Opublikowano: 6.II.1967 52651 KI. 21 g, 11/02 MKP H01 1 3/00 1 a Polcn^o^eg^i Wspóltwórcy wynalazku: inz. Henryk Dobrowolski, inz. Józef BergeLUrzcd^ _^ mgr inz. Tadeusz Witek, mgr inz. Franciszeft!'** 1s ¦* Lesiak Wlasciciel patentu: Zaklady Wytwórcze Podzespolów Telekomunikacyj¬ nych „TELPOD", Kraków (Polska) Urzadzenie z chlodzeniem wodnym do elektrycznego formowania duzych plyt prostowniczych selenowych Przedmiot wynalazku stanowi urzadzenie z chlo¬ dzeniem wodnym do elektrycznego formowania duzych plyt prostowniczych selenowych stosowa¬ nych w urzadzeniach elektrycznych, dla których potrzebny jest prad wyprostowany duzej mocy.Elektryczne formowanie polega na przepuszcza¬ niu pradu zmiennego przez dwie plyty polaczone elektrycznie przeciwsobnie w celu ustabilizowania ich zdolnosci prostowniczych.Znane sa urzadzenia do formowania elektrycz¬ nego plyt prostowniczych selenowych z chlodze¬ niem wodnym, umozliwiajace utrzymywanie tem¬ peratury w granicach wymaganych procesem tech¬ nologicznym elektrycznego formowania tych plyt, poprzez przeplyw wody w rurkach, do których przylutowane sa listwy metalowe, sluzace do umieszczenia na nich plytek prostowniczych sele¬ nowych poddawanych procesowi formowania. Plyt¬ ki te sa dociskane do listew stykami sprezynuja¬ cymi, które sa zamocowane oddzielnie na wspól¬ nej plycie montazowej z rurkami chlodzacymi.Zdejmowanie plytek nastepuje poprzez obrót rurki, przez która przeplywa woda chlodzaca, wokól osi, przez co plytki zostaja zwolnione spod docisku sprezyn i spadaja swobodnie do pojem¬ nika.To rozwiazanie ma te niedogodnosc, ze umozli¬ wia formowanie tylko pojedynczych elementów — plytek — prostowniczych i o malych wymiarach.Nie pozwala ono natomiast na formowanie elek- 10 15 20 25 tryczne plyt prostowniczych duzych np. wiekszych niz 100x100 mm oraz plyt wielokrotnych. Z uwa¬ gi na duze prady koniecznym jest w tym wypad¬ ku zwiekszenie powierzchni czynnej styków oraz zwiekszenie powierzchni chlodzenia jak i zapew¬ nienie dokladnego przylegania elementów seleno¬ wych do plyty metalowej dla zwiekszenia przewod¬ nictwa cieplnego i odprowadzenia ciepla wytwa¬ rzanego w czasie formowania w duzej ilosci.Wymagania te, to znaczy zwiekszenie powierzch¬ ni czynnej styków elektrycznych jak i zapewnie¬ nie dobrego przylegania (plytek) elementów for¬ mowanych do powierzchni chlodzacej — plyty me¬ talowej, spelnia urzadzenie wedlug wynalazku, gdzie sa zastosowane sprezyste styki wielokrot¬ ne dla kazdego formowanego elementu (plytki) od¬ dzielnie, polaczone elektrycznie z soba i dociska¬ jace element formowany w kilku punktach.Dalsza niedogodnoscia znanego rozwiazania jest nierównomierne odprowadzanie ciepla z po¬ wierzchni plytki — w wypadku formowania du¬ zych elementów prostowniczych, co wedlug wy¬ nalazku jest rozwiazane przez zastosowanie sy¬ stemu rur chlodzacych przylutowanych do< plyty metalowej. To rozwiazanie, posiada takze te za¬ lete, ze elementy prostownicze moga byc wykony¬ wane w postaci pojedynczych plytek lub jednej duzej plyty z naniesionymi elektrodami metalo¬ wymi, czego nie mozna stosowac przy znanej kon¬ strukcji urzadzenia, a co daje dodatkowe zmniej- 5265152651 szenie pracochlonnosci przy zaladowaniu i rozla¬ dowaniu plytek z urzadzenia.Przedmiot wynalazku pokazany jest na zala¬ czonych rysunkach. Fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku od strony sterowania, fig. 2 w rzucie bocznym, zas fig. 3 w widoku od strony pólek ro¬ boczych,, fig. 4 przedstawia pojedynczy element (plytka selenowa), zas fig. 5 — duza plyte stano¬ wiaca wielokrotnosc elementów prostowniczych, przykladowo 8-krotna. Fig. 6 wyjasnia uklad schematyczny pólek w widoku bocznym, fig. 7 — schemat wewnetrznego obiegu wody, zas fig. 8 — zasadniczy elektryczny uklad polaczen