Opublikowano: 15.11.1967 52635 KI. -syTTTTBT fos, tt)hh MKPGOSb J9 i^h UKD Twórca wynalazku: Rudolf Matera Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Pneumatyczny przekaznik czasowy Przedmiotem wynalazku jest pneumatyczny przekaznik czasowy, przeznaczony do wlaczania lub wylaczania obwodów elektrycznych po pew¬ nym z góry okreslonym czasie, od chwili doprowa¬ dzenia do przekaznika cisnienia sprezonego po¬ wietrza lub innego gazu.W dotychczas stosowanych przekaznikach zwlo¬ ke czasowa pomiedzy doprowadzeniem do przekaz¬ nika sprezonego powietrza a otwarciem lub zam¬ knieciem styków obwodu elektrycznego, uzyskiwa¬ no przez umieszczenie w przekazniku oleju hamu¬ jacego ruch tloczka, jednakze takie rozwiazanie po¬ siadalo szereg wad jak koniecznosc uzupelniania oleju do okreslonego poziomu, koniecznosc usta¬ wiania przekaznika w pozycji pionowej, duze zmia¬ ny zwloki czasowej przy zmianach temperatury otoczenia, trudnosci w dokladnym nastawianiu wlasciwej zwloki itp.Znane sa równiez przekazniki czasowe nie po¬ siadajace wewnatrz oleju, jak na przyklad pneu¬ matyczny przekaznik sterujacy, jednak posiada on skomplikowana budowe, duze wymiary i ciezar i nie nadaje sie do stosowania w malych aparatach jak na przyklad metanomierzach.Celem wynalazku jest umozliwienie stosowania elektrycznych urzadzen przeciwwybuchowych z oslona przewietrzana, w których wlaczenie obwodu elektrycznego jest mozliwe dopiero po pewnej zwloce czasowej koniecznej na przeplukanie oslo¬ ny czystym powietrzem w celu usuniecia nagroma- 10 15 20 25 30 dzonego w oslonie gazu wybuchowego. Odnosi sie to szczególnie do urzadzen o malych wymiarach jak na przyklad metanomierzy stacjonarnych, w których umieszczenie normalnych przekazników pneumatycznych jest niemozliwe.Cel ten zostal osiagniety przez wykonanie prze¬ kaznika jako zbiorniczka powietrznego, napelnia¬ nego stopniowo sprezonym powietrzem wplywaja¬ cym do zbiorniczka przez kalibrowana dysze i umieszczenia na elastycznej membranie styku przewodu elektrycznego.Zaleta pneumatycznego przekaznika czasowego wedlug wynalazku jest jego bardzo prosta budowa, wyeliminowanie cieczy, dzieki czemu przekaznik moze pracowac w dowolnym polozeniu, duza do¬ kladnosc, i pewnosc dzialania, latwosc nastawiania zwloki czasowej oraz male wymiary i ciezar, dzie¬ ki czemu szczególnie nadaje sie on do stosowania w malych urzadzeniach przeciwwybuchowych z oslona przewietrzana jak np. metanomierzach.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku w przekroju podluznym.W sciankach zbiorniczka 1 zamocowane sa kali¬ browana dysza 2 polaczona z rurociagiem sprezo¬ nego powietrza, poprzez zawór 19, gniazdo 3 mem¬ brany oraz tulejka gwintowana 4 sruby reguluja¬ cej. 5263552635 W gniezdzie 3 znajduje sie elastyczna membrana 5 na przyklad z gumy, naprezana sprezyna 6 i za¬ mocowana nakretka 10.Do membrany 5 za posrednictwem nakretki 20 jest zamocowany przesuwny sworzen 8, majacy na jednym koncu styk 7, a na drugim zacisk 9. Swo¬ rzen 8 jest odizolowany od nakretki 10 izolacyjna tulejka 11.W nagwintowanej w srodku tulejce 4, znajduje sie sruba regulacyjna 12, majaca w srodku sworzen 13 odpychany sprezynka 14. Na sworzniu 13, znaj¬ duje sie styk obwodu elektrycznego 15 oraz ogra¬ niczenie przesuwu 16.Tulejka 4 jest zamknieta nakretka 17.Na sciance zbiorniczka 1 znajduje sie zacisk 18 sluzacy do doprowadzenia pradu.Z chwila otwarcia zaworu 19 na rurociagu spre¬ zonego powietrza, powietrze wplywa do zbiornicz¬ ka 1 poprzez dysze kalibrowana 2. Pod wplywem wzrastajacego cisnienia w zbiorniczku 1, membra¬ na 5 ulega odksztalceniu, w kierunku scianki zbior¬ niczka, przesuwajac sworzen 8 zakonczony stykiem 7. Przesuniecie styku 7 powoduje równoczesnie przesuniecie styku 15, tak ze obwód elektryczny nie zostaje przerwany. Przerwanie obwodu naste¬ puje dopiero wówczas, gdy ogranicznik przesuwu 16 oprze sie o obrzeze sruby regulacyjnej 12, 10 15 20 25 a membrana 5 odksztalca sie dalej pod wplywem wzrastajacego w zbiorniczku 1 cisnienia. Regulacje czasu zwloki dokonuje sie w zasadzie przez wkre¬ cenie sruby regulacyjnej 12 na 'odpowiednia gle¬ bokosc, w nagwintowanej tulejce 4, ponadto w sze¬ rokich granicach mozna ja regulowac wielkoscia kalibrowanego otworka w dyszy 2 lub objetoscia zbiorniczka 1. PL