Opublikowano: 12.X.1966 52090 KI. 49a, 20 ' MKP B23JI S/OC UKD -BIBLIOTEKA Twórca wynalazku: dr inz. Kazimierz Hapek Wlasciciel patentu: Politechnika Szczecinska, Szczecin (Polska) Urzedu Potunlowego Lozysko hydrostatyczne z mozliwoscia stabilizacji polozenia ulozyskowanego elementu Przedmiotem wynalazku jest lozysko hydrosta¬ tyczne promieniowe lub osiowe z mozliwoscia sta¬ bilizacji polozenia ulozyskowanego elementu nie¬ zaleznie od wielkosci obciazenia.Dotychczasowe rozwiazania w zakresie stabili¬ zacji polozenia ulozyskowanego elementu, stoso¬ wane w lozyskach hydrostatycznych, opieraja sie na dlawikach dzialajacych na zasadzie przeplywu cieczy przez luz promieniowy powstajacy z róz¬ nicy tloczka (dlawika) i otworu, w któ¬ rym tloczek ten jest osadzony. Regulacja dlawie¬ nia uzyskuje sie w tym przypadku poprzez zmia¬ ne dlugosci pasowania tloczka w otworze (zmien¬ na dlugosc szczeliny pierscieniowej). Wada tego rozwiazania jest sklonnosc szczeliny kapilarnej do zarastania (niestabilnosc przeplywu) oraz mi- mosrodowe ustawianie sie tloczka w otworze co powoduje przy przeplywie cieczy pod cisnieniem, powstawanie promieniowej sily dociskajacej tlo¬ czek do powierzchni otworu, a tym samym zwiek¬ sza bezwladnosc ukladu na skutek sil tarcia.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad dotychczasowych rozwiazan w zakresie sta¬ bilizacji polozenia ulozyskowanego elementu przy stosowaniu lozysk hydrostatycznych, zas zadaniem wynalazku jest opracowanie odpowiedniego ukladu dlawiacego dla osiagniecia tego celu.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie spe¬ cjalnego urzadzenia do dlawienia przeplywajacej cieczy, posiadajacego drazony tloczek zamocowa- 2 ny na membranie, lub ustalony dwiema sprezy¬ nami cylindrycznymi, który posiada profilowane szczeliny dlawiace, zmieniajace swój przekrój przelotowy automatycznie ze wzrostem obciazenia 5 lozyska, przez przesuniecie tloczka w stosunku do ostrych krawedzi otworów wykonanych w dwóch cienkich plytkach.Zastosowanie tego rodzaju dlawików pozwolilo zwiekszyc pewnosc ich dzialania (mniejsza mozli- 10 wosc zanieczyszczen) oraz znacznie zwiekszyc czu¬ losc ukladu, przez zmniejszenie do minimum sil tarcia.# Wynalazek moze znalezc zastosowanie przy lo¬ zyskowaniu elementów maszyn, w których wyma- 15 gana jest duza dokladnosc polozenia wirujacego lub przesuwajacego sie elementu, przy jednoczes¬ nym znacznym obciazeniu, na przyklad: ciezkie szlifierki do walców, frezarko-kopiarki, walcarki do blach cienkich o zwiekszonej tolerancji wyko- 20 nania itp.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladach wykonania przedstawionych na rysunkach, na których: figura 1 — przedstawia schemat dwu¬ komorowego lozyska plaskiego oraz dlawika regu- 25 lowanego z zastosowaniem membrany, figura 2 — przedstawia dlawik regulowany z zastosowaniem sprezyn srubowych cylindrycznych, figura 3 — przedstawia przekrój wzdluzny czterokomorowego cylindrycznego lozyska poprzecznego, figura 4 — 30 przedstawia przekrój poprzeczny lozyska wraz ze 520903 schematem podlaczenia dlawików regulowanych DRK2).Pompa 1 podaje ciecz (olej, wode itp.) pod ci¬ snieniem Po do komory 2 dlawika regulowanego DRi. Z komory 2 ciecz przeplywa przez profilo¬ wane szczeliny dlawiace 3 do komory lewej 4 i do komory prawej 5. Profilowane szczeliny dla¬ wiace 3 wykonane sa w wydrazonym tloczku 6.Tloczek ten zamocowany jest do membrany 7, a swymi koncami wchodzi w otwory plytek 8.Z komór 4 i 5 ciecz podawana jest nastepnie przewodami a i b do komór nosnych 9 i 10 lo¬ zyska, pod jednakowym cisnieniem pk mniejszym o polowe od cisnienia zasilania p0. W przypadku przylozenia obciazenia P, w komorach 9 i 10 po¬ wstaje róznica cisnien Ap = pki—Pk2 wywolana zmiana szczeliny h o wartosci Ah. Powstala rózni¬ ca cisnien Ap, dzialajac na czolowe powierzchnie tloczka 6, powoduje jego przesterowanie. W zwiaz¬ ku z tym zmieniaja sie odpowiednio przekroje szczelin dlawiacych 3 w ten sposób, ze do komory obciazonej lozyska podawana jest wieksza ilosc cieczy (cisnienie wzrasta).Przy odpowiednim doborze charakterystyki dla¬ wików, srednicy tloczka i sztywnosci membrany, mozna osiagnac taka charakterystyke ukladu, aby plytka 11 (wal) zajmowala polozenie wyposrodko- wane bez wzgledu na wielkosc obciazenia, w za¬ kresie od zera do zalozonego obciazenia maksy¬ malnego. W dlawiku regulowanym DR2, przedsta¬ wionym na fig. 2 zastosowano sprezyny srubowe cylindryczne 12 zamiast sprezyny membranowej, co pozwolilo znacznie zmniejszyc wymiary urza¬ dzenia. Wkrety 13, sluza do regulacji sztywnosci sprezyn i do symetrycznego ustalania wielkosci szczelin dlawiacych wzgledem plytek 8. Nakretki 14 sluza do zabezpieczenia przed odkrecaniem sie wkretów. Zasada dzialania oraz sposób podlacze¬ nia dlawika przedstawionego na fig. 2, pozostaja niezmienione.W lozyskach poprzecznych (fig. 3 i 4), ciecz po¬ dawana jest z dlawika regulowanego DR1(2) do 4 nanych w korpusie lozyska. W przypadku lozyska czterokomorowego konieczne sa zatem dwa dla¬ wiki regulowane. Z komór lozyska ciecz wyplywa w kierunku osiowym do rowków sciekowych 17 5 i nastepnie na zlew. Zasilanie lozyska poprzez dlawiki regulowane odbywa sie od jednego zródla zasilania (pompy). Uklad zasilania skladajacy sie z jednej pompy moze zasilac równoczesnie kilka lozysk. Zasada dzialania dlawika regulowanego 10 w zastosowaniu do lozysk poprzecznych pozosta¬ je niezmieniona. PL