Opublikowano: 10.VIII.1966 51696 KI. 81 e, 83/02 MKP B «5 g (Urzedu pL.im .Wspóltwórcy wynalazku: inz. Johannes Griinberg, inz. Herbert Frank, inz. Siegfried Seidel Wlasciciel patentu: VEB Erfurter Malzerei- und Speicherbau, Er£urt (Niemiecka Republika Demokratyczna) Rozdzielacz klapowy Wynalazek dotyczy urzadzenia do kierowania strumienia przenoszonego materialu sypkiego z miejsca nasypowego do wybranego miejsca wy- sypowego, w szczególnosci urzadzenia, w którym kierowanie strumienia materialu sypkiego moze byc wyznaczone z góry przez przechylne klapy, umieszczone w skrzyni posiadajacej otwór zasy¬ powy i kilka otworów wysypowych.Takie urzadzenia nastawcze sa juz znane jako rozdzielacze klapowe. Znane sa równiez rozdzie¬ lacze klapowe, w których klapy sa sprzezone na swych walach z silnikami elektrycznymi, dzieki czemu mozna uzyskac elektryczne, zdalne nasta¬ wianie klap. Znane rozdzielacze klapowe na wie¬ cej niz jedno miejsce wysypowe, a wiec rozdzie¬ lacze z dwoma miejscami wysypowymi maja jed¬ nak te wade, ze do kazdej z klap jest przewidzia¬ ny oddzielny silnik napedowy, a dla kazdego z sil¬ ników napedowych jest potrzebne wlasne urza¬ dzenie nastawcze. Jest oczywiste, ze urzadzenie tego rodzaju jest stosunkowo kosztowne i wy¬ maga specjalnego nadzoru przez obsluge.Wad znanych rozdzielaczy klapowych unika sie przy zastosowaniu rozdzielacza wedlug wynalazku wskutek tego, ze klapy sa w punktach obrotu polaczone na stale z dzwignia, ustawiona wzgle¬ dem klapy pod okreslonym katem, a konce tej dzwigni zaopatrzone w krazki toczne opieraja sie sprezyscie na obwodzie tarczy przelaczajacej, ze szczelina prowadnicza, sprzezonej z walem wspól- 1D 15 20 *o nego silnika napedowego, umieszczonego na osi rozdzielacza klapowego. Osie walów tych klap oraz os walu tarczy przelaczajacej sa polozone na wspólnej plaszczyznie. Przechylenie klap odbywa sie posrednio przez zapadniecie dzwigni do szcze¬ liny prowadniczej tarczy przelaczajacej, która we¬ dlug programu Tuchu wykonuje tylko czesc obro¬ tu. Wynika stad w porównaniu ze znanymi nape¬ dami klap znaczny postep rozwiazania wedlug wy¬ nalazku, poniewaz przekladnia wylaczana jest przy mijaniu polozenia granicznego wskutek dalszego biegu silnika.Inna cecha urzadzenia wedlug wynalazku stano¬ wi uklad przelaczenia.Rozdzielacz klapowy wedlug wynalazku ma w porównaniu ^e znanymi rozdzielaczami kla¬ powymi o napedzie mechanicznym te zalete, ze do uruchomienia dwóch klap przewidziany jest tylko jeden silnik napedowy. Poza tym uklad przelacza¬ jacy ma te zalete, ze jest zapewnione sterowanie silnika napedowego lub tarczy przelaczajacej, przy czym nie jest wymagany szczególny nadzór osoby obslugujacej. Pomimo szesciu mozliwych warian¬ tów laczenia sa przewidziane tylko trzy przyciski sterownicze, z których kazdy jest przydzielony do jednego z trzech kierunków wysypywania, nasta¬ wionych na rozdzielaczu klapowym. Przekaznik przelaczajacy, decydujacy o wymaganym w danej chwili kierunku obrotów silnika napedowego, jest wybierany samoczynnie. 