnika. 10 15 20 Kreske znajdujaca sie na zwalniaczu klina (fig, 4) nalezy ustawic naprzeciw podzialki cyfrowej odpowiadajacej wartosci zadanego kata obliczo¬ nego znanymi metodami. PL