Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.X.1966 52169 KI. 21 c, 46/33 MKP G 05 UKD BIBLIOTEKA n Urzedu Patentowego \ Fc!ikli| Rzlczjfp&spolilei Lriml Twórca wynalazku: mgr inz. Jan Kolacz Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Kamiennego „Kazimierz-Juliusz", Kazimierz (Polska) Urzadzenie do automatycznego, programowego sterowania sprezarka odsrodkowa Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do automatycznego, programowego sterowania spre¬ zarka odsrodkowa za pomoca automatycznego czytnika wedlug ustalonego dla calej doby pro¬ gramu cisnien sprezonego powietrza.Zapotrzebowanie sprezonego powietrza przez ko¬ palnie jest zmienne w ciagu doby, w zwiazku z tym sprezarki powinny zmieniac swoja wydaj¬ nosc i dostosowac ja do chwilowych potrzeb ko¬ palni, poniewaz nadmiar cisnienia powoduje straty energii elektrycznej, a niedomiar cisnienia powo¬ duje zaburzenia ruchowe odbiorników sprezonego powietrza.Dotychczas znane urzadzenia z samoczynnym wylaczaniem i zalaczaniem sprezarki w przypadku zmiany w sieci cisnienia sprezonego powietrza sa sterowane przez wzrost lub zmniejszenie sie cis¬ nienia w stosunku do jego nastawionej wartosci na sprezarce.Oprócz tego znane sa urzadzenia do automa¬ tycznego sterowania sprezarki w przypadku wzro¬ stu cisnienia, polegajace na sterowaniu zaworów ssacych za pomoca serwomotorów.Wyzej wymienione urzadzenia posiadaja wady poniewaz nie mozna uzyskac ze sprezarki róznych cisnien sprezonego powietrza wedlug ustalonego programu w ciagu doby, dostosowanego do chwilo¬ wych potrzeb ruchowych kopalni.Istota wynalazku jest automatyczny czytnik cisnien z ruchomym programem w zarysowanym 10 15 20 29 30 tuszem lub inna substancja przewodzaca prad na materiale izolacyjnym, po którym slizgaja sie dwie stale elektrody w ten sposób, aby pomiedzy cze¬ sciami programu znajdowal sie wycinek niezary- sowamy, stanowiacy izolacje miedzy dwoma czes¬ ciami programu, z którymi styka sie lub nie styka sie ruchoma elektroda.Zaleta wynalazku jest automatyczne programo¬ we sterowanie sprezarki ustalonym z góry pro¬ gramem cisnien sprezonego powietrza, dostosowa¬ nym do potrzeb ruchowych kopalni za pomoca automatycznego czytnika programu, elektronicz¬ nego ukladu sterowania i czlonu wykonawczego z zaworem • ssacym, zabudowanym przed wlotem na pierwszym stoprliu sprezarki.Urzadzenie wedlug wynalazku uwidoczniono w przykladowym wykonaniu na rysunku przed¬ stawiajacym jego schemat ideowy. Urzadzenie sklada sie z automatycznego czytnika programu 1 zawierajacego dwie stale elektrody El, E2, z elek¬ trody ruchomej E3 z naniesionym programem P wykonanym tuszem, olówkiem, lub inna substan¬ cja przewodzaca prad na materiale izolacyjnym, ukladu sterujacego 2, zawierajacego transformator zasilajacy Tl, oporów regulowanych Rrl, Rr2, Rr3, Rr4, Rr5, Rr6, oporów stalych Rl, R2, R3, R4, R5, R6, kondensatorów Cl, C2, C3, C4, C5, C6, C7, transformatorów T2, T3, z prostownikami Prl, Pr2, Pr3, przekaznikami sterujacymi Psi, Ps2 oraz z wylacznika Wko krancowego otwierania i wy- 511M52169 4 lacznika Wkz zamykania oraz z czlonu wyko¬ nawczego 3 zawierajacego szeregowy komutato¬ rowy silnik pradu zmiennego S wraz z zaworem Z.Transformator Tl sklada sie z uzwojenia pier¬ wotnego i uzwojen wtórnych do sterowania oraz uzwojen zarzenia lamp elektronowych LI, L2.Zadany program P cisnien sprezonego powietrza dla dobowego