516963 Na rysunku jest przedstawiony schematycznie przyklad wykonania rozdzielacza klapowego we¬ dlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia rozdzielacz klapowy trójdrozny, w widoku z góry, fig. 2 — rozdzielacz w widoku z przodu, w kierunku strzal¬ ki A, zaznaczonej na fig. 1, fig. 3 — klapy i na¬ stawiona tarcze przelaczajaca w polozeniu wyj¬ sciowym, fig. 4 i 5 — tarcze przelaczajaca podczas sterowania lewej klapy i pózniej, fig. 6 — tarcze przelaczajaca po dokonanym sterowaniu prawej klapy, fig. 7, 8 i 9 — laczniki krancowe pradu pomocniczego i krzywki przy poszczególnych po¬ lozeniach klapy, a fig. 10 — uklad polaczen.W rozdzielaczu klapowym trójdroznym 1 sa umieszczone przechylnie dwie klapy 2, 2' w zna¬ ny sposób tak, iz w polozeniu wyjsciowym zasla¬ niaja one boczne wysypy% 3, 3', a odslaniaja srod¬ kowy wysyp 5. Klapy 2, 2' sa sztywno sprzezone za pomoca walów 6, 6'. Waly 6, 6' klap sa prze¬ dluzone w celu umocowania sprezystych dzwigni 7, V tak, iz konce walów 9, 9* wystaja z oslony skrzyni rozdzielajacej 8. Pomiedzy koncami wa¬ lów 9, 9' jest osadzona tarcza przelaczajaca 12, umieszczona na wale napedowym 10 silnika na¬ pedowego 11, tak, iz osie walów 6, 6* klap oraz tarczy przelaczajacej 12 sa polozone na wspólnej prostej, a odleglosc od tarczy 12 do walów 6, 6' jest jednakowa. Tarcza przelaczajaca 12 ma szcze¬ line prowadnicza 13, skierowana od srodka tarczy.Na koncu dzwigni 7, V ustawionych wzgledem klap 2, 2* pod katem a sa osadzone krazki toczne 14, 14', które pod dzialaniem sily sprezystej dzwig¬ ni 7, V naciskaja na powierzchnie biezna 15 tarczy przelaczajacej 12. Silnik napedowy 11 jest w znany sposób polaczony z urzadzeniem do ste¬ rowania nawrotnego, skladajacym sie z dwóch przekazników i polaczonym ze zródlem napiecia.Poniewaz napedzana tarcza przelaczajaca 12 po¬ wodujaca wymagane nastawienie klap powinna obracac sie tylko w obszarze kata okolo 270°, a wiec nie wykonuje wcale pelnego obrotu, prze¬ to w zaleznosci od pozadanego nastawienia przy uwzglednieniu poprzedniego nastawienia klap 2, 2* jest ona zwiazana z pewnymi kierunkami obrotu i katami obrotu czyli silnik napedowy lub jego wirnik musi obracac sie w kierunku zgodnym z kierunkiem ruchu wskazówek zegara, albo w kierunku przeciwnym i zatrzymywac sie samo¬ czynnie, gdy klapy 2, 2* przyjely okreslone z góry polozenie.Warunki stawiane napedowi moga byc lepiej zrozumiane przy rozpatrywaniu schematycznego ukladu wedlug fig. 7—9. Kierunek wysypu mate¬ rialu przenoszonego jest przy tym przedstawiony za pomoca strzalek.Gdy na przyklad klapa 2 z polozenia wedlug fig. 8 ma zajac polozenie wedlug fig. 7, to wtedy jest wymagane, aby tarcza przelaczajaca 12 wyko¬ nala ruch obrotowy o 90° w kierunku zgodnym z kierunkiem ruchu wskazówek zegara. Podczas tego przebiegu klapa 2 porusza sie w kierunku odwrotnym do pionowego polozenia, natomiast klapa 2* pozostaje nieporuszona. Gdy klapy 2, 2' z polozenia wedlug fig. 8 przyjmuja polozenie wedlug fig. 9, to wówczas tarcza przelaczajaca 4 12 musi wykonac ruch obrotowy o 270° w kierun¬ ku zgodnym z kierunkiem ruchu wskazówek ze¬ gara. Przy tym najpierw klapa 2 przemieszcza sie w polozenie pionowe, a nastepnie klapa 2* w po- 5 lozenie ukosne. Gdy klapa 2 z polozenia wedlug fig. 7 ma zajac polozenie wedlug fig. 8, to tarcza przelaczajaca 12 musi wykonac ruch obrotowy o 90°, w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara. Klapa 2 porusza sie przy tym io w polozenie nachylone, a klapa 2* pozostaje nie¬ poruszona.Gdy klapa 2' ma przyjac z polozenia wedlug fig. 7 polozenie wedlug fig. 9, to tarcza przelacza¬ jaca 12 musi wykonac ruch obrotowy o 180°, 15 w kierunku zgodnym z kierunkiem wskazówek zegara, przy czym klapa 2* przechodzi w poloze¬ nie nachylone, natomiast klapa 2 pozostaje niepo¬ ruszona.Gdy klapy 2*, 2 maja przejsc z polozenia we- 20 dlug fig. 9 w polozenie