Przedmiotem wynalazku jest kompen¬ sator faz, t. j. urzadzenie do regulowania przesuniecia faz silników pradu zmiennego.Rysunek przedstawia uklad polaczen tego nowego kompensatora faz.R, S i T oznaczaja przewody sieci pra¬ du tr/ójfaizowego, do których sa przylaczone w gwiazde uzwojenia1 statcra 1,2 i 3 silnika majacego byc kompensowanym. 4, 5 i 6 o- znaczaja uzwojenia jegp wirnika, które po¬ laczone sa z pierscieniami kcntaktowemi 7, 8 i 9. Na1 tych slizgaja sie szczotki 10, 11 i 12, które zapomoca przewodów 13, 14 i 15 polaczone sa z uzwojeniami statora 16, 17 i 18 kompensatora faz, polaczone w trójkat.Opróicz tego uzwojenia glównego (tak zwa¬ ne uzwojenie reakcyjne) stator kompensa¬ tora faz posiada jeszcze uzwojenie pomoc¬ nicze (talk zwane uzwojenie tlumikowe) 19, które moze byc poddane dzialaniu opornika regulujacego 20.Twornik kompensatora' faz posiada dwa systemy uzwojeniowe. Prety obu systemów uzwój eniowych leza w wspólnych zlobkach twornika. Uzwojenia! 21, 22 i 23 jednego z tydh systemów sa polaczone przez pierscie¬ nie kontaktowe 24, 25 i 26 zapomoca prze¬ wodów 27, 28 i 29 bezposrednio z siecia, a mianowicie równolegle do uzwojen 1, 2 i 3 motoru majacego byc kompensowanym.Drugi system uzwojenia jest wykonany ja¬ ko zamkniete uzwojenie pradu stalego 31, z którego kolektora! zbiera sie prad przez szczotki 32, 33 i 34 ulozone symetrycznie.Od tych szczotek prowadza przewody 35, 36 i 37 do odpowiednich pierscieni kon-taktowych 38, 39 i 40 opornika rozruchowe¬ go 30 o znanej konstrukcji.Kompensator faz dziala w nastepujacy sposób: Kompensator faz jest polaczony bezposrednio z siecia zapomoca pierscieni kontaktowych 24, 25 i 26 swego twornika, przyczem przy wysokich napieciach jwi sieci dodany jest przed pierscieniami kointakto- wemd1 i w znany sposób transformator.Przez oba systemy uzwój eniowe {21, 22 i 23 z jedtnej i 31 z drugiej strony) komjpen- satora faz w uzwojeniu 31 wzbudza sie na¬ piecie wypadkowe, którego prad zostaje przeprowadzony zapomoca -szczotek 32, 33 i 34 "przez opornik rozruchowy 30 do uztwo- jen reakcyjnych 16, 17 i 18 kompensatora faz, posiadajacego te sama ilosc faz jak i silnik majacy byc skompensowany. Te u- zwojenia reakcyjne 16, 17 i 18 leza w jed¬ nym obwodzie pradu, a: mianowicie sa po¬ laczone w szereg z opornikiem rozrucho¬ wym 30 i z wirnikiem silnika majacego byc skompensowanym.Azeby twornik kompensatora faz byl w statnie przy swych obrotach odpowiadac ob¬ rotowi wirnika majacego byc skompenso¬ wanym, stator kompensatora faz posiada drugie uzwojenie (tak zwane uzwojenie tlu- mikowe 19), które reguluje pole magnetycz¬ ne silnika majacego byc skompen&Owamym na stale przesuniecie faz, zarówno przy podsynchronizmie jak i przy synchronizmf»e.Uzwój elnie tlumikowe zarazem chroni twor¬ nik komjpensatora fazi pirzedi nadmiarem na¬ piecia, które mogloby sie diostac przy bez¬ ruchu lub przerwaniu pradu do twornika kompensatora faz przez pierscienie kon¬ taktowe.W obwód napiecia tlumikowego jest wlaczony specjalny opornik regulujacy, który reguluje pole magnetyczne przy ob¬ ciazeniu.Silnik majacy byc skompensowany zo¬ staje uruchomiony w znany sposób przez wylaczenie oporów oporinika rozruchowego, nie .przedstawionego na) rysunku.Z powodu wylaczenia oporów rozrusz¬ nika i jednoczesnie powstajacy spadek cze¬ stotliwosci okresów, na pierscieniach kon¬ taktowych 7, 8 i 9 silnika majacego byc skompensowanym zostaje ustalone pole ma¬ gnetyczne w statorze kompensatora faz przez prad poslizgu zapomoca uzwojen 16, 17 i 18, a zarazem zdstaje tez podtrzymy¬ wany synchrcmizm miedzy twornikiem kom¬ pensatora faz a wirnikiem silnika majacego byc skompensowanym. Nalezy tutaj rozu¬ miec nie synchroniizim obrotów* lecz syn- chtonizm w znaczeniu elektrycznem, to znaczy synchro - synohronizm w stosunku ilosci biegunów kompensatora faz do ilosci biegunów silnika majacego byc skompenso¬ wanym.Prad sieci plynacy przez pierscienie kontaktowe 24, 25 i 26 do twornika kom¬ pensatora faz wytwarza jednoczesnie w u- zwojeniu 31 dodatkowy prad, który plynie zapomoca komutatora i szczotek 32, 33 i 34 przez zwarty opornik rozruchowy 30 i przez uzwojenie reakcyjne jako prad magnesuja¬ cy silnika majacego byc skompensowanym.Regulacja faz moze byc dokonana albo a- synchronicznie albo, jezeli zmieni sie fazy w komutatorze, tez synchronicznie. Dobra¬ nie rozmaitej wartosci naipiecia komutatora daje moznosc regulacji w wielkich grani¬ cach ilosci okresów pfradu majacego byc skompensowanym dla nad- i podsynchro- nizmu.Nowy ten kompensator faz posiada te wazna zalete, ze nie potrzebuje ani specjal¬ nego napedu ani regulacji podczas ruchu, jezeli nie bierze sie w uwage ustawienie szczotek komutatora i uzwojenia tlumiko¬ wego przed uruchomieniem, poniewaiz kom¬ pensator wiruje tylko z p!radem poslizgu wirnika silnika majacego byc skompenso¬ wanym. PL