Pierwszenstwo: Opublikowano: 17.11.1964 (P 103 759) 07.111.1963 Niemiecka Republika Demokratyczna 20.VII.1966 51550 KI. 42 l,*Lti3 MKP GOlg 2/M2)L UKD N'*&» Wspóltwórcy wynalazku: Heinz Tablack, Siegfried Honecker, Paul Herrn Wlasciciel patentu: VEB Oschatzer Waagenfabrik, Oschatz (Niemiecka Republika Demokratyczna) Urzadzenie projekcyjne do wag, w szczególnosci do wag precyzyjnych Wynalazek dotyczy urzadzenia projekcyjnego do wag, w szczególnosci do wag precyzyjnych, w któ¬ rych rzutowana jest na plaszczyzne przez obiektyw podzialka skali przy równoczesnym odchyleniu pro¬ mienia swietlnego.Do przeprowadzenia bardzo dokladnego wazenia nie wystarczaja juz zwykle wagi precyzyjne, w któ¬ rych proporcjonalne do wartosci mierzonej wychy¬ lenie drazka wskazywane jest za pomoca prostych srodków, jak mechaniczna wskazówka i skala od¬ czytowa. Wymagnia stwiane wadze precyzyjnej sta¬ ja sie coraz wieksze. Dotycza one zasadniczo powie¬ kszenia dokladnosci wazenia przy równoczesnym zachowaniu powtarzalnosci otrzymywanych wyni¬ ków.Znany jest sposób okreslania wartosci masy przez pomiar wychylenia drazka, za pomoca urzadzenia projekcyjnego w którym odchylenie wskazówki po¬ wiekszane jest na drodze optycznej. W urzadzeniu dzialajacym wedlug tego sposobu, koniec przyna¬ leznej do drazka wskazówki wyposazony jest w ska¬ le wykonana z przezroczystego materialu, która oswietlona silnie ze zródla swiatla przez kondensor rzutuje na plaszczyzne obrazu czesc swojej dlugo¬ sci, odpowiednio do kazdorazowego wychylenia drazka.Za pomoca opisanego urzadzenia nie mozna jed¬ nak uzyskac wystarczajaco dokladnego wskazania niewielkiego wychylenia drazka, poniewaz zarówno 2 dokladnosc podzialki skali jak i czulosc wagi jest ograniczona.Inne znane urzadzenie projekcyjne rezygnuje z mocowanej do drazka wskazówki i umieszcza na 5 jej miejscu szklo refleksyjne, silnie oswietlone ze zródla swiatla przez kondensor. Odpowiednio do wychylenia drazka promien swietlny doznaje odpo¬ wiedniego odchylenia, zas wytrawiona kreska na przezroczystej i odpowiednio umiejscowionej plytce io jest rzutowana przez obiektyw i dalej umieszczone zwierciadla na skale odczytowa. Ta tak zwana wskazówka swietlna moze byc, zawdzieczajac wspomnianemu ukladowi luster stosunkowo dluga.Dlugosc wskazówki swietlnej jest jednak ograni- 15 czona stosunkiem dlugosci dzwigni do dlugosci wskazówki, przy czym dlugosc wskazówki swietlnej ograniczona jest takze zaleznoscia spadku nateze¬ nia swiatla z kwadratem odleglosci. Zródla swiatla nie mozna nieograniczenie wzmacniac z uwagi na 20 szkodliwosc promieniowania cieplnego. Na zastoso¬ wanie zimnego swiatla w urzadzeniach projekcyj¬ nych do wag precyzyjnych nie zezwala jeszcze dzi¬ siejszy stan techniki.Czynione byly takze próby uzyskania dlugiej skali 25 odczytowej przy malym wychyleniu drazka przez n-krotne odchylenie drogi swietlnej w urzadzeniu projekcyjnym za pomoca szkla refleksyjnego umie¬ szczonego na drazku wagi i wraz z nim odchylanego oraz za pomoca drugiego szkla refleksyjnego umie~ so szczonego nieruchomo. Uzyskano juz ta droga 8- 5155051550 3 4 krotne powiekszenie kata odchylenia drazka, po¬ niewaz jednak kazde szklo refleksyjne zmniejsza natezenie swiatla przynajmniej o 12°/o zas ze wzgle¬ dów konstrukcyjnych ukladu wynika koniecznosc stosowania dalszych szkiel refleksyjnych, które tak samo obnizaja natezenie swiatla, oswietlenie skali odczytowej staje sie niewystarczajace.Obecny stan przemyslu zajmujacego sie wagami, w szczególnosci wagami precyzyjnymi wysuwa za¬ danie w stosunku do swoich wyrobów, aby okresla¬ na wartosc masy za pomoca wychylenia drazka, okreslana byla przy uzyciu przynajmniej czterech dekad, z których jedna moze stanowic noniusz lub inne srodki pomocnicze. Odpowiada to co najmniej liczbie 1000 dzialek skali, które powinny byc rzu¬ towane takze jako obraz czesciowy. Takie urza¬ dzenie projekcyjne do wag jest przy uzyciu znanych srodków nie do osiagniecia.Zadaniem wynalazku jest zatem uzyskanie bar¬ dzo dlugiej skali odczytowej dla bardzo malego od¬ chylenia drazka przy zastosowaniu wzglednie slabe¬ go zródla swiatla.Zgodnie z wynalazkiem zadanie to zostalo roz¬ wiazane w ten sposób, ze na drgajacym systemie wagi umieszczona zostala pewna ilosc pryzmatów, na przyklad dwa, przez które obiektyw kresli ostro obraz uchylnej podzialki skali na plaszczyznie obra¬ zu, podczas gdy do wzmocnienia natezenia swiatla umieszczona jest w tej samej plaszczyznie soczew¬ ka skupiajaca, a do dalszego prowadzenia maxi- mum promieni swietlnych pochodzacych z projekcji obiektywu znajdujacego sie przed pryzmatami, umo¬ cowanymi na drgajacym systemie wagi, sluzy drugi obiektyw lezacy w plaszczyznie glównej, który po¬ nownie, powiekszony obraz podzialki skali kresli posrednio przez uklad odchylajacy na plaszczyznie obrazu widocznej na obudowie wagi.W celu uzyskania równomiernego oswietlenia ska¬ li poddanej projekcji, przed zródlem swiatla umie¬ szczony jest kondensor.Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku polega na uzyskaniu wiekszej dokladnosci wazenia, przy rów¬ noczesnie wiekszej powtarzalnosci otrzymywanych wyników.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku.Obraz wlókna grzejnego zródla swiatla 1 podlega projekcji przez kondensor 2 i jest rzutowany mniej wiecej w srodku odcinka czynnego, pomiedzy pryz¬ matami 5 i 7, to znaczy w punkcie la. Poddana pro¬ jekcji podzialka skali 3 jest przy tym w pelni i rów¬ nomiernie oswietlona. Jest to niezbedne, poniewaz w przeciwnym przypadku istnialoby niebezpieczen¬ stwo, ze tylko czesc skali trafi do pryzmatów 5 i 7.Obiektyw 4 kresli powiekszony ostry obraz podzial¬ ki skali 3 na plaszczyznie obrazu 8. Obraz na pla¬ szczyznie 8 moze byc przy obrocie drazka 6, na któ¬ rym zamocowane sa i razem z nim obracajace sie pryzmaty 5 (w omawianym przypadku dwie sztuki) odchylany wzdluz calej dlugosci skali 3. W celu zwiekszenia odchylenia jest oczywiscie mozliwe do¬ laczenie dalszych par pryzmatów na drodze pro¬ mieni swietlnych. W plaszczyznie 8 umieszczona jest soczewka skupiajaca. Soczewka ta ma za za¬ danie kierowac maximum promieni swietlnych po¬ chodzacych z projekcji obiektywu 4 na plaszczyzne glówna nastepnego obiektywu 10. Soczewka skupia¬ jaca 9 nie wywiera ujemnego wplywu na plaszczy¬ zne obrazu 8 skali 3. Obiektyw 10 przejmuje z ob¬ szaru czynnego soczewki skupiajacej 9 kazdorazo¬ wy obraz czesciowy w zaleznosci od jego wychyle¬ nia przez obrócony drazek 6 i przymocowany do niego pryzmat 5 i kresli laczny obraz czesciowy albo tylko jego czesc na plaszczyznie obrazu 12 od¬ powiednio do przystosowanego do konstrukcji wagi ukladu odchylajacego 11. PL