wedlug fig. 8, to wówczas tarcza przelaczajaca 12 powinna wykonac ruch obrotowy o 270°, w kierunku przeciwnym do kie¬ runku ruchu wskazówek zegara. Najpierw poru¬ sza sie przy tym klapa 2' w polozenie pionowe 25 a nastepnie klapa 2 w polozenie nachylone.Gdy klapa 2' z polozenia wedlug fig. 9 powinna przyjac polozenie wedlug fig. 7, to tarcza przela¬ czajaca 12 powinna wykonac ruch obrotowy o kat 90°, w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu 30 wskazówek zegara. Klapa 2' przechodzi wówczas w polozenie pionowe, natomiast klapa 2 pozostaje nieporuszona.Z powyzszego wynika, ze w przypadku trój- droznego rozdzielacza klapowego o trzech mozli- 35 wych kierunkach wysypu uzyskuje sie szesc wa¬ riantów przelaczania, a przy tym w zaleznosci od zmiany polozenia klap osiaga sie mozliwie najlep¬ szy kierunek obrotów i kat obrotu tarczy przela¬ czajacej 12. Gdyby okreslenie albo wybór wyraa- 40 ganych kierunków obrotu kata obrotu powierzyc obsludze, to bylaby wówczas wymagana od niej wielka uwaga, poniewaz brak takiej uwagi spo¬ wodowalby niepozadane przelaczenia i niewlasciwy kierunek obrotów i kat obrotu tarczy przelacza- 45 jacej IZ.Uklad przelaczania wedlug wynalazku zapewnia wiec niezawodne sterowanie klap 2 i 2*.Styki glówne styczników Cl, C2 sa w znany sposób tak polaczone, iz przy wlaczaniu jednego stycznika silnik napedowy obraca sie w kierunku zgodnym z kierunkiem ruchu wskazówek zegara, a przy wlaczeniu drugiego stycznika — w kierun¬ ku przeciwnym. 55 Na oslonie skrzyni rozdzielczej 8 sa umieszczo¬ ne w znany sposób cztery laczniki krancowe bl, b2, b3, b4, pradu pomocniczego, które sa urucha¬ miane przez poruszajace sie wraz z klapami 2, 2' zderzaki lub krzywki 16, 16*. Kazdy z laczników 60 krancowych bl do b4 ma styk 17, 18, który w po¬ lozeniu wyjsciowym jest zamkniety oraz styk 19, 20 — który w polozeniu wyjsciowym jest otwarty.Styki 17, 18 sa przeznaczone do sterowania stycz¬ nikami Cl, C2, natomiast styki 19, 20 sa przewi- 65 dziane do sygnalizowania polozenia klap 2, 2'. /51696 W dowolnym miejscu sa przewidziane trzy zna¬ ne laczniki przyciskowe Ib, nb, mb, które jedna czescia stykowa sa polaczone z przewodem Ul pod napieciem. Inne czesci stykowe laczników przyciskowych sa polaczone przewodami ze sty- 5 kami 17 laczników krancowych bl do b4, znajdu¬ jacych sie na oslonie skrzyni rozdzielczej 8.Rozmieszczenie laczników krancowych bl do b4 na oslonie skrzyni rozdzielczej 8 jest tak dobrane, ze laczniki krancowe bl, b2 przydzielone sa do 10 kontroli klapy 2, a laczniki krancowe b3, b4 — do kontroli klapy 2*. Wedlug wynalazku laczniki krancowe sa tak wlaczone do ukladu, ze lacznik krancowy b2 jest polaczony z lacznikiem przycis¬ kowym Ib i stycznikiem Cl, oraz powoduje przy 15 uruchomieniu lacznika Ib przestawianie klapy 2 w polozenie, przedstawione na fig. 8. Poza tym lacznik krancowy b3 jest polaczony z lacznikiem przyciskowym mb i stycznikiem C2, tak iz przy uruchomieniu lacznika Illb klapa 2' przestawia 20 sie w polozenie uwidocznione na fig. 9. Z powyz¬ szego widac, ze przy uruchomieniu lacznika Ib silnik napedowy 11 obraca sie w kierunku od¬ wrotnym od kierunku ruchu wskazówek zegara, natomiast z chwila uruchomienia lacznika IHb 25 silnik 11 obraca sie w kierunku zgodnym z kie¬ runkiem ruchu wskazówek zegara. Odlaczenie od¬ bywa sie w znany sposób przez natrafienie zde¬ rzaka lub krzywki 16, 16' na popychacz lacznika krancowego bl dob4. so Lacznik przyciskowy Ilb