jednej pólki.Urzadzenie sklada sie ze szkieletu 1 zbudowa¬ nego z zelaza profilowego, na którym od strony sterowania umieszczone sa amperomierze, wy¬ laczniki i bezpieczniki dla kazdej pólki oddzielnie oraz elementy regulacji i kontroli napiecia for¬ mujacego. Po stronie przeci*wnej szkieletu umiesz¬ czone sa pólki robocze przedstawione w widoku przednim na fig.3i w widoku bocznym na fig. 6.Po bokach urzadzenia i w srodku zamocowane sa rury metalowe 1 doprowadzajace i odprowadza¬ jace wode do pólek i z pólek do zbiornika 14. We¬ wnatrz urzadzenia umieszczone sa transformatory obnizajace napiecie sieci i dajace na wyjsciu zmieniane skokami niskie napiecie formujace.Oprócz tego znajduje sie wewnatrz zespól prze-* wodów elektrycznych laczacych poszczególne czes¬ ci urzadzenia, Pólki robocze rozmieszczone po 10 na prawym i lewym skrzydle urzadzenia skladaja sie kazda z dwu jednakowych metalowych plyt ruchomych dolnej 3 i górnej 4 i z dwu równiez jednakowych ramek nieruchomych dolnej 6 i górnej 7. Ramki nieruchome 6 i 7 przymocowane sa do listew 8 z materialu izolacyjnego, osadzonych na szkiele¬ cie 1. Ramki 6 i 7 posiadaja poprzeczne listewki 9 z materialu izolacyjnego w ukladzie drabinko¬ wym. Na listewce osadzone sa 4 styki sprezynu¬ jace 10, parami polaczone ze soba elektrycznie.Odleglosci listewek 9 i rozstawienie styków 10 sa dostosowane do wielkosci plytek oddzielnych, jak i tej samej wielkosci pól, na które sa podzie¬ lone duze plyty. W ten sposób kazda oddzielna plytka prostownicza jak i kazde oddzielne pole duzej wielokrotnej plyty prostowniczej ulozonej na ruchomej plycie 3 i 4 przycisniete sa do niej, po jej podniesieniu do góry, czterema elektrycz¬ nie polaczonymi sprezynujacymi stykami 10.Umozliwione jest w ten sposób dobre przyle¬ ganie i odprowadzanie ciepla z formowanych ply¬ tek prostowniczych do plyt ruchomych 3 i 4, które sa chlodzone przeplywajaca woda. Ramka nie¬ ruchoma najnizsza 5 nie posiada listewek 9 ze stykami 10. Plyty ruchome 3 i 4 osadzone sa na ramkach nieruchomych 6 i 7 przy pomocy ra¬ mion 11 ustawionych w ksztalt równolegloboku iiiesztywnego. Umozliwia to obnizenie i wysunie¬ cie plyty ruchomej 3 w celu zdjecia plyt seleno¬ wych uformowanych, a po ulozeniu nowych ply¬ tek podniesienie plyty 3 równolegle do ramek nieruchomych 6 i 7 az do pozycji pionowej ra¬ mion 11. s Do metalowych plyt 3 i 4 przylutowane sa od dolu rurki 12, przez które przeplywa woda we¬ dlug schematu przedstawionego na fig. 7. Pom¬ pa 13 ssie wode ze zbiornika 14 i wtlacza ja do sie¬ ci wodnej urzadzenia. Przewody wodne od punk- 10 tów 15 do 16 oraz od punktów 17 do 18 wykonane sa z gumy w postaci wezy o duzej srednicy otwo¬ ru. Równiez czesci przewodów doprowadzajacych wode z rur 2 do plyt 3 i 4 jak i odprowadzaja¬ cych wode od plyt 3 i 4 do pionowych metalo- 15 wych rur zbiorczych sa z gumy o malej srednicy otworu.Ze wzgledu na duza szerokosc plyt 3 i 4 kazda z nich ma dwa równolegle strumienie wodne od¬ bierajace cieplo wytwarzane podczas formowa- 20 nia. Zastosowanie dlugich wezy gumowych zmniej¬ sza do minimum straty elektryczne na skutek zwarcia przez wode, gdyz plyta 3 polaczona jest z jednym biegunem transformatora, zas plyta 4 z biegunem drugim (fig. 8). 23 Fig. 8 przedstawia uklad polaczen transforma¬ tora oraz zasade laczenia plyt selenowych w cza¬ sie formowania. Uklad przedstawia schematycz¬ ny przekrój przez jeden pionowy rzad styków 10.Na plytach 3 i 4 uklada sie plytki selenowe 19, 10 male oddzielne jak na fig. 8, albo tez duze wie¬ lokrotne.Kazdej plytce lezacej na plycie 3 odpowiada druga lezaca wyzej na plycie 4, z która jest pola¬ czona elektrycznie przez styk 10 i opornik 20 za- 85 bezpieczajacy przed uszkodzeniami w wypadku wewnetrznych zwarc w plytkach selenowych 19. 40 45 50 PL