Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zestaw narzedzi chirurgicznych do udrozniania tetnic.Jak wiadomo w ostatnich latach chirurgiczne le¬ czenie chorób zwiazanych z niedroznoscia tetnicy (arteriosclerosis obliterans) nie ogranicza sie do zabiegów amputacyjnych w koncowym okresie cho¬ roby, lecz zwiazane jest przede wszystkim z ope¬ racjami odtwórczymi, które dokonuje sie na pod¬ stawie kilku znanych metod.Przeszczep omijajacy, który stanowi jedna z wspomnianych metod, wykazal w praktyce szereg pozytywnych rezultatów, zwlaszcza przy zastosowa¬ niu przeszczepów sztucznych, takich na przyklad jak to jest podane w polskim opisie patentowym Nr 44802.Ze wzgledu jednak na to, ze przeszczepy w nie¬ dlugim czasie ulegaja calkowitemu zatykaniu skrzeplina, co znacznie obniza ich przydatnosc, naj¬ bardziej rozpowszechniona obecnie metoda dziedziny chirurgii zwanej „Trombendarteriektomia" stalo sie udroznianie tetnic.Metoda ta polega na tym, ze w znacznym odda¬ leniu od siebie dokonuje sie poprzecznych ciec te¬ tnicy, przy czym w przypadku krótkich odcinków tetnicy zatkanych skrzeplina wystarcza tylko dwa naciecia, po czym skrzepline te zwana „korkiem" usuwa sie przez te naciecia wraz z wewnetrzna blona tetnicy za pomoca gietkiego drutu stalowego, zakonczonego odpowiednim pierscieniem.Praktyka wykazuje, ze istnieje wiele przypadków, 10 15 29 25 80 w których zorganiozwany zakrzep jest scisle zro¬ sniety ze scianka tetnicy i stwarza zapore nie da¬ jaca sie oddzielic za pomoca powszechnie uzywa¬ nego do tego celu narzedzia tak zwanego „strippe- ra" Cannona, czy tez ostatnio wprowadzonej lyzki Fontaine'a. Ponadto wystepuja przypadki daleko posunietych zmian wlóknisto-wapniowych powo¬ dujacych zapory zajmujace niejednokrotnie cale swiatlo naczynia krwionosnego.Dla wymienionych przypadków tradycyjne narze¬ dzia i sposoby leczenia niedroznosci tetnic, nie zda¬ ja egzaminu i zmuszaja z koniecznosci do poslugi¬ wania sie tymi metodami, na przyklad stosujac przeszczepy.W wyniku dlugotrwalych doswiadczen i obserwa¬ cji poszczególnych przypadków niedroznosci tetnic powstala koncepcja opracowania takiego sposobu i zestawu narzedzi chirurgicznych do udroznienia tetnic, które umozliwia usuniecie najbardziej „opor¬ nych" zapór naczyn tetniczych, bez narazania na uszkodzenie operowanej tetnicy, która to koncepcja doprowadzila do wynalazku. , Zestaw narzedzi chirurgicznych stanowiacy przed¬ miot niniejszego wynalazku sklada sie z trzech kompletów narzedzi, przy czym w sklad kazdego kompletu wchodzi kilkanascie egzemplarzy narze¬ dzi o stopniowo zwiekszajacych sie wymiarach sred¬ nic w granicach od 3 do 15 mm. Poszczególne egzem¬ plarze narzedzi w kazdym komplecie wykonane sa w jednakowych dla kazdego rodzaju wymiarach 52213.52213 milimetrowych, co pozwala w czasie zabiegu na ich wzajemna wymiane i uzupelnianie. Zestaw narze¬ dzi wedlug wynalazku sklada sie z kompletu cylin¬ drycznych nozy pierscieniowych, kompletu cylin¬ drycznych nozy dwupierscieniowych oraz kompletu kapturków. Jako elementy pomocnicze wchodza w sklad przedmiotowego