zapotrzebowania zalozony do auto¬ matycznego czytnika 1 jest uruchamiany przez zegarowy uklad napedowy w kierunku zaznaczo¬ nym \ strzalkami który wykonuje jeden obrót w ciagu doby.Na zalozonym programie P slizgaja sie dwie elektrody stale El i E2 znajdujace sie pod ujem¬ nym napieciem zasilanym z transformatora Tl ukladu sterujacego 2 poprzez opornik regulowany Rr2, prostownik Pr3, oporniki Rl, Rr4, kondensa¬ tor C5 i opornik R4. Poza opornikiem R4 roz¬ dziela sie napiecie ujemne na elektrode El, przez oporniki R5, Rr6 i kondensator C3 oraz na elek¬ trode E2, przez oporniki R6, R5 i kondensator C4.Stan taki powoduje zablokowanie ujemnym na¬ pieciem lamp elektronowych LI, L2 i prad elek¬ tryczny nie plynie w obwodach anodowych lamp LI i L2, wskutek czego nie ma napiecia na uzwo¬ jenia wtórych transformatorków T2, T3, prostow¬ nikach Prl i przekaznikach Psi, Ps2, a czlon wykonawczy 3 znajduje sie w stanie spoczynku.W przypadku wzrostu cisnienia w sieci spre¬ zonego powietrza elektroda ruchoma E3 zostanie przesunieta na zarysowana tuszem" czesc I pro¬ gramu P tworzac obwód elektryczny z elektroda El.Poniewaz elektroda E3 znajduje sie pod dodatnim potencjalem natomiast elektroda El posiada ujem¬ ny potencjal, pod wplywem tej róznicy poten¬ cjalów plynie prad z transformatora Tl przez oporniki Rrl, Rr3 prostownik Pr4, opornik R2, do elektrody E3, porzez naniesiony tuszem pro¬ gram P do elektrody El, a nastepnie przez opor¬ niki R6, Rr5, R4, z powrotem do uzwojenia wtór¬ nego transformatora Tl.Przeplyw pradu w obwodzie zamknietym powo¬ duje zanik ujemnego napiecia na kondensatorze C3, który odblokowuje lampe L2 wskutek czego zo¬ staje zamkniety obwód pradu miedzy uzwojeniem wtórnym transformatora Tl, uzwojeniem pierwo¬ tnym transforenatorka T3 i lampe USt powodujac powstanie napiecia na uzwojeniu wtórnym tran- sformatorka T3 które wyprostowane przez pro¬ stownik Prl zasila cewke przekaznika Psi, uruchamiajac silnik S i zawór T w kierunku zamykania. Przymkniecie zaworu Z powoduje spa¬ dek cisnienia w sieci sprezonego powietrza i po¬ wrót elektrody E3 do stanu zerowego, który sta¬ nowi niezarysowany tuszem wycinek programu, powodujac wylaczenie czlonu wykonawczego.W przypadku spadku cisnienia w sieci elektroda E3 zostaje przesunieta na czesc n programu P tworzac obwód elektryczny z elektroda E2.Pod wplywem róznicy potencjalów przeplywa 5 prad przez uzwojenie wtórne transformatora Tl oporniki Rrl i Rr3, prostownik Pr 4, opornik R2 i elektrode E3. Z elektrody E3 przeplywa prad przez tusz do elektrody E2, oporniki Rr5, R6, R4, z powrotem do tego samego uzwojenia wtórnego w transformatora Tl.Pod wplywem pradu zostaje odblokowana lampa LI, co powoduje przeplyw pradu przez transfor- matorek T2, prostownik Pr2 i przekaznik Ps2 a w wyniku tego uruchomienie sUnikia S wrazzza- 13 worem Z w kierunku otwierania.Otwarcie zaworu powoduje wzrost cisnienia sprezonego powietrza w sieci i powrót elektro¬ dy E3 do polozenia poczatkowego. W przypadku osiagniecia przez sprezarke maksymalnej wydaj- 20 nosci nastepuje uruchomienie wylacznika kranco¬ wego Wko otwarcia, który przerywa obwód cewki przekaznika Ps2 wylaczajac silnik wraz z zawo¬ rem w kierunku otwierania.W przypadku osiagniecia przez sprezarke mini- m malnej wydajnosci wylacznik krancowy Wkz prze¬ rywa obwód cewki przekaznika Psi wylaczajac silnik S oraz zawór Z w kierunku zamykania. PL