Opublikowano: 22.Vm.1966 m^h KI. -41 6, M ¦ MKP GjfrT^ HoZm LtO UKD Bf31 TEicia JUrTedu ?tslftnlo««*3cJ Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Stanislaw Debowski, Stanislaw Wo¬ linski Wlasciciel patentu: Zaklady Energetyczne Okregu Centralnego/ War¬ szawa (Polska) Przystawka mostkowa do dwupolówkowego prostowania pradu zmiennego Przedmiotem wynalazku jest fazoczula przystawka mostkowa do dwupolówkowego prostowania pradu zmiennego, przekazywanego przez nadajnik induk¬ cyjny, znajdujaca szerokie zastosowanie zwlaszcza w ukladach pomiarowo-kontrolnych i automatycz¬ nej regulacji wielkosci nieelektrycznych.Znane sa rózne urzadzenia do prostowania pradu elektrycznego o zmiennym napieciu, na przyklad nowoczesne urzadzenie fazoczule do jednopolówko- wego prostowania pradu zmiennego, stosowane do obliczania nastaw regulatorów i w ukladach pomia¬ rowo-kontrolnych oraz automatycznej regulacji wiel¬ kosci nieelektrycznych. Urzadzenia te jednak nie zapewniaja dostatecznej dokladnosci funkcjonowa¬ nia ukladu, co uniemozliwia ich wykorzystanie zwlaszcza tam, gdzie wymagana jest szczególnie wy¬ soka dokladnosc, warunkujaca wlasciwy przebieg procesu technologicznego.Wymieniona wade niskiej dokladnosci eliminuje zastosowanie przystawki mostkowej wedlug wyna¬ lazku, której konstrukcja zapewnia uzyskanie pra¬ wie dwukrotnie wyzszej dokladnosci przy bada¬ niach ukladów automatycznej regulacji w porów¬ naniu do urzadzen znanych.Fazoczula przystawke mostkowa pradu zmienne¬ go wedlug wynalazku cechuje prosta konstrukcja, na która sklada sie uklad obejmujacy obwód pro¬ stujacy, zlozony z prostowników w ukladzie piers¬ cieniowym, uklad filtrujacy, zlozony z oporników i kondensatora oraz komplet odpowiednio polaczo- 10 15 20 nych oporników i potencjometrów. Na wejsciu do przystawki jest podlaczony nadajnik indukcyjny, przekazujacy prad zmienny. Na wyjsciu podlaczony jest rejestrujacy przyrzad pomiarowy, na przyklad wielopunktowy kompensograf, zasilany pradem sta¬ lym wyplywajacym z przystawki. Ponadto przys¬ tawka mostkowa jest zasilana za pomoca pradu sta¬ lego niskiego napiecia, pochodzacym na przyklad z baterii suchej o napieciu 1,2 woltów.Przystawka mostkowa wedlug wynalazku jest widoczna na rysunku, na którym przedstawiono schemat polaczen elektrycznych przystawki.Jak uwidoczniono na rysunku. Przystawka mostko¬ wa wedlug wynalazku sklada sie z prostowników 1, polaczonych w ukladzie pierscieniowym, oporników 2, 3, 4 i 5 polaczonych szeregowo, ukladu filtruja¬ cego, zlozonego z oporników 6 i 7 oraz kondensa¬ tora 13, potencjometrów 8 i 9 polaczonych z ukla¬ dem prostowników 1, potencjometru 10 polaczonego z zaciskami 16 i 18, potencjometru 11 polaczonego z zaciskami 14 i 15 sluzacymi do podlaczenia zródla pradu stalego o niskim napieciu (nieuwidocznionego na rysunku) oraz potencjometru 12 znajdujacego sie przy zaciskach 19 i 20, stanowiacych wyjscie z przy¬ stawki mostkowej do przyrzadu pomiarowego (nie¬ uwidocznionego na rysunku). Do zacisków 16, 17 i 18 jest podlaczony wspólpracujacy z przystawka nadajnik indukcyjny, nie uwidoczniony na rysun¬ ku.Dzialanie przystawki mostkowej wedlug wynalaz- 51W151M1 ku wynika scisle z opisanej budowy. Nadajnik in¬ dukcyjny, zasilany zródlem pradu zmiennego o nis¬ kim napieciu, jest podlaczony do zacisków 16, 17 i 18 przystawki mostkowej. Rdzen tego nadajnika, majacy moznosc poosiowego przesuwu, jest pola¬ czony mechanicznie z czujnikiem, znajdujacym sie pod wplywem badanego czynnika. W przypadku, gdy rdzen nadajnika indukcyjnego znajduje sie w polozeniu srodkowym, wówczas pomiedzy suwa¬ kami potencjometrów 8 i 9 nie powstaje zaden prad.Natomiast po przesunieciu sie w jakakolwiek strone rdzenia nadajnika indukcyjnego pomiedzy suwakami wymienionych potencjometrów 8 i 9 powstaje prad o napieciu zmiennym i amplitudzie wzrastajacej w miare oddalania sie rdzenia od jego srodkowego polozenia. Przesuniecie sie rdzenia w jedna strone od polozenia srodkowego powoduje zmiane fazowosci o 180° w stosunku do jego przesuniecia w strone przeciwna.Jak juz poprzednio^ wspomniano, prad zmienny z nadajnika indukcyjnego doplywa do przystawki wedlug wynalazku przez zaciski 16, 17 i 18 na uklad prostowników 1, z którego przez uklad oporników 2, 3, 4 i 5 oraz potencjometrów 8, 9 i 10 przeplywa na u^lad liltrujacy, skladajacy sie z oporników 6 i 7 oraz kondensatora 13, po czym wychodzi z przy¬ stawki przez zaciski 19 i 20 jako prad staly do pod¬ laczonego przyrzadu pomiarowego, na przyklad kom- pensografu wielopunktowego.Przystawka mostkowa wedlug wynalazku jest wyposazona ponadto w zaciski 14 i 15, sluzace do podlaczenia zródla zasilajacego pradu stalego o nis¬ kim napieciu, na przyklad suchej baterii o napieciu 1, 2 woltów. Znajdujacy sie przy wymienionych za¬ ciskach potencjometr 11 sluzy do regulacji napiecia doplywajacego pradu stalego, co w konsekwencji pozwala na tasmie rejestracyjnej kompensografu uzyskac wykres, "rozpoczety z dowolnego punktu polozonego na poziomej linii zerowej. Okolicznosc powyzsza ma szczególne znaczenie w przypadku stosowania do rejestracji wyników badan na przy- 5 klad wielopunktowego, zwlaszcza 12fpunktowego kompensografu, sluzacego do równoczesnego reje¬ strowania 12-tu badanych wielkosci, gdyz pozwala na równomierne i zgodne z zyczeniem rozlozenie na tasmie 12-tu róznych krzywych, odpowiadajacych io rejestrowanym wielkosciom. Do regulacji czulosci pradu wyjsciowego, czyli do ustawienia na zadana wielkosc „skoków" krzywej, wykreslanej na tasmie rejestracyjnej kompensografu, sluzy potencjometr 12. Natomiast potencjometr 10 sluzy do zerowania 15 ukladu. Za pomoca potencjometrów 8 i 9 reguluje sie wartosc amplitudy poszczególnych polówek pra¬ du wyprostowanego.Przystawka mostkowa wedlug wynalazku posia¬ dajac zalete wysokiej dokladnosci jest ponadto 20 prosta i tania w budowie. PL