Pierwszenstwo: Opublikowano: 5.1.1967 I 52187 KI. 21 a2, 16/04 MKP UKD * 4ko H 04 -m- I Twórca wynalazku: doc. dr Roman Wyrzykowski Wlasciciel patentu: Politechnika Wroclawska, Wroclaw (Polska) •"•-'wiOTS* m^sm ,i Glosnikowe urzadzenie do wiernego odtwarzania dzwieków, zwlasz¬ cza muzyki i mowy Przedmiotem wynalazku jest glosnikowe urza¬ dzenie do wiernego odtwarzania dzwieków, zwla¬ szcza muzyki i mowy z adapterów, magnetofonów i radioodbiorników.Dotychczas znane glosnikowe urzadzenie do wier¬ nego odtwarzania dzwieków polegaja na umiesz¬ czeniu glosników (o róznych zakresach czestotli¬ wosci) w skrzynkach rezonansowych, przy czym glosniki zamocowane sa na obwodzie w plycie odbijajacej. Dotychczasowe skrzynki rezonansowe posiadaja otwory promieniujace dzwiek badz bez¬ posrednio w postaci otworu glosnika badz wylo¬ tu prowadzacego dzwiek z glosnika. Wada takich ukladów sa rezonanse wystepujace w skrzynce i w stozkowej komorze powietrznej samego glo¬ snika oraz duza kierunkowosc promieniowania odczuwana przez sluchacza jako specyficzne wra¬ zenie dzwieku emitowanego przez radiofoniczne urzadzenie.Celem wynalazku jest rozwiazanie zagadnienia wiernego odtwarzania dzwieków przez zastosowa¬ nie ukladów akustycznych nie dajacych zadnych rezonansów, a zapewniajacych duzy stopien roz¬ proszenia fali dzwiekowej, który jest warunkiem naturalnego odbioru.Cel ten zostal osiagniety przez odpowiednie umieszczenie glosników w specjalnych ukladach akustycznych nie dajacych zadnych rezonansów, w których wykorzystano zjawiska fizyczne za¬ chodzace przy odbiciu fali dzwiekowej od prze- % szkody dla osiagniecia efektu stereofonicznego przez skierowanie fal dzwiekowych pod odpo¬ wiednio dobranym katem na scianki rozprasza¬ jace a nie bezposrednio na sluchacza.Glosnikowe urzadzenie do wiernego odtwarza¬ nia dzwieków wedlug wynalazku zapewnia od¬ biór dzwieków bez zadnych znieksztalcen w wa¬ runkach takich w jakich pracuje ucho ludzkie przy odbiorze dzwieków instrumentów muzycz¬ nych, mowy i innych zródel fal akustycznych przy bezposrednim nasluchu. Glosnikowe urzadzenie daje wrazenie przestrzennego rozkladu instru¬ mentów (zródel dzwieku) oraz duza czystosc od¬ bioru dzieki brakowi rezonansu skrzynki. Jedno¬ czesnie dzieki mozliwosci zastosowania duzego glosnika otrzymuje sie lepsze promieniowanie tonów niskich, jakkolwiek warunki promieniowa¬ nia tych tonów bylyby jeszcze lepsze gdyby glos¬ nik byl umieszczony w wielkiej sztywnej plycie.Zamocowanie takie jest jednak techniczna nie¬ mozliwoscia we wszelkich pokojowych urzadze¬ niach naglasniajacych.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy- 29 kladzie wykonania przedstawionym na rysun¬ kach, na których fig. przedstawia rzut perspekty¬ wiczny a fig. 2—6 odpowiednio przekroje i rzuty boczne.Glosnikowe urzadzenie do wiernego odtwarza- 30 nia dzwieków wedlug wynalazku sklada sie 10 u 20 5218752187 ze skrzynki rozpraszajacej 1 w której umieszczone sa glosniki: niskotonowy 2 i wysokotonowy 3.Glosniki te sa ustawione w ten sposób, ze ich osie tworza w plaszczyznie pionowej i poziomej katy rózne od 90° ze sciankami rozpraszajacymi, a zamocowane sa w skrzynce rozpraszajacej 1 na wspornikach poprzez magnesy, pozostawiajac swobodny obwód glosnika. Sama skrzynka roz¬ praszajaca 1 zbudowana jest tak aby maksymal¬ nie uniknac rezonansów, powstajacych miedzy równoleglymi scianami. Osiagnieto to przez odpo¬ wiednie rozmieszczenie listew rozpraszajacych i otworów promieniujacych. Wszystkie scianki skrzynki rozpraszajacej 1, za wyjatkiem jednej stanowiacej scianke swobodna, posiadaja pryz¬ matyczne listwy rozpraszajace 4. Scianka swo¬ bodna zakryta jest zaslona 5 wykonana z tkaniny.Ponadto wszystkie scianki skrzynki rozpraszajacej 1 zaopatrzone sa w prostokatne otwory promieniu¬ jace fale dzwiekowe a ilosc tych otworów na po- gólnych sciankach wynosi od 1—3.Dzialanie glosnikowego urzadzenia do wiernego odtwarzania dzwieków wedlug wynalazku jest nastepujace: wskutek odpowiednio dobranego us¬ tawienia glosników do sluchacza dochodza fale odbite kilkakrotnie od scian. Przy odbiciu fali poszczególne czestotliwosci odbijaja sie w ten spo¬ sób jakby kazda z nich wychodzila z innego zró¬ dla pozornego za sciana. Dzieki temu rózne instu- menty slyszane sa z róznych miejsc przestrzeni.Poniewaz glosnik swobodny zle prornienuje niskie czestotliwosci dzieki nakladaniu sie fal kulistych w przeciwfazie i pochodzacych z obu stron glos¬ nika, glosnik niskotonowy umieszozony jest w naro¬ zu skrzynki w ten sposób aiby fale dzwiekowe pro- 5 mieniujace z tylnej strony glosnika odbijaly sie od scianki TaMe umieszczenie glosnika zapewnia asymetrie pola akustycznego jego stron. Prosto¬ katne otwory promieniujace w sciankach skrzyn¬ ki wyprornieniowuja fale odbite i rozproszone. 10 PL