Opublikowano: 24.IX.1966 KI. 42 1, 7/02 MKP GOln /M|it| UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Marcin Strokowski Wlasciciel patentu: Instytut Chemii Nieorganicznej, Gliwice (Polska) :.; *«&#: Urzadzenie do pomiaru wlasciwosci cieczy Kontrola przebiegu szeregu procesów produk¬ cyjnych w przemysle chemicznym wymaga po¬ miaru wlasciwosci cieczy jak konsystencja, lepkosc pozorna itp. Znane sa urzadzenia do pomiaru wla¬ sciwosci cieczy oparte na zasadzie pomiaru mo¬ mentu hamujacego element wirujacy w badanej cieczy. Elementem tym bywa tarcza, walec, stozek lub uklad lopatek. Urzadzenia te zawieraja me¬ chaniczna przekladnie róznicowa i sa przyrzada¬ mi typu wskazówkowego. Zastosowanie mechanicz¬ nej przekladni róznicowej zwieksza koszt urzadze¬ nia, a wskazówkowy charakter przyrzadu jest nie¬ wygodny w przypadku, gdy rezultat pomiaru wy¬ korzystywany jest w ukladzie regulacji parame¬ trów cieczy.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do po¬ miaru wlasciwosci cieczy, nie zawierajace mecha¬ nicznej przekladni róznicowej i przetwarzajace wielkosc mierzona na sygnal elektryczny- Dzieki temu urzadzenie to moze pracowac w ukladach telemetrycznych i regulacyjnych bez koniecznosci stosowania skomplikowanych i drogich przetwor¬ ników kata obrotu na wielkosc elektryczna.Zasada dzialania urzadzenia wedlug wynalazku polega na pomiarze momentu tarcia jaki ciekly osrodek wywiera na obracajacy sie w nim odpo¬ wiednio dobrany element, przy czym pomiar tego momentu wykonuje sie posrednio, wykorzystujac wlasciwosci selsynowego lacza wskaznikowego. 10 15 25 30 Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera uklad nape¬ dzajacy skladajacy sie z silnika sprzezonego z sel- synem nadawczym i czujnika stanowiacego selsyn odbiorczy, którego uzwojenie trójfazowe polaczone jest z uzwojeniem trójfazowym selsyna-nadajnika.Na osi selsyna-odbiornika zamocowano znany ele¬ ment wirujacy w badanej cieczy. W sklad urza¬ dzenia wchodzi równiez zespól pomiarowy, który moze byc róznie rozwiazany. Wielkosc momentu selsyna-odbiornika mozna okreslic na podstawie pomiaru sumy wyprostowanych pradów trzech faz lacza selsynowego, na podstawie pomiaru wartosci pradu wzbudzenia selsyna-odbiornika, albo za po¬ moca metody kompensacyjnej. Wobec czego prze¬ widuje sie trzy odmiany urzadzenia wedlug wy¬ nalazku.Schemat urzadzenia wedlug wynalazku w od¬ mianie dzialajacej na zasadzie pomiaru sumy wy¬ prostowanych pradów fazowych, przedstawia fig. 1, gdzie 1 jest selsynem-nadajnikiem, 2 silnikiem napedowym, 3 ukladem do pomiaru sumy wypro¬ stowanych pradów fazowych, a 4 jest selsynem- -odbiornikiem, na osi którego zamontowano zna¬ ny element wirujacy w danym przypadku tarcze 5 wirujaca w badanej cieczy.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: wywola¬ na zmianami wlasciwosci badanej cieczy zmiana momentu hamujacego tarcze 5 powoduje zmiane pradów fazowych plynacych pomiedzy selsynem- 5180151801 3 4 -nadajnikiem 1, a selsynem-odbiornikiem 4 i tym samym zmiane wychylenia wskaznika 6 przylaczo¬ nego do ukladu do pomiaru sumy wyprostowanych pradów fazowych 3. Wychylenie wskaznika 6 jest proporcjonalne do momentu hamujacego i od¬ wrotnie proporcjonalne do napiecia zasilajacego lacze selsynowe.Schemat urzadzenie wedlug wynalazku w od¬ mianie dzialajacej na zasadzie pomiaru pradu wzbudzenia przedstawiono na fig. 2, gdzie 6 jest przyrzadem mierzacym wartosc pradu wzbudzenia selsyna-odbiornika 4.Dzialanie tej odmiany urzadzenia jest nastepu¬ jace: wywolana zmianami wlasciwosci cieczy zmia¬ na momentu hamujacego tarcze 5 powoduje zmia¬ ne pradu wzbudzenia selsyna-nadajnika 1 i selsy¬ na-odbiornika 4 i tym samym zmiane wychylenia wskaznika 6. Zmiana wychylenia wskaznika 6 jest proporcjonalna do drugiej potegi zmiany momentu hamujacego tarcze 5 i odwrotnie proporcjonalna do drugiej potegi napiecia zasilajacego lacze sel¬ synowe.Schemat urzadzenia wedlug wynalazku w od¬ mianie dzialajacej na zasadzie kompensacji, przed¬ stawiono na fig. 3, gdzie 7 jest elementem oporo¬ wym, 8 wzmacniaczem, 9 elektromagnesem hamu¬ jacym tarcze 10 przymocowana do osi selsyna po¬ mocniczego 11, którego uzwojenie wzbudzenia i uzwojenie trójfazowe zalaczone sa na to samo napiecie do odpowiedniego uzwojenia selsyna-od¬ biornika 4- Dzialanie tej odmiany jest nastepujace: wywo¬ lana zmianami wlasciwosci cieczy zmiana momen¬ tu,, hamujacego tarcze 5 powoduje pojawienie sie na wyjsciu elementu 7 napiecia sterujacego wzmac¬ niacz 8 o duzym wzmocnieniu. Wyjsciowy prad wzmacniacza steruje elektromagnesem 9 hamuja¬ cym tarcze 10. W stanie równowagi selsyn pomoc¬ niczy 11 obraca sie synchronicznie z selsynem-od¬ biornikiem 4 i momenty tych selsynów sa równe.Pomiar momentu selsyna pomocniczego przeprowa¬ dza sie mierzac za pomoca przyrzadu 12 prad wzbudzenia elektromagnesu hamujacego. Prad wzbudzenia elektromagnesu 9 jest proporcjonalny do momentu hamujacego tarcze 5 i nie zalezy od napiecia zasilania selsynów. Napiecie z opornika 7 proporcjonalne do róznicy pradów wzbudzenia sel¬ syna pomocniczego 11 i selsyna-odbiornika 4 po¬ dawane jest na wzmacniacz 8.Uklad kompensacyjny moze byc równiez roz¬ wiazany w ten sposób, ze sygnalem wejsciowym wzmacniacza 8 bedzie róznica sum wyprostowa¬ nych pradów fazowych otrzymanych z dwóch ukladów sumujacych 3, z których jeden wlaczony jest pomiedzy selsyn-nadajnik 1, a selsyn-odbior- nik 4, a drugi wlaczony jest pomiedzy selsyn-od- biornik 4, a selsyn pomocniczy 11. PL