jest przewidziany do uzyskiwania polozenia klapy wedlug fig. 7. Po¬ niewaz przed zajeciem polozenia klapy wedlug fig. 7, klapy 2 i 2' zajmuja polozenie badz wedlug fig. 8 badz wedlug fig. 9, przeto powinny byc 35 uwzglednione dwa warianty laczenia, aby nadac silnikowi napedowemu 11 kierunek obrotu, wyma¬ gany do uzyskania polozenia klap wedlug fig. 7.W tym celu zastosowano wedlug wynalazku uklad, w którym po uruchomieniu lacznika przyciskowe- 40 go Ilb odpowiednio do polozenia, jakie zajmuja klapy, zostaje wlaczony niezawodnie taki stycznik Cl lub C2, który umozliwia uzyskanie wymaga¬ nego kierunku obrotu, oraz nie wymaga spec¬ jalnej uwagi osoby obslugujacej. Osiaga sie to 45 w ten sposób, ze styki 17 laczników krancowych bl do b4 sa przylaczone do wspólnego przewodu 21 który prowadzi do czesci stykowej lacznika przyciskowego nb, przeznaczonego do sprowadza¬ nia klapy w polozenie wedlug fig. 7. Przeciwlegly 50 styk 18 lacznika krancowego bl jest polaczony przewodem 22 z cewka stycznika C2, natomiast przeciwlegly styk 18 lacznika krancowego b4 jest polaczony przewodem 23 z cewka stycznika Cl.Poniewaz w zaleznosci od polozenia klap 2, 2* albo 55 zderzaków lub krzywek 16, 16* w zadnym przy¬ padku obydwa laczniki krancowe bl, b4 nie moga zajmowac jednoczesnie polozenia wyjsciowego, przeto zrozumiale jest, ze bledne polaczenie wsku¬ tek jednoczesnego wlaczenia styczników Cl, C2 so jest calkowicie wykluczone mimo, ze do sterowa¬ nia klap 2, 2' wedlug fig. 7 jest przewidziany tyl¬ ko jeden lacznik przyciskowy nb. Coprawda w znany sposób sa wlaczone do przewodów ce¬ wek styczników Cl, C2 jeszcze styki ryglujace es C2/1, Cl/l, które nie pozwalaja na wlaczenie jed¬ nego stycznika, gdy drugi jest juz wlaczony, jed¬ nak takie zabezpieczenie nie jest przedmiotem wynalazku.Wymuszone uruchomienie laczników kranco¬ wych bl do b4 za pomoca zderzaków lub krzy¬ wek 16, 16* oraz nadane polozenie tarczy przela¬ czajacej 12 do uruchomienia klap 2, V wynika ze schematów, przedstawionych na fig. 7 do 9.Przedstawione na rysunku polaczenia laczników krancowych bl do b4 nalezy rozumiec w ten spo¬ sób, ze laczniki te uruchomione przez zderzaki lub krzywki 16, 16* staja sie nieczynne ze wzgle¬ du na swe styki 17, 18, czyli w tym przypadku obwód pradu sterujacego zostaje przerwany, a sty¬ ki 19, 20 przeznaczone do sygnalizacji optycznej sa zamkniete.Sygnalizacja polozenia odbywa sie w prosty spo¬ sób, na przyklad za pomoca swiatel sygnalowych hi, h2, h3, które poprzez przewód V9 sa przyla¬ czone do styków 19, 20 laczników krancowych bl do b4. Swiatlo hi wskazuje polozenie klapy wedlug fig. 8, swiatlo h2 — polozenie klapy we¬ dlug fig. 7, a swiatlo h3 — polozenie klapy we¬ dlug fig. 9. Poniewaz w polozeniu klap zarówno wedlug fig. 8, jak i fig. 9 jest zamkniety zawsze jeden z laczników krancowych b4, lub bl, stano¬ wiacych w polozeniu klapy wedlug fig. 7 laczniki krancowe, przeto w celu umkniecia falszywych wskazan obwód swiatla sygnalowego h2, wskazu¬ jacego polozenie klapy wedlug fig. 7, jest zgodnie z wynalazkiem poprowadzony szeregowo przez styki 19, 20 laczników krancowych bl, b4.Rodzaj pradu lub napiecia uzytego do sterowa¬ nia elektrycznego nie ma znaczenia dla wynalazku.Zamiast lacznika przyciskowego moze byc zasto¬ sowany równiez lacznik wielopolozeniowy. Zasto¬ sowanie silnika na rózne napiecia o malej mocy umozliwia bezposrednio sterowanie przez laczniki przyciskowe bez uzycia styczników nawrotnych. PL