zestawu sondy naczynio¬ we, wodzidla oraz spirale.Wynalazek jest obajsniony szczególowo na pod¬ stawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w wi¬ doku aksónometrycznym egzemplarz cylindrycznego noza jednopierscieniowego, fig. 2 — komplet nozy jednopierscieniowych z fig. 1, fig. 3 — egzemplarz noza dwupierscieniowego, fig. 4 i 5 — przekroje noza w plaszczyznie A—A i w plaszczyznie B—B z fig. 3, fig. 6 — egzemplarz kapturka w znacz¬ nym powiekszeniu, a fig. 7 — ilustruje przebieg udroznienia tetnicy za pomoca zestawu narzedzi wedlug wynalazjui.Cylindryczny nóz jednopierscieniowy 1 wykonany ze stali nierdzewnej jest osadzony na elastycznej prowadnicy 2, zakonczonej nieuwidocznionym na rysunku karbowanym uchwytem* pozwalajacym na wykonywanie ruchu pokretnego noza 1. Górne czo¬ lo 3 noza 1 stanowi mikropileczkowate ostrze.Ksztalt noza 1 jest beczólkowaty, a nie walcowy, wskutek czego eliminuje sie mozlwiosc skaleczenia scianki naczynia tetniczego 4. Wysokosc i grubosc scianki pierscienia noza 1 jest uzalezniona od jego srednicy Na fig. 2 uwidoczniono przykladowy komplet no¬ zy jednopierscieniowych 1, skladajacy sie z trzy¬ nastu egzemplarzy, przy czym srednica d pierscieni tych nozy jest stopniowana w granicach od 3 do 15 mm.Nóz dwupierscieniowy przedstawiony na fig* 3 sklada sie z noza 1, opisanego uprzednio oraz z no¬ za 5 równiez wykonanego w ksztalcie beczki, który jest zaopatrzony w dwa cienkie ostrza 6 o ksztal¬ cie klinowym, przy czym dla mniejszych srednic d przewidziane jest tylko jedno ostrze 6. Oba cylin¬ dryczne noze 1 i 5 o jednakowej; srednicy d sa osa¬ dzone na widelkach 7 w ksztalcie litery „Y" wyko^ nanyeh z cienkiego stalowego drutu. Czesci 8 wi¬ delek 7 jest zaopatrzona w nagwintowany otwór, w który wkreca sie gwintowany sworzen 10 ela¬ stycznego ciegna 9, zakonczonego równiez karbo¬ wanym uchwytem nieuwidocznionym na rysunku, podobnie jak w elastycznej prowadnicy 2. Jak to: uwidoczniono na fig. 3 ostrza klinowe 6 sa usta¬ wione skosnie. Odleglosc pomiedzy nozami cylin¬ drycznymi 1 i 5, ich wysokosc i grubosc scianek zalezne sa od srednicy d kazdego egzemplarza noza dwupierscieniowego, wystepujacego w komplecie o identycznej liczbie i wymiarach srednicy d jak to mialo miejsce dla nozy jednopierscieniowych.Na fig. 6 przedstawiono w powiekszeniu egzem¬ plarz kapturka 11, który ma ksztalt pólkuli o we¬ wnetrznej wydrazonej powierzchni 12. Na srodku tej powierzchni 12 znajduje sie czop 13 z gwinto¬ wanym otwófem 14, w który wkreca sie gwintowany sworzen 10 ciegla elastycznego 9. Kapturki 11, wy¬ stepujace w komplecie o wiekszych srednicach d sa zaopatrzone w uszka 15, do których mocuje sie 10 15 20 25 30 85 40 45 50 55 60 65 . ¦' jz nr. : <•¦¦,'*' 7-¦¦ •*•¦ vi * ! « ¦ • -¦- • ¦««'¦¦. ¦• "''¦ *¦¦¦¦ i "¦'• ... ,..A bawelniane lub jedwabne szczoteczki nasycone he^ paryna i parafina.Wszystkie egzemplarze narzedzi, zestawu wedlug wynalazku sa wykonane ze stali nierdzewnej i po¬ lerowane do wysokiej, gladkosci.Szczególowy opis.poslugiwania sie zestawem na¬ rzedzi wedlug wynalazku jest opisany ponizej na podstawie ilustracji fig. 7. , :^H Naczynia tetnicze 4 nacina sie poprzecznie skal¬ pelem 16 jak to przedstawiono na fig. 7A. Po przer¬ waniu „korka" zaskrzepu 17 pomocniczym narze¬ dziem 18 (fig. ^B) wprowadza sie do wnetrza na¬ czynia 4 nóz jednopierscieniowy 1 (fig. 7C). Nastep¬ nie dokonujac ruchu pokretnego prowadnica ela¬ styczna 2 przemieszcza s£e nóz 1 w kierunku na¬ stepnego naciecia naczynia tetniacego £ * Cylindryczny nóz jednopierscieniowy J znajduje przede wszystkim zastosowanie w przypadku istnie¬ jacych zmian zaporowych miedzy scianka naczynia, a korkiem zaskrzepu 17, których nie da sie pokonac tradycyjnymi stripperami lub w przypadku, kiedy obmacujac odslonieta tetnice 4 nie wyczuwa sie w niej twardych wymagajacych kruszenia zrostów.Posuwajac sie ruchem srubowoskretnym nóz 1 przecina z latwoscia wlókniste zrosty miedzy sciana, a zapora nawet na bardzo dlugich odcinkach.Po wyjeciu z tetnicy 4 noza 1 takim samym jak poprzednio ruchem wprowadza sie do tetnicy cien¬ ka elastyczna sonde naczyniowa 19 wkrecona na gwintowany sworzen 10 elastycznego ciegna 9 (fig. 7D). Sonda naczyniowa 19 jest zaopatrzona w otwór 20 sluzacy do mocowania jedwabnych lub bawelnianych szczoteczek czyszczacych. Po odkrece¬ niu plaskiej sondy 19 nakreca sie kapturek 11 (fig. 7E) i ciagnac ciegno 9 w kierunku strzalki usuwa sie z naczynia tetniczego 4 (fig. 7E) pozostale resztki po udroznieniu operacyjnym.W przypadku, w którym podczas obmacywania odslonietej tetnicy 4 wyczuwa sie twarde, nie uste¬ pujace pod lekkim uciskiem zlogi, nalezy zastosowac nóz dwupierscieniowy. Taka twarda zapora ulega zazwyczaj procesom calkowitego zwlóknienia lub zwapnienia^ a ponadto wystepuje ona w spoistych zristach ze sciana naczynia. Mozliwosc uzycia trady¬ cyjnych stripperów jest niemozliwa, a przypadek taki kwalifikowano dotychczas jako nie nadajacy sie do udroznienia. Zapory tego rodazju wymagaja nie tylko oddzielenia ich od scian naczynia lecz takze ich rozkruszenia.Wprowadzajac do tetnicy 4 nóz dwupierscieniowy (fig. 3) analogicznie jak to opisano uprzednio przy uzyciu noza jednopierscieniowego, jego pierwszy pierscien 1 oddziela zapore od scianek tetnicy 4, natomiast drugi nóz 5 z umieszczonymi wewnatrz ostrzami 6 powoduje kruszenie calej zapory 17. Za¬ leta zespolenia dwu pierscieni 1 i 5 polega na tym, ze czesc naczynia, w której dokonuje sie operacji zawsze wyprostowuje sie, co sprzyja latwiejszemu usuwaniu zrostów przysciennych i kruszeniu zapory wewnetrznej.Poslugujac sie zestawem narzedzi chirurgicznych wedlug wynalazku nalezy pamietac o tym, ze ku obwodowi naczynia tetnicze 4 maja wezsze swiatlo, w zwiazku z czym nalezy zmniejszac ich wymiar srednicy d. Postepujac w wyzej opisany sposób5 52213 6 nalezy dazyc do tego, aby udroznic jaknajdluzszy, nieraz kilkunasto — lub kilkudziesieciocentyme- trowy odcinek tetnicy. Chodzi glównie o to, aby dokonywac jak najmniej naciec operacyjnych scia¬ ny tetnicy, oraz aby odleglosc miedzy nimi byla jaknajwieksza. Ilosc poprzecznych naciec na scianie tetnicy dlugosci 50 cm nie powinna przekraczac licz¬ by